mantra

 

Mantra
Tibet'te, bir├žok Budist mantralar─▒ ibadet niyetiyle kayalara oyarlar.

Mantra, genellikle Sanskrit├že olan dini hece veya ┼čiirdir. Kullan─▒m─▒ mantra ile ili┼čkili ve okul ve felsefesine g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. Esasen ruhani kanallar olarak kullan─▒l─▒rlar, kelimeler ve olu┼čan titre┼čimlerden faydalanarak ki┼činin daha y├╝ksek bir bilince ula┼čmas─▒n─▒ ama├žlar. Di─čer ama├žlar─▒, dini t├Ârenlerde bollu─ča sahip olmak, tehlikeden uzak olmak veya d├╝┼čmanlar─▒ elemek i├žindir. Mantralar Hindistan'da Vedik Hinduizmi ile ├ž─▒km─▒┼čt─▒r ve daha sonra Budistler, Sikhler ve Jainler taraf─▒ndan benimsenmi┼čtir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Etimoloji ve Tan─▒m

Mantralar─▒n genel kabul g├Ârm├╝┼č bir tan─▒m─▒ bulunmamaktad─▒r. Sanskrit├že mantra- kelimesi (m. ÓĄ«ÓĄĘ्ÓĄĄ्ÓĄ░ः, ayr─▒ca n. ÓĄ«ÓĄĘ्ÓĄĄ्ÓĄ░ं) man "d├╝┼č├╝nmek" (ayr─▒ca manas "ak─▒l") ve ara├ž anlam─▒ndaki -tra sonekinden olu┼čur, s├Âzc├╝─č├╝ s├Âzc├╝─č├╝ne ├ževirisi "fikir arac─▒" olur. Akl─▒ hayallerden ve maddi isteklerden serbest b─▒rakmay─▒ ama├žlar. Mantra na─čmelerle tekrar edilir.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar mantralar─▒n M├ľ 1000'li y─▒llardan daha eski oldu─čunu kabul etmektedirler. Ara┼čt─▒rmac─▒ Frits Staal'e g├Âre mantralar M├ľ 1000-M├ľ 500 aras─▒nda -Orta Vedik d├Ânem- sanat ile bilimin kar─▒┼č─▒m─▒ sonucu geli┼čtirilmi┼čtir.

Hinduizm

Hinduizmde mantralar (dhyana) meditasyon s├╝recine yard─▒mc─▒ olarak kullan─▒l─▒r. Orta Vedik d├Âneme kadar mantralar Rig Veda, Samaveda, Yajurveda gibi Vedalar'da ge├žen k─▒sa veya uzun ifadelerden olu┼čmaktayd─▒. Epik d├Ânemde ise mantralar Hinduizmin farkl─▒ okullar─▒nda farkl─▒ ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒lamak ├╝zere ├že┼čitlenmi┼čtir. Bijas denilen ve her biri bir Tanr─▒ ile ili┼čkili olan mantralar Tantrik okullarda merkezi bir konuma ge├žmi┼čtir.

Mantra Japa

Ayn─▒ mantran─▒n belirli say─▒da tekrar─▒yla olu┼čan pratiktir. Bir mala yani hint tespihlerinde tane say─▒s─▒ 108 oldu─čundan ├žo─čunlukla 108 kez tekrar edilmekle birlikte zaman yoklu─čundan veya daha yo─čun, belirli bir etki olu┼čturabilmek ad─▒na 125 bin gibi tekrar rakamlar─▒ bulunur. Zaman k─▒sa oldu─čunda mantralar 1,3, 5, 10,28 gibi rakamlarla da tekrar edilebilmektedir. Mantra uygulamas─▒nda mala'n─▒n T├╝rk├žede '─░mame' Sanskrit├že'de 'Meru' denilen biti┼č yerine gelindi─činde durulur ve Meru a┼č─▒lmadan tekrar gerisin geriye mantra tekrar─▒ yap─▒l─▒r. 108'lik tespih ya da mala ├žekiminde i┼čaret parma─č─▒ kullan─▒lmaz, ba┼č ve orta parmaklar tespihin ├žekilmesinde kullan─▒lan parmaklard─▒r.

Baz─▒ ├ľnemli Mantralar

Gayatri

T├╝m Hindu mantralar─▒ i├žinde en evrenseli olarak kabul edilir. ─░lksel (primordial) G├╝ne┼č'in bilgi ve ayd─▒nlatma prensibi olarak tezah├╝r eden evrensel Brahman'─▒n zikridir. Rig Veda'n─▒n II.Kitab─▒nda 62. ilahinin 10.ayetinden al─▒nt─▒d─▒r.

ÓąÉ ÓĄşूÓĄ░्ÓĄşुÓĄÁÓĄŞ्ÓĄÁ: | ÓĄĄÓĄĄ्ÓĄŞÓĄÁिÓĄĄुÓĄ░्ÓĄÁÓĄ░ेÓĄú्ÓĄ»ÓĄ«् | ÓĄşÓĄ░्ÓĄŚो ÓĄŽेÓĄÁÓĄŞ्ÓĄ» ÓĄžीÓĄ«ÓĄ╣ि | ÓĄžिÓĄ»ो ÓĄ»ो ÓĄĘ: ÓĄ¬्ÓĄ░ÓĄÜोÓĄŽÓĄ»ाÓĄĄ्

Om Bhoor Bhuvah Svah

Tat Savitur Varenyam

Bhargo Devasya Dhimahi

Dhiyo Yonah Prachodayat

Anlam─▒

'─░lahi Nur'un zat-─▒ ┼čahanesi ├╝zerine tefekk├╝r edelim. O idrakimizi (bilgi, ayd─▒nlanma) artt─▒rs─▒n.'

Mahamrityuncaya Mantra

Mahamrityunjaya Mantra (Sanskrit: ÓĄ«ÓĄ╣ाÓĄ«ृÓĄĄ्ÓĄ»ुंÓĄťÓĄ» ÓĄ«ंÓĄĄ्ÓĄ░, mah─ümß╣Ťtyuß╣âjaya mantra "Y├╝ce ├ľl├╝m fatihi Mantra"), di─čer bir ad─▒ Tryambakam Mantra'd─▒r. Rigveda (RV 7.59.12) ve Yajurveda (TS 1.8.6.i; VS 3.60) ge├žmektedir. Rudya ya da ┼×iva ile ili┼čkili bir mantrad─▒r.

Budizm

Mantralar, psikolojik ve enerjik etki sa─člayan sanatsal, kal─▒pla┼čm─▒┼č hecelerdir. Ayr─▒ca Tibet Budizmi'nde ruhun geli┼čimini sa─člayan bir ara├ž olarak kabul edilir.

Ezoterik Olmayan Budizm

├çin ve Vietnam Budizminde ┼×unzi ─░mparatorunun ├Â─čretmeni olan rahip Yulin taraf─▒ndan nihai bi├žimi verilen on k─▒sa mantra kullan─▒l─▒r. On mantran─▒n yan─▒ s─▒ra Y├╝ce Rahmet Mantras─▒, ┼×urangama Mantra, Kalp Sutra ve nianfonun ├že┼čitli formlar─▒ makaml─▒ ┼čekilde s├Âylenir.

┼×ingon Budizmi

├ľnde gelen Budist rahip Kukai (774-835) Budist rit├╝el dilini dharani ve mantra ┼čeklinde iki form olarak analiz eden genel bir teori ortaya koydu. Mantra ezoterik Budist uygulamas─▒ ile tan─▒mlan─▒p s─▒n─▒rland─▒r─▒l─▒rken dharani ezoterik ve egzoterik rit├╝elde yer almaktad─▒r. ┼×ingon terimi (hakiki kelime) mantra terimi i├žin kullan─▒lan ├çince chen yen teriminin Japonca seslendirilmesidir.

Dharani terimi Sanskrit├že tutmak, s├╝rd├╝rmek anlamlar─▒na gelen dh.r k├Âk├╝nden t├╝remedir. Ryuici Abe kelimeyi bir sutran─▒n b├Âl├╝m├╝ veya bir par├žas─▒n─▒n anlam─▒n─▒ i├žeren hat─▒rlat─▒c─▒ bir ara├ž olarak anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├Âne s├╝rm├╝┼čt├╝r. Dharanilerin kendilerini zikreden ki┼čileri k├Ât├╝ etkiler ve felaketlerden korudu─ču kabul edilir.

Mantra terimi ise d├╝┼č├╝nmek anlam─▒na gelen man ile eylem y├Ânelimli tra ekinden olu┼čur. Bu y├╝zden mantra ki┼činin d├╝┼č├╝ncelerini de─či┼čtirmek i├žin kullan─▒lan dilbilimsel (linguistik) bir ara├ž olabilmektedir. Mantralar ayn─▒ zamanda zenginlik, uzun ├Âm├╝r ve d├╝┼čmanlar─▒n yok edilmesini sa─člayan b├╝y├╝sel bir ara├ž olarak da kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. G├╝ndelik ya┼čamda baz─▒ mantralar─▒n kimi durumlarda de─či┼čken olmayan-sabit karma veya ├ž├Âz├╝m i├žin ortaya ├ž─▒kabilecek ba┼čka yollar sebebiyle etki g├Âstermeyebilecekleri d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Dharani ve mantra aras─▒nda ay─▒r─▒m yapmak g├╝├žt├╝r. T├╝m mantralar─▒n dharani olduklar─▒ ama t├╝m dharanilerin mantra olmad─▒klar─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz. Mantralar daha k─▒sa ifadeler iken her ikisi de g├Âr├╝n├╝rde bir anlam─▒ olmayan Om veya Hu.m gibi ses par├žalar─▒ olabilir,

Baz─▒ Mantralar

Om Mani Padme Hum

Om mani padme hum, Budistler’in kulland─▒─č─▒ Sanskrit├že bir mantrad─▒r. Tibet’te kral Lha Thathari Nyantsen’in egemen oldu─ču 5. y├╝zy─▒lda ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Tibet Budizmi'nde en eski, fakat g├╝n├╝m├╝zde ├žok kullan─▒lan bir mantrad─▒r.

“Om” belirli bir anlam─▒ olmayan bir hecedir, fakat Hinduizm’de ba─č─▒ms─▒z bir mantra oldu─ču i├žin ├žok sevilir. Manipadme’nin anlam─▒ “Lotus ├ži├že─čindeki m├╝cevher” olarak yanl─▒┼č verilir. Do─črusu “m├╝cevher lotus ├ži├že─či” olarak nitelendirilir. Hindistan’da mani ve padma’n─▒n birle┼čmesinden olu┼čan ses di┼či ki┼či ad─▒ yerine kullan─▒l─▒r. Mantran─▒n son hecesi “Hum” g├╝nahlardan ar─▒nma olarak ├ževrilir.

Yedi heceden olu┼čan bu mantra, Tibet Budizm’inde duygular─▒n, davran─▒┼člar─▒n ifadesidir. Ezberden okunmas─▒yla m├╝kemmellik ger├žekle┼čir, yeniden do─čum d├Âng├╝s├╝nden s─▒yr─▒l─▒r ve Nirvana’ya ula┼č─▒l─▒r. ├çe┼čitli mantralar─▒n hi├žbiri Mani mantras─▒ndan ├╝st├╝n olamaz. “Om” bilinen ve kullan─▒lan en eski ifadedir ve meditasyon yaparken s├Âylenmektedir. “Hum” evrenin yok olmas─▒yla ilgili bir hecedir. “Mani” ta┼č ya da m├╝cevher anlam─▒na gelmektedir. Tibet Budizm’inde erkekler i├žin cinsel bir sembol olarak da anla┼č─▒lmaktad─▒r. “Padme” ise di┼čilerin safl─▒─č─▒n─▒ ifade eden Lotus ├ži├že─či anlam─▒na gelmektedir. Bu hecelerin birlikte okunmas─▒yla olu┼čan “Om Mani Padme Hum” ac─▒lardan kurtulmaya, ruhun rahatlamas─▒na yarayan bir mantrad─▒r. Yukar─▒da bahsedilen di┼čilik ifadesi ├žo─ču Budist k├╝lt├╝rde Tanr─▒├ža i├žin kullan─▒lmaktad─▒r. Tamamen k├╝lt├╝rel bir olgudur ve ├žo─ču Lamaizm’de (Tibet Budizm’i) usta bilgelerce de kullan─▒lmaktad─▒r.

Ayr─▒ca, mantra motto anlam─▒nada gelmektedir.

Taoizm

Taoizm'de Dafan yinyu wuliang yin (ňĄžŠóÁÚÜ▒Ŕ¬×šäíÚçĆÚč│) ve Tibet Budizmindeki Om (ňöÁ) gibi mantralar kullan─▒lmaktad─▒r.

Tek tanr─▒l─▒ dinlerde mantra

─░brahim├« de denilen ├╝├ž monoteistik dinde (Musevilik, Hristiyanl─▒k ve ─░slamiyet) ve tek tanr─▒l─▒ olmakla birlikte ─░brahim├« olmayan Zerd├╝┼čtl├╝kte Do─ču ve Uzak Do─ču ruhsal geleneklerindeki mantralara benzeyen k─▒sa veya uzun dinsel ifadeler, dini metinlerden al─▒nma par├žalar kullan─▒lmaktad─▒r. Her ne kadar bu ifadeler do─ču dillerindeki mantra kelimesiyle tan─▒mlanmam─▒┼č olsalar da g├Ârd├╝kleri i┼člevler mantralar─▒n g├Ârd├╝kleri i┼člevlerle birebir ayn─▒l─▒k sergilemektedir. Ortado─ču b├Âlgesinde do─čan ├╝├ž monoteistik din ve Zerd├╝┼čtl├╝kte kullan─▒lan mantra benzeri dua form├╝lleri t─▒pk─▒ mantralarda oldu─ču gibi bilgeli─če eri┼čmek veya sa─čl─▒k, huzur, d├╝┼čmanlar─▒n yok edilmesi gibi ama├žlarla da i┼člev g├Âsterirler.

Musevilik

Musevi mistik gelene─či Kabala'da Tanr─▒'n─▒n isimleri mantra olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Tanr─▒'n─▒n ├╝├ž harften olu┼čma 72 isminin her birinin ayr─▒ bir titre┼čim seviyesiyle etki etti─čine inan─▒l─▒r. Sa─čl─▒k, korunma, bereket, ne┼če vb. do─čurmak i├žin isimler kullan─▒lmaktad─▒r. Musa'n─▒n dahi bu kelimeleri kullanarak K─▒z─▒ldeniz'in yar─▒lmas─▒n─▒ sa─člad─▒─č─▒na inan─▒l─▒r.

Hristiyanl─▒k

Hristiyanl─▒kta ─░sa Duas─▒ veya Kurtar─▒c─▒ ─░sa duas─▒ mantra olarak kullan─▒lmaktad─▒r. ─░sa Duas─▒ (Yunanca: ╬Ś ╬á¤ü╬┐¤â╬Á¤ů¤ç╬« ¤ä╬┐¤ů ╬Ö╬̤â╬┐¤Ź, i prosefch├ş tou iiso├║; Suriyece: ▄Ę▄á▄ś▄Č▄É ▄Ľ▄Ł▄ź▄ś▄ą , Slotho d-Yeshu' ) veya "Dua" (Yunanca: ╬Ś ╬Ľ¤ů¤ç╬«, i efch├ş̱ – kelime anlam─▒ "Dilek") Do─ču Ortodokslu─ču ve Do─čulu Ortodoks kiliselerinde kullan─▒lan k─▒saca form├╝le edilen bir duad─▒r.

“╬ܤŹ¤ü╬╣╬Á ß╝Ş╬̤â╬┐ß┐Ž ╬ž¤ü╬╣¤â¤ä╬ş, ╬ąß╝▒߯▓ ¤ä╬┐ß┐Ž ╬ś╬Á╬┐ß┐Ž, ß╝É╬╗╬ş╬̤â¤î╬Ż ╬╝╬Á ¤ä߯Ş╬Ż ß╝ü╬╝╬▒¤ü¤ä¤ë╬╗¤î╬Ż.”

“▄í▄¬▄Ł ▄Ł▄ź▄ś▄ą ▄í▄ź▄Ł▄Ü▄É ▄ĺ▄¬▄Ś ▄Ľ▄É▄á▄ś▄É ▄¬▄Ü▄í ▄ą▄á▄Ł ▄Ü▄Ť▄Ł▄É.”

Anlam─▒:

"Tanr─▒'n─▒n O─člu Rab Mesih ─░sa, ben g├╝nahkara merhamet et"

Ortodokslukta ─░sihazm (Antik Yunanca'da: ß╝í¤â¤ů¤ç╬Č╬¤ë, hesychazo, "s├╝kuneti korumak") denilen mistik gelenekte ruhsal prati─čin tamamlay─▒c─▒ par├žas─▒ olarak kullan─▒l─▒r. ─░sihazm gelene─činin manevi ├Ânderleri Kalp Duas─▒  (╬Ü╬▒¤ü╬┤╬╣╬▒╬║╬« ╬á¤ü╬┐¤â╬Á¤ů¤ç╬«) da dedikleri bu duay─▒ manevi bilin├ž anlam─▒na gelen kalbin (kardia) a├ž─▒lmas─▒ i├žin bir metot olarak kullanm─▒┼člard─▒r. Kalp Duas─▒ Yeni Ahit'de (─░ncil) S├╝rekli Dua olarak tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Aziz M├╝nzevi Theophan ─░sa Duas─▒'n─▒ i├žeri─čindeki ─░sa'n─▒n kutsal ad─▒ sebebiyle di─čer dualardan daha g├╝├žl├╝ g├Ârm├╝┼čt├╝r.

─░slamiyet

─░slamiyetin tasavvuf veya sufilik denilen mistik y├Ân├╝nde ├že┼čitli dua form├╝lleri ve tanr─▒n─▒n isimleri seyr u s├╝luk denilen ruhsal erginle┼čtirme yolunda anma, tekrarlama anlam─▒na gelen Zikir ┼čekliyle s─▒k├ža kullanm─▒┼čt─▒r. Yarat─▒c─▒n─▒n z├ót ismi veya Lafza-─▒ Celal (Celal s─▒fat─▒ i├žeren laf─▒z) de denilen Allah kelimesi veya 99 isim (Esma'├╝l-H├╝sna) veya La ─░lahe ─░llallah (Allah'tan ba┼čka tanr─▒ yoktur) en s─▒k kullan─▒lan dini ifadelerdir. Tasavvufun sistemle┼čmesi, kurumla┼čmas─▒ anlam─▒na gelen tarikatlarda kullan─▒lan zikir form├╝lleri m├╝rit ya da s├ólik denilen ba─čl─▒lar─▒n ruhsal durumlar─▒na, kurucular─▒n yakla┼č─▒mlar─▒na uygun olarak farkl─▒l─▒klar g├Âsterir. ├ľrne─čin kimi tarikatlarda Kelime-i Tevhid denilen La ─░lahe ─░llallah t├╝mcesi ile ki┼činin uygulamaya ba┼člamas─▒ istenilirken kimilerinde de do─črudan Allah kelimesi ile zikre ba┼člat─▒l─▒r. Ancak her durumda ki┼činin ruhsal bir rehber olmadan zikre ba┼člamamas─▒ aksi durumlarda ├Ân├╝ne ge├žilemeyecek ruhsal karga┼ča veya tehlikelere maruz kal─▒nabilece─čine inan─▒l─▒r.

Kelime K├Âkeni

─░ngilizce mantra "Hinduizm ve Budizmde kutsal s├Âzc├╝k" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. ─░ngilizce s├Âzc├╝k Sanskrit├že mantr├í "dua, ├Â─č├╝t" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k Hintavrupa Anadilinde yaz─▒l─▒ ├Ârne─či bulunmayan *men-ti- bi├žiminden evrilmi┼čtir. Bu bi├žim Hintavrupa Anadilinde yaz─▒l─▒ ├Ârne─či bulunmayan *men-1 "d├╝┼č├╝nmek" k├Âk├╝nden t├╝retilmi┼čtir. mantalite maddesine bak─▒n─▒z.

Tarihte En Eski Kaynak

[ Meydan-Larousse (1969) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski