beriberi

 

beriberi
Yirminci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda G├╝neydo─ču Asya'da karakteristik y├╝r├╝me g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren bir beriberi hastas─▒

Beriberi tiyamin (B1 vitamini) eksikli─čine ba─čl─▒ bir sinir sistemi hastal─▒─č─▒d─▒r. Beriberi hastal─▒─č─▒ belli ba┼čl─▒ ├╝├ž ┼čekilde g├Âr├╝l├╝r; ├žocuk beriberisi, ya┼č beriberi, kuru beriberi.

Beriberi hastal─▒─č─▒nda beyin dokusu, ┼čekerin varl─▒─č─▒ halinde, yava┼č geli┼čen bir i┼člemle oksijenden yararlanmaktad─▒r. Karbonhidratlar─▒n oksitlenmesindeki bu a─č─▒rl─▒─č─▒ tiamin h─▒zland─▒r─▒r. Tiamin b├╝t├╝n canl─▒ h├╝crelerde bir miktar bulunur. Bu nedenle hemen hemen b├╝t├╝n besinlerde vard─▒r. Ya─čda eriyemedi─činden tereya─č─▒ndan hayvansal ya da bitkisel ya─člardan elde edilemez. De─čirmenlerde gerek bu─čday─▒n, gerekse pirincin ├Â─č├╝t├╝lmesi tiaminin b├╝y├╝k ├žapta kaybolmas─▒na yol a├žmaktad─▒r. Beyaz bu─čday unundan yap─▒lm─▒┼č olan ekmek yenilmesi, bat─▒ ├╝lkelerinde bile zaman zaman beriberi vakalar─▒n─▒n g├Âr├╝lmesine yol a├žmaktad─▒r. Yapay tiamin ├žok ucuzdur; baz─▒ ├╝lkelerde de─čirmenciler beyaz una bu maddeyi katmak zorundad─▒rlar. Normal bir hayat ya┼čayan bir eri┼čkinin g├╝nde 1,3 mg kadar tiamin almas─▒ gerekir.

Islak ve kuru olmak ├╝zere, ba┼čl─▒ca iki tipi vard─▒r. Islak tipte, kalp kas─▒ gev┼čemekte ve hastada zafiyet ve ├Âdem (dokulara fazla su s─▒zmas─▒ndan ├Ât├╝r├╝, bacaklar ve kar─▒nda meydana gelen ┼či┼člikler) ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Kuru tipte ise, ba┼čl─▒ca y─▒k─▒m, organlara giden sinirlerde olup, hastada y├╝r├╝me bozukluklar─▒ ortaya ├ž─▒kar. Christiaan Eijkman cezaevinde bulunan mahk├╗mlar─▒ tedavi ederken avluda bulunan tavuklar─▒n paralitik ve sinirsel bozuklar g├Âsterdiklerini fark etti. Tavuklar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ b├╝t├╝n, yani kabuklar─▒ ay─▒klanmam─▒┼č pirin├žle, bir k─▒sm─▒n─▒ yaln─▒z pirin├ž kabu─ču ve embriyonu temizlenmi┼č pirin├ž ile besledi ve yapt─▒─č─▒ deneyler sonras─▒nda hastal─▒─č─▒n B1 vitamini eksikli─činden ├Ât├╝r├╝ olu┼čtu─čunu ilk kez fark eden ki┼či oldu. Beri-beri, B1 vitamini (tiyamin) eksikli─čine ba─čl─▒d─▒r ve vitaminin kayna─č─▒ olan kabuk b├Âl├╝m├╝ ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č pirin├ž yiyenlerde g├Âr├╝lmesinden ├Ât├╝r├╝ de Japonya gibi pirin├ž t├╝ketimi yo─čun olan ├╝lkelerde g├Âr├╝lme oran─▒ daha fazlad─▒r. Ayr─▒ca, a┼č─▒r─▒ i├žki i├žen ve gastriti olan ki┼čilerde de, hem vitamin emilimi bozulmakta, hem de i┼čtah kesildi─činden, gerekli vitamin al─▒namamaktad─▒r.Beriberi hastal─▒─č─▒ olan ki┼čilerden g├Ârme bozukluklar─▒ ortaya ├ž─▒kar ve sa├žlar─▒, ka┼člar─▒, kirpikleri, t├╝yleri tamamen beyazla┼č─▒r.

Kan beyin bariyerinin zay─▒flamas─▒ b├╝y├╝k bir etkendir.

  • Uzmanl─▒k: Endokrinoloji


beriberi hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

isim, t─▒p, Frans─▒zca b├ęrib├ęri

Genellikle Afrika ve Uzak Do─ču ├╝lkelerinde B vitamini eksikli─činden ileri gelen bir hastal─▒k.

Kelime K├Âkeni

Frans─▒zca b├ęrib├ęri veya ─░ngilizce beriberi "tropik b├Âlgelerde rastlanan bir hastal─▒k" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k Sinhali (Sri Lanka) dilinde beri "yorgun, halsiz" s├Âzc├╝─č├╝nden t├╝retilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

[ c (1934) : Faraza ├žok zamandan beri malum olan ve sari terakki olunan (beriberi) ismi verilen bir hastal─▒k vard─▒. ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski