aziz

 

aziz

Aziz, Aya (Roma Yunancas─▒ asl─▒ ß╝ů╬│╬╣╬┐¤é ayos) veya kad─▒n ise Azize, Arap├ža k├Âkenli az├«z s├Âzc├╝─č├╝ ermi┼č anlam─▒na gelir. G├╝nl├╝k kullan─▒mda sevilen ve say─▒lan kimseleri tan─▒mlamakta kullan─▒l─▒r. S├Âzc├╝─č├╝n di┼či formlar─▒ndan muazzez, T├╝rk├žede yayg─▒n bir kad─▒n ismidir.

Azizlik kavram─▒ genel olarak Hristiyanl─▒─č─▒n literat├╝r├╝nde yer alsa da k├Âkleri tam olarak Yahudilik gelene─činde bulunmaktad─▒r. Ayn─▒ bi├žimde kavram ─░slam, Hinduizm ve Budizm’de de yer al─▒r.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Yahudilikte Azizlik kavram─▒

Anlay─▒┼č olarak Yahudilik, Azizlik kavram─▒n─▒ kullan─▒rken bireylerden ziyade halk─▒n k├Âken olarak Yahudi ulusunu olu┼čturan insanlar─▒ betimlemeyi tercih eder. T├╝m Yahudi halk─▒ Aziz olarak kabul edilir. Bunun yan─▒ s─▒ra Hasidisizm ve Kabalist hareketler dini ├Ânderlerini Aziz olarak kabul ettiler. ┼×efaat bulmak amac─▒yla mezarlar─▒n─▒ ziyaret ettiler.

─░slam'da Azizlik kavram─▒

Genellikle Aziz olarak ├ževrilen, Arap├ža bir terim olan (Veli) Kuran’da hem Tanr─▒’ya hem de dindar ki┼čili─či ile tan─▒nan sayg─▒n kimselere, Tanr─▒ dostlar─▒na at─▒fta bulunmak i├žin kullan─▒l─▒r.

Bununla birlikte pop├╝ler ─░slam, Veli kavram─▒n─▒ Tanr─▒sall─▒─ča olan ├Âzel yak─▒nl─▒─č─▒, m├╝min ile mutlak g├╝├ž ve Tanr─▒ aras─▒nda arac─▒l─▒k eden Tanr─▒ dostu olarak lanse etmeye ba┼člad─▒.

─░slam'da bir Aziz, Tanr─▒ taraf─▒ndan, i├žten gelen bir sevin├žle yarat─▒l─▒r. Azizler kim olduklar─▒n─▒ bilirler ve hatta kendi Azizliklerini ilan edebilirler. Azizler g├╝├žlerine ra─čmen peygamberlerden daha d├╝┼č├╝k bir manevi dereceye sahiptir. Rol model olarak benimsenen ve sayg─▒ duyulan kutsal ki┼čiler olarak, Aziz fig├╝r├╝ne en iyi uyum sa─člayan ki┼čiler Sufi efendileridir. Yaln─▒z bilinmeli ki t├╝m Azizler Sufi de─čildir. Baz─▒ sayg─▒n ve dindar M├╝sl├╝manlar, ├Âl├╝m├╝nden sonra ┼čefaatini ve “bereketini”(manevi g├╝├ž) arayanlar taraf─▒ndan sayg─▒ g├Âr├╝rler.

Azizler ┼×ii ─░slam'da daha ├Ânemli bir role sahiptir. Do─črudan Peygamberin soyundan geldi─či ifade edilen imamlar Aziz mevkiinde kabul edilir. Peygamberden do─črudan soyundu─čunu iddia eden imamlar azizdir. Bunun nedeni, ┼×ii ─░slam'da Kuran'─▒n ger├žek yorumunu sadece bu imamlar─▒n bilmesidir.

Hristiyanl─▒kta Aziz kavram─▒

Hristiyanl─▒ktaki azizlik kavram─▒n─▒n kaynaklar─▒ Yeni Ahit'te bulunmaktad─▒r. Pavlus kaleme ald─▒─č─▒ mektuplar─▒nda, ─░branilere mektupta ve Vahiy kitab─▒'nda, Azizlerin kilisenin ├╝yelerini belirledi─čini g├Âr├╝yoruz. Bireylerin “kutsal” ki┼čiler olmas─▒, “Mesih'e sad─▒k” olmalar─▒na ve inananlar─▒n karde┼člik duygusundan kaynaklan─▒r (Markos 1:24; Yuhanna 6:69; Havarilerin ─░┼čleri Kitab─▒ 3:14).

Hristiyanl─▒kta bir aziz

  • Yunanca “╬ć╬│╬╣╬┐¤é” (Agios) “╬Ĺ╬│╬»╬▒” (Aya ya da Agia), erkekler i├žin Aziz, kad─▒nlar i├žin Azize kullan─▒l─▒rken, Katolik, Ortodoks ve Anglikan Hristiyanl─▒kta iyilikleriyle tan─▒nm─▒┼č kutsal ki┼čileri kar┼č─▒layan terimlerdir. Bu unvan Hristiyan otoriteleri taraf─▒ndan sonradan (genellikle ki┼či hayatta de─čilken) verilir.

Hristiyanl─▒─č─▒n ilk y├╝zy─▒l─▒ boyunca Aziz terimi yaln─▒zca iman ┼čehitleri i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒ (Yunanca tan─▒k kavram─▒). ┼×ehitlik, bug├╝ne dek bizlere ula┼čan ve resmi anlamda kanonize edilen bir durum olmaya devam ediyor. Havarilerin ─░┼čleri Kitab─▒'na g├Âre Kilise taraf─▒ndan kabul edilen ilk Aziz, ─░sa Mesih'e olan ba─čl─▒l─▒─č─▒ nedeniyle ├Âl├╝m├╝ kabul eden, Yahudi iken din de─či┼čtiren ve diyakoz olan Aziz ─░stefan. Hapsedilen veya i┼čkence g├Âren t├╝m Hristiyanlar iman ┼čehidi olarak ├Âlmedi. Hayatta kald─▒ktan sonra toplumsal ya┼čam─▒na d├Ânen ve inanc─▒n─▒ a├ž─▒k bir bi├žimde ilan eden, Kilise hizmetinden sonra bulunan ki┼čiler de do─čal bi├žimde ├Âlmelerine ra─čmen Aziz olarak kabul edildi.

Kanonize etmek (Aziz veya Azize olarak ilan edilmek) anlam─▒

  • Kanonla┼čt─▒rma kelimesi, bir Hristiyan'─▒n isminin Kilise Azizleri kanonu yani listesine al─▒nmaya lay─▒k g├Âr├╝ld├╝─č├╝ anlam─▒na gelir. Kanonla┼čt─▒rma kimseyi Aziz yapmaz. Kanonla┼čt─▒rma, ya┼čam─▒ boyunca bir kimsenin zaten bir Aziz oldu─čunu kabul eder. Kanonla┼čt─▒rma bir insan─▒ Aziz yapmaktan daha ziyade, alenen ve herkesin g├Ârebilece─či ┼čekilde, insan─▒n halihaz─▒rda bir Aziz oldu─ču ger├že─čini ortaya koyar - yani kutsal insan ve Tanr─▒, insan─▒n varolu┼čunun her d├╝zeyde ├Âyle i┼čbirli─či yapm─▒┼č ki, insan l├╝tuf ile olmu┼čtur. T─▒pk─▒ Tanr─▒'n─▒n kendi do─čas─▒ gere─či Tanr─▒ olmas─▒ gibi.

Katolik Kilisesi'nin insanlar─▒ kanonla┼čt─▒r─▒lmas─▒

  • Kilise tarihinin ilk bin y─▒l─▒ boyunca, Azizler herhangi bir resmi kanonla┼čt─▒rma t├Âreni olmaks─▒z─▒n kabul edildi. ─░nan├žl─▒lar─▒n yerel cemaatleri, baz─▒ tan─▒nm─▒┼č Hristiyanlar─▒ ayin toplant─▒lar─▒nda anmaya, onlardan dua ederek yard─▒m istemeye, mezarlar─▒n─▒ ziyaret etmeye ba┼člad─▒lar. Yerel Episkoposlar kanonizasyon sorumlusuydu. Yapt─▒klar─▒ ├žok say─▒da hizmetlerden birisi de lit├╝rjik takvimin olu┼čturulmas─▒ oldu.

12. y├╝zy─▒ldan itibaren, Azizlerin belirlenmesi Papalar─▒n g├Ârevi haline geldi. Papa, ki┼činin ├Âl├╝m├╝nden sonra Aziz ilan edilmesi i├žin ├╝├ž ┼čart belirledi:

- ─░nsanlar aras─▒nda kutsall─▒─č─▒n y├╝ksek sayg─▒nl─▒─č─▒

- Cesurca erdemler

- Mucizeler ├╝retme konusundaki ┼č├Âhreti, ├Âzellikle ├Âl├╝m├╝nden sonra mabetlerde veya kal─▒nt─▒lar arac─▒l─▒─č─▒yla.

  • Katolik Kilisesi'nde kanonla┼čt─▒rma uzun bir s├╝rece kar┼č─▒l─▒k gelmekte olup, do─ča├╝st├╝ olarak ortaya ├ž─▒kan bir kutsall─▒─č─▒n (mucizeler) ve kendine ├Âzg├╝ Hristiyan erdemlerin kar┼č─▒l─▒─č─▒ olmal─▒d─▒r.

Ortodoks Kilisesi'nin insanlar─▒ kanonla┼čt─▒r─▒lmas─▒

Ortodoks Kiliseleri, evrensel bir takvime dahil edilmeleri gerekmeyen yerel Azizleri y├╝celtmek i├žin daha basit, daha sade ve daha az resmi bir y├Ânteme sahiptir. Kanonizasyon b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de yerel uygulamalar, yerel k├╝ltler ve yerel gelenekler taraf─▒ndan belirlenmi┼čtir.

Ortodoks gelene─činde bir Aziz, kendisinde bir ┼čekilde Tanr─▒ imaj─▒n─▒ g├Âsterir - bir ikon, orijinal bir yarat─▒l─▒┼č, ─░sa Mesih'te yeni bir varl─▒k haline gelmi┼čtir.

Hristiyan Azizler Listesi

- Ocak ay─▒nda kutland─▒

  • Kayseri'li Basil (2 Ocak -Bat─▒ Kilisesi-, 1 Ocak -Do─ču Kilisesi)
  • Nazianzus’lu Gregorius (2 Ocak -Bat─▒ Kilisesi-, 25 ve 30 Ocak -Do─ču Kilisesi)
  • Foligno'lu Angela (4 Ocak)
  • Nissal─▒ Gregor (10 Ocak)
  • Timotheos (22 Ocak -Do─ču Kilisesi-, 26 Ocak -Bat─▒ Kilisesi-)
  • Ankyral─▒ Klementos (23 Ocak)
  • Alt─▒n A─č─▒zl─▒ Yuhanna (Chrysostom) (27 Ocak)
  • Thomas Aquinas (28 Ocak)
  • Giovanni Bosco (31 Ocak)

- ┼×ubat ay─▒nda kutland─▒

  • Veronica (4 ┼čubat)
  • ─░skenderiye'li Cyril (9 ┼×ubat)
  • Valentine (14 ┼×ubat)
  • Bernadette (18 ┼×ubat)
  • Petrus Damianus (21 ┼×ubat)
  • Policarp (23 ┼×ubat)

- Mart ay─▒nda kutland─▒

  • Nyssa’l─▒ Gregorius (9 Mart)
  • Yusuf (19 Mart - 1 May─▒s)
- Nisan ay─▒nda kutland─▒
  • Sevilla'l─▒ ─░sidor (4 Nisan)
  • Anselmus (21 Nisan)
  • Siena'l─▒ Katerina (24 Nisan)
  • Markos - ─░ncilci - (25 Nisan)

- May─▒s ay─▒nda kutland─▒

  • ─░skenderiye'li Athanasios (2 May─▒s - Bat─▒ Kilisesi ; 18 Ocak - Do─ču Kilisesi)
  • Avilal─▒ Yuhanna (10 May─▒s)
  • Bede (25 May─▒s - Bat─▒ Kilisesi ; 27 May─▒s - Do─ču Kilisesi)
  • Jeanne d'Arc (30 May─▒s)

- Haziran ay─▒nda kutland─▒

  • Justinius (1 Haziran)
  • Bonifacius (5 Haziran)
  • Filipus - Havari - (6 Haziran)
  • Efrem (9 Haziran)
  • Barnabas (11 Haziran)
  • Padova'l─▒ Antonio (13 Haziran)
  • Basil (14 Haziran)
  • Thomas More (22 Haziran)
  • Vaftizci Yahya (24 Haziran [do─čum], 29 Haziran [├Âl├╝m])
  • Pavlus Havari (29 Haziran)
  • Petrus Havari (29 Haziran)

- Temmuz ay─▒nda kutland─▒

  • ─░skenderiye'li Kiril (9 Temmuz - Bat─▒ Kilisesi; 27 Haziran - Do─ču Kilisesi)
  • Benedikt (11 Temmuz - Bat─▒ Kilisesi; 14 Mart - Do─ču Kilisesi)
  • Bonaventura (15 Temmuz)
  • Mecdelli Meryem (22 Temmuz)
  • Yakup - B├╝y├╝k- (25 Temmuz)
  • Lyon'lu ─░renaeus (28 Temmuz -Bat─▒ Kilisesi-, 23 A─čustos -Do─ču Kilisesi-)
  • Petrus Chrysologus (30 Temmuz)
  • Loyola'l─▒ ─░gnatius (31 Temmuz)

- A─čustos ay─▒nda kutland─▒

  • Alfonso de liguori (1 A─čustos)
  • Pierre Favre (2 A─čustos)
  • Edith Stein (9 A─čustos)
  • Bernard (20 A─čustos)
  • Titus (23 A─čustos -Do─ču Kilisesi-, 6 ┼×ubat -Bat─▒ Kilisesi-)
  • Helena (imparatori├že) (18 A─čustos - Bat─▒ Kilisesi; 21 May─▒s - Do─ču Kilisesi)
  • Bartholomew - Havari - (24 A─čustos - Bat─▒ Kilisesi ; 11 Haziran - Do─ču Kilisesi)
  • Augustinus (28 A─čustos - Bat─▒ Kilisesi ; 15 Haziran - Do─ču Kilisesi)

- Eyl├╝l ay─▒nda kutland─▒

  • Gregorius -B├╝y├╝k- (3 Eyl├╝l)
  • Kalk├╝ta'l─▒ Teresa (4 Eyl├╝l)
  • Cenova'l─▒ Katerina (15 Eyl├╝l)
  • Bingen’li Hildegard (17 Eyl├╝l)
  • Roberto Bellarmino (17 Eyl├╝l)
  • Matta - Havari - (21 Eyl├╝l - Bat─▒ Kilisesi ; 16 Kas─▒m -Do─ču Kilisesi)
  • Vincent de Paul (27 Eyl├╝l)
  • Hieronymus (30 Eyl├╝l)

- Ekim ay─▒nda kutland─▒

  • Lisieux'l├╝ Teresa (3 Ekim)
  • Assisi’li Francesco (4 Ekim)
  • Bruno (6 Ekim)
  • Antakyal─▒ Teofilos (13 Ekim)
  • Edward (13 Ekim)
  • ├üvila’l─▒ Teresa (15 Ekim)
  • Antakya'l─▒ ─░gnatius (17 Ekim - Bat─▒ Kilisesi ; 20 Aral─▒k - Do─ču Kilisesi)
  • Luka - ─░ncilci - (18 Ekim)
  • Ursula (21 Ekim)
  • Andreas - Havari - ─░sko├žya ile Rusya’n─▒n koruyucusu- (30 Kas─▒m)

- Kas─▒m ay─▒nda kutland─▒

  • I. Leo (10 Kas─▒m)
  • Albertus Magnus (15 Kas─▒m)
  • Helftal─▒ Gertrude (16 Kas─▒m)
  • Hackeborn'lu Mechtilde (19 Kas─▒m)
  • Anna Koles├írov├í (20 Kas─▒m)
  • Alexander Nevsky (23 Kas─▒m)
  • Roma'l─▒ klemens (23 Kas─▒m)

- Aral─▒k ay─▒nda kutland─▒

  • Francisco de Xavier (3 Aral─▒k)
  • Barbara (4 Aral─▒k - Bat─▒ Kilisesi ; 17 Aral─▒k - Do─ču Kilisesi)
  • ─░skenderiye'li Klement (5 Aral─▒k)
  • Nicholas - ├žocuklar─▒n, denizcilerin, Yunanistan’─▒n, Rusya’n─▒n koruyucusu- (6 Aral─▒k)
  • Milano'lu Ambrosius (7 Aral─▒k)
  • Poitiers'li Hilaire (14 Aral─▒k)
  • Thomas - Havari (21 Aral─▒k)
  • Peter Canisius (21 Aral─▒k)
  • Hattat Ahmet (24 Aral─▒k)


aziz kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

(azi:zi), Arap├ža ╩┐az─źz

1. isim Ermi┼č, eren.

2. s─▒fat Sevgide ├╝st├╝n tutulan, muazzez:

      "Cebren ve hile ile aziz vatan─▒n b├╝t├╝n kaleleri zapt edilmi┼č, b├╝t├╝n tersanelerine girilmi┼č, b├╝t├╝n ordular─▒ da─č─▒t─▒lm─▒┼č ve memleketin her k├Â┼česi bilfiil i┼čgal edilmi┼č olabilir." - Atat├╝rk

Kelime K├Âkeni

Arap├ža ╦üzz k├Âk├╝nden gelen ╦üaz─źz ě╣ě▓┘Őě▓  "g├╝├žl├╝, y├╝ce, soylu, egemen" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. (NOT: Arap├ža s├Âzc├╝k Aramice/S├╝ryanice ╦üaz─źz ÎóÎľÎÖÎľ  "g├╝├žl├╝" s├Âzc├╝─č├╝ ile e┼č k├Âkenlidir. Bu s├Âzc├╝k ─░branice ╦üaz ÎóÎľ  "g├╝├ž, kuvvet" s├Âzc├╝─č├╝ ile e┼č k├Âkenlidir. ) Daha fazla bilgi i├žin izzet maddesine bak─▒n─▒z.

Tarihte En Eski Kaynak

[ Atebet-├╝l Hakay─▒k (1300 y─▒l─▒ndan ├Ânce) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski