namaz

 

namaz

Namaz (Arap├ža: ěÁ┘äěžěę Salah), ─░slam'─▒n ┼čartlar─▒ndan biri olarak kabul edilen bir ibadettir. Kur'an'da g├╝n├╝n belli vakitlerinde abdestle birlikte duaya kalk─▒lmas─▒ ifadesi bulunur. Kur'an’a g├Âre namaz Allah'─▒ anarak teslimiyetin g├Âsterildi─či bir ar─▒nma bi├žimi ve ─░brahim peygambere ├Â─čretilen bir ibadet ┼čeklidir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Etimoloji

Yayg─▒n bilinenin aksine namaz kelimesi Kuran'─▒n orijinal Arap├ža metninde hi├ž ge├žmemektedir. ├ç├╝nk├╝ Arap├ža de─čil Fars├ža bir kelimedir. S├╝nniler ve geleneksel uygulamalar─▒ dinde kaynak olarak g├Âren cemaatler taraf─▒ndan tanr─▒n─▒n emri oldu─ču iddia edilerek ku┼čaktan ku┼ča─ča uygulanagelmi┼čtir. T├╝rk├žede yer alan namaz kelimesi Osmanl─▒cada ┘ć┘ůěžě▓‎ (nam├óz) h├óliyle tespit edilmi┼čtir. T├╝rk dilinde ge├žti─či ilk yaz─▒l─▒ kaynak Yusuf Has Hacib'in 11. y├╝zy─▒lda kaleme ald─▒─č─▒, Orta T├╝rk├že d├Âneminde yaz─▒lm─▒┼č Kutadgu Bilig eseridir. S├Âzc├╝k, T├╝rk├žeye Fars├ža "sayg─▒ veya ibadet amac─▒yla yere kapanma, temenna" ile "─░slami ibadet bi├žimi" anlamlar─▒na gelen ┘ć┘ůěžě▓‎ (nam├óz) kelimesinden ├Âd├╝n├žlenmi┼čtir.

Fars├ža s├Âzc├╝k, Orta Fars├ža "sayg─▒ g├Âsterme, yere kapanma, dua" anlam─▒ndaki ­Éşą­Éş«­Éşó­Éşú­ÉşĄ‎ (nam─üz) kelimesinden evrilmi┼čtir. Bu s├Âzc├╝─č├╝n ayn─▒ anlamdaki Proto ─░ran dilinde *n├ímah ile Proto Hint-─░ran dilinde *n├ímas s├Âzc├╝klerinden evrildi─či ve nihai olarak Proto Hint-Avrupa dilinde "kurban (yeri), tap─▒nma" anlam─▒ndaki *n├ęmos k├Âk├╝nden t├╝redi─či varsay─▒l─▒r. Bu ba─člamda Sanskrit├žede selamlama s├Âzc├╝─č├╝ olarak kullan─▒lan ÓĄĘÓĄ«ÓĄŞ् (namas) ile namaz kelimesi ayn─▒ k├Âkene dayanmaktad─▒r. Hint-─░ran dilleriyle akraba Helenik, ─░talik ve Kelt dillerinde kurban yeri anlam─▒ndaki k├Âk, Grek├že ╬Ż╬ş╬╝╬┐¤é (n├ęmos) ve Latince nemus kelimelerinde oldu─ču gibi "ormanl─▒k alan" anlam─▒ kazanm─▒┼čt─▒r.

Sal├ó veya sal├ót, modern T├╝rk├žede namaz i├žin eskimi┼č bir kullan─▒m olarak kabul edilmekte olup, T├╝rk├žede ge├žti─či ilk kaynaklar 14. y├╝zy─▒lda yaz─▒lm─▒┼č Yunus Emre ┼čiirleri ile Erzurumlu Dar├«r'in K─▒ssa-i Yusuf terc├╝mesidir. Sal├ó, Arap├ža ß╣úlw k├Âk├╝nden gelen ve "secde, secde ederek yap─▒lan ibadet, namaz" anlam─▒ndaki ß╣úal─ü(t) ěÁ┘äěžěę  s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. ─░slami terimin, ─░slam ├Âncesi d├Ânemde Hristiyan ve Yahudi Aramcas─▒nda yerle┼čik olan ß╣ú╔Öl┼źth─ü veya ß╣ú╔Ölawth─ü (ÎŽְΝμֹάָÎÉ) s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Arent Jan Wensinck, sal├ót kelimesinin k├Âkeninde bir Aram├« tesirinin yer ald─▒─č─▒n─▒, “Sel┼źt├ú” kelimesinin bir mastar ismi oldu─čunu ve ‘katlamak’ manas─▒na geldi─činin a├ž─▒k oldu─čunu ifade etmi┼čtir.

Namaz k─▒lmak deyimi, T├╝rk├žede Kur'an'da "ikamet├╝'s-salat" ┼čeklinde terkip olarak kullan─▒lan ifadenin yerine konmu┼čtur. Sal├ót dua etmek, ikamet├╝'s-sal├ót ise "duan─▒n yerine getirilmesi" anlamlar─▒na gelir.

Namaz vakti

Tarihi

Namaz─▒n ─░slam'a ├Âzg├╝ ve ─░slam ile ba┼člayan bir ibadet ┼čekli oldu─ču kan─▒s─▒ M├╝sl├╝manlar aras─▒nda yayg─▒nd─▒r. Ancak ba┼čta Kur'an ayetleri olmak ├╝zere namaz─▒n M├╝sl├╝manlara ├Âzg├╝ bir tap─▒nma tarz─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren kay─▒tlar g├╝n├╝m├╝ze kadar ula┼čm─▒┼čt─▒r. Mekke d├Âneminde ilk yaz─▒lan sureler oldu─ču rivayet edilen Alak ve M├╝ddessir surelerinde namazdan bahsedilmesi bu g├Âr├╝┼č├╝ desteklemektedir.

Cahiliyye d├Âneminde Zeyd bin Amr bin N├╝feyl ve Kus bin Saide gibi haniflerin namaz k─▒ld─▒─č─▒ bilinmektedir. Ebu Zer'in M├╝sl├╝man olmadan ├Ânce ├╝├ž y─▒l boyunca yats─▒ ve sabah namazlar─▒n─▒ k─▒ld─▒─č─▒ rivayet edilir. Buna kar┼č─▒n haniflerin namaz k─▒ld─▒─č─▒na ili┼čkin metin kay─▒tlar─▒, bu metinleri haz─▒rlam─▒┼č ge├ž d├Ânem M├╝sl├╝man yazarlar─▒n Cahiliye d├Âneminde ya┼čam─▒┼č tektanr─▒c─▒ bireyleri Muhammed'in peygamberli─čini desteklemek amac─▒yla yorumlamaya meyilli olmalar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ g├╝venilmez olarak nitelendirilmi┼čtir.

Hint toplumu ve ─░slam ├Âncesi Ortado─ču toplumlar─▒nda, bu tap─▒nmalar─▒n bir ar─▒nma rit├╝elini takip eden, g├╝n├╝n belirli saatlerinde belirli bir y├Âne veya nesneye y├Ânelerek yap─▒lan dua merasimleri oldu─ču, bu merasimlere de─či┼čik v├╝cut hareketlerinin e┼člik etti─či bilinmektedir.

─░slam namaz─▒n─▒n, bu tap─▒nmalardan farkl─▒la┼čmas─▒ ve bug├╝nk├╝ yayg─▒n kabul g├Âren ┼čekli almas─▒ ├╝zerinde de─či┼čik g├Âr├╝┼čler bulunmaktad─▒r. S├╝nni kesim bu ibadetin hicrete yak─▒n Mekke d├Âneminde, mira├žta emredilmi┼č oldu─čuna inan─▒r. Aleviler ise bu ve benzer hadislerin Emeviler d├Âneminde yaz─▒ld─▒─č─▒na ve ├žo─čunlu─čunun uydurma oldu─čuna vurgu yaparlar.

Bosnal─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n namaz k─▒lmalar─▒, 1906
Bosnal─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n namaz k─▒lmalar─▒, 1906

Dini ├Ânemi ve m├╝eyyidesi

Geleneksel ─░slam'da ergenlik ├ža─č─▒na girmi┼č kad─▒n erkek her M├╝sl├╝man─▒n namaz k─▒lmas─▒ zorunludur. Muhammed'e atfedilen bir s├Âze g├Âre O ┼č├Âyle demi┼čtir; “├çocu─čunuz yedi ya┼č─▒na geldi─či zaman ona namaz─▒ emrediniz, on ya┼č─▒na (baz─▒ rivayetlerde on ├╝├ž) geldi─činde namaz k─▒lmaz ise d├Âv├╝n├╝z.

Hanbeli mezhebine g├Âre namaz─▒ terk etmek k├╝f├╝r, di─čer ├╝├ž mezhebe g├Âre ise f├ós─▒kl─▒kt─▒r. Ayr─▒ca ─░slam f─▒k─▒h├ž─▒lar─▒ namaz, oru├ž veya zekat gibi dini emirlerin terki durumunda uygulanacak ┼čer’i ceza i┼člemlerini ve ki┼činin cezaen ├Âld├╝r├╝lmesi sonras─▒nda bu ki┼čilerin cenazelerine yap─▒lacak i┼člemleri de tart─▒┼čm─▒┼člard─▒r. ┼×├Âyle ki bu ki┼čiler m├╝rted kabul edildiklerinde cenaze namazlar─▒ k─▒l─▒nmaz, M├╝sl├╝man mezarl─▒─č─▒na g├Âm├╝lemez, miras b─▒rakt─▒klar─▒ devlet hazinesine kal─▒r.

        Hanefilere g├Âre ─░slam'─▒n uygulanmas─▒na dair ihmal veya ret i├žeren eylemlerde ki┼činin kanat─▒l─▒ncaya kadar d├Âv├╝lmesi veya ├Âl├╝nceye kadar hapsedilmesini de i├žeren tazir cezalar─▒ ile cezaland─▒r─▒lmas─▒ gerekir, ├Âld├╝klerinde cenazelerine M├╝sl├╝man cenazesi muamelesi yap─▒l─▒r.

        ┼×afii, Maliki mezheplerine g├Âre namaz─▒ terk etmek ceza miktar─▒ ve ┼čekli Kur'an ve s├╝nnetle belirlenen su├žlardand─▒r ve terk eden “had” uygulanarak ├Âld├╝r├╝l├╝r. Ancak cenazelerine M├╝sl├╝man cenazesi muamelesi yap─▒l─▒r, miras b─▒rakt─▒ysa miras├ž─▒lar─▒na payla┼čt─▒r─▒l─▒r.

        Hanbeli mezhebinde ise namaz─▒ terk eden ve bunda ─▒srarc─▒ olan ki┼čiler m├╝rted kabul edilerek m├╝rtedlere k─▒l─▒├žla ├Âld├╝rme ┼čeklinde uygulanan “had cezas─▒” tatbik edilir, cenaze namaz─▒ k─▒l─▒nmaz ve ceset M├╝sl├╝man mezarl─▒─č─▒na g├Âm├╝lmez.

Kur'an ve hadislerde

Kur’an'da sal├ót (Arap├ža: ěÁَ┘äَěžěę) kelimesinin ge├žti─či g├╝nl├╝k namaz vakitlerine ili┼čkin ├óyetler ┼čunlard─▒r:

  • "Namazlara, hele orta namaza, dikkat edin ve Allah i├žin boyun e─čerek kalk─▒p namaza durun." (Bakara S├╗resi: 238)
  • "G├╝nd├╝z├╝n her iki taraf─▒nda ve geceye yak─▒n olan saatlerinde namaz k─▒l!" (H├╗d S├╗resi: 114)
  • "G├╝ne┼č'in bat─▒ya kaymas─▒ndan gecenin kararmas─▒na kadar namaz k─▒l, bir de sabah namaz─▒n─▒ k─▒l. ├ç├╝nk├╝ sabah namaz─▒nda gece ve g├╝nd├╝z melekleri haz─▒r bulunur." (─░sr├ó S├╗resi: 78)

Erkekler Amman, ├ťrd├╝n'de sokakta namaz k─▒lmalar─▒.
Erkekler Amman, ├ťrd├╝n'de sokakta namaz k─▒lmalar─▒.

─░sra 78. ├óyetinde iki farkl─▒ anlama gelen iki ayr─▒ okuma ┼čekli bulunur. Sabah namaz─▒n─▒ ifade eden ┼čekil "sabah'─▒n karn─▒" ifadesidir. "Sabah Kur'├ón'─▒" ifadesi ise S├╝nn├«lerce okuyu┼čta tercih edilen, m├ón├óda tercih edilmeyen ifade olmu┼čtur.

Kur'an’da "i┼č├ó" (ak┼čam)'─▒n yats─▒ anlam─▒nda kullan─▒ld─▒─č─▒ bir ├óyet bulunur; "Ey iman edenler! Sa─č ellerinizin malik oldu─ču ile sizden olup da hen├╝z erginlik ├ža─č─▒na ermemi┼č olanlar, ├╝├ž vakitte izin istesinler: Sabah namaz─▒ndan ├Ânce, ├Â─čleyin ├╝st├╝n├╝z├╝ ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒z vakit ve ak┼čam namaz─▒ndan sonra. ├ť├ž├╝ sizin i├žin mahremdir. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda size de, onlara da bir sak─▒nca yoktur; onlar yan─▒n─▒zda dola┼čabilirler, birbirinizin yan─▒nda olabilirsiniz......" (N├╗r S├╗resi: 58)

Kur'an'da namaz─▒n k─▒l─▒n─▒┼č ┼čeklini anlatan bir ├óyet bulunmaz, namaz ile alakal─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len ifadelerde Allah'─▒n secde h├ólinde (4:102), e─čilerek (22:77) ve ayaktayken (3:113) an─▒lmas─▒ veya dua edilmesi anlat─▒l─▒r.

Hadislere g├Âre Namaz, dinin dire─čidir. B├óz─▒ S├╝nn├« f─▒k─▒h ekolleri ve hadis├žiler taraf─▒ndan Kur'an'dan sonra ─░sl├óm'─▒n en ├Ânemli yaz─▒l─▒ kayna─č─▒ kabul edilen Sah├«h-i Buh├ór├«'de ge├žen bir hadise g├Âre Allah, g├╝nde be┼č vakit namazla g├╝nahlar─▒ siler.

Mezhepler aras─▒ farkl─▒l─▒klar

─░slam mezhepleri aras─▒nda namazla ilgili ├Ân ┼čartlar─▒, haz─▒rl─▒─č─▒ (abdest), vakitleri, miktarlar─▒, farz, vacip, s├╝nnet gibi kavramlar ve bu kavramlara verilen anlamlarda farkl─▒l─▒klar g├Âr├╝l├╝r. S├╝nni m├╝sl├╝manlar ve F├ót─▒m├«ler'in devam─▒ niteli─činde olan ─░smaili mezhebi'nin Must├ó‘l├«’├«yye kolu g├╝nl├╝k 5 vakit ibadeti benimsemi┼člerdir.

M├╝sl├╝manlar cuma namaz─▒nda
S├╝nni (solda) ve ┼×ii (sa─č) M├╝sl├╝manlar cuma namaz─▒nda, ─░ran, 16 Mart 2018. ┼×iiler namazda ellerini yana salar iken ├žo─ču S├╝nni M├╝sl├╝man ellerini ├Ânde ba─člar.

G├╝nl├╝k be┼č vaktin farz oldu─ču inanc─▒ Kur'an’─▒n a├ž─▒k emirlerine de─čil, b├óz─▒ ├óyetlerin kapsam─▒n─▒ geni┼čleten tefsirler ve hadislere dayanan ve S├╝nn├« ─░sl├óm toplumlar─▒nca benimsenen bir uygulamad─▒r. Namaz vakitleriyle ilgili ├óyetler bir├žok farkl─▒ anlay─▒┼č─▒n ve rivayetin etkisiyle yorumlanm─▒┼č, bu ├óyetlerin hangi namazlarla ilgili oldu─ču konular─▒ a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturulmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Namaz, ┼čeklen k─▒l─▒n─▒┼č─▒ ve i├žerisinde okunan ├óyet ve dualar─▒ itibar─▒yla g├╝n├╝m├╝z├╝n S├╝nn├«, ┼×i├« ve Haric├«lerden arta kalan ─░badiyye mezheplerinin %98'den fazlas─▒nda ayn─▒ ┼čekilde icra edilmektedir. D├╝nya M├╝sl├╝man n├╝fusunun %1'ini te┼čkil eden B├ót─▒n├«-─░sm├ó‘├«l’├«yye'den olan Niz├ór├«lerde ise k─▒l─▒n─▒┼č ┼čekli ve yap─▒lan dualar itibar─▒yla b├óz─▒ de─či┼čiklikler olu┼čmu┼čsa da Fatiha Suresi ile ard─▒ndan Kur'an-─▒ Ker├«m'in di─čer ├óyetlerinin okunmas─▒ hususunda temelde bir farkl─▒l─▒k bulunmamaktad─▒r. B├óz─▒ k├╝├ž├╝k tarikat ve cemaatlerin ana grubunun d─▒┼č─▒nda kalmas─▒ muhtemeldir. Tarih boyunca Ghulat-i ┼×├«╩┐a olarak adland─▒r─▒lan Keys├ón’├«yye ile ondan ortaya ├ž─▒km─▒┼č olan R├óvend’├«yye, Riz├óm’├«yye, Muhammira gibi kollar─▒n ve Bahreyn Ahs├ó'da bulunan Eb├╗ Sa├«d├«ler olarak adland─▒r─▒lan Karmat├«lerin namaz ve oru├ž gibi ibadetlerle ilgileri yoktu.

B├óz─▒ ├ólimler, ┼×ii M├╝sl├╝manlar ve Kur’anc─▒ (hadislerin dini referans olmas─▒n─▒ reddeden, yaln─▒zca kuran─▒ referans edinen) ─░slamc─▒lar, g├╝nl├╝k ├╝├ž vakit namaz─▒ esas al─▒rlar.

S├╝nnilikteki uygulamlar

Geleneksel S├╝nn├« f─▒k─▒h├ž─▒lara g├Âre M├╝sl├╝manlara g├╝nl├╝k olarak be┼č vakit namaz farzd─▒r. Ancak bu namazlar─▒n iki┼čer rek├ót─▒n─▒n farz, di─čerlerinin s├╝nnet veya farzla biti┼čik s├╝nnet oldu─ču kabul edilir. S├╝nn├« ─░sl├óm'da yolculuk, korku gibi durumlarda ├Â─čle ve ikindi, ak┼čam ve yats─▒ birle┼čtirilerek g├╝nl├╝k ├╝├ž vakit namaz k─▒l─▒n─▒r. Ayr─▒ca cuma ve cenaze namazlar─▒n─▒n farz olu┼čundan bahsedilir. Cuma namaz─▒, yeti┼čkin ve h├╝r erkekler i├žin gerekli g├Âr├╝l├╝rken cenaze namaz─▒nda birka├ž ki┼činin bu g├Ârevi yapmas─▒ di─čer inananlardan y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ kald─▒r─▒r.

Selefîlik

Ehl-i S├╝nnetin Asar├«-Hanbeli i'tikad─▒ndan olan ve temelleri Muhammed bin Abd ul-Vahhab ile onun yirminci y├╝zy─▒ldaki en ├Ânemli takip├žisi Muhammad N├ós─▒r ud-D├«n el-Alban├« taraf─▒ndan at─▒lan Vehh├ób├«-Selef├«likte namaz─▒n s├╝nnetlerinin bid'at say─▒labilece─či ihtim├óli g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmak suretiyle bir g├╝nde sadece 17 rek├ót farz olan k─▒sm─▒ k─▒l─▒n─▒r. Namaz vakitlerine kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ hass├ósiyet g├Âsteren Selef├«ler, namazlar─▒n─▒ vaktin girmesiyle birlikte hi├ž zaman kaybetmeden icr├ó ederler.

┼×i├«llikteki uygulamalar

┼×iilikte namaz ├╝├ž vakitte toplanm─▒┼č be┼č namaz olarak icra edilir. Sabah iki, ├Â─čle ve ikindi d├Ârder, ak┼čam ├╝├ž, yats─▒ d├Ârt rek├óttan olu┼čur.

İsmâîlik

─░sm├óil├«li─čin T├óyy├«b’├«yye kolundan olan Alav├« Buhrada namaz vakitleri ─░m├óm C├ó╩┐fer es-S├ód─▒k'─▒n uygulamalar─▒ esas al─▒nmak suretiyle tespit edilmektedir. Bunlar─▒n g├Âr├╝┼č├╝ne g├Âre ├Â─čle namaz─▒n─▒n hemen ard─▒ndan ikindi namaz─▒ vakti hen├╝z girmemi┼č olsa dah├« zaruret has─▒l olmas─▒ durumlar─▒nda k─▒l─▒nabilmektedir. Esasta ise ikindi namaz─▒n─▒n as─▒l vakti Pakistan ve Hindistan Hanef├«lerinin de uygulamakta olduklar─▒ gibi T├╝rkiye'deki ikindi namaz─▒ vaktinden 40-55 dakika daha sonra girmektedir. ├ľ─čle namaz─▒n─▒n vakti s├╝resi ise ikindiye kadar uzamamakta olup ikindinin vaktinden 60-90 dakika daha evvel sona ermektedir. ─░kindi namaz─▒n─▒n m├╝ddeti ise zaruret h├ós─▒l oldu─ču h├óllerde ├Â─čleden hemen sonra ba┼člay─▒p ak┼čam vaktine kadar devam etmektedir.

─░sm├óil├«lerin di─čer bir kolu olan Niz├ór’├«yye f─▒rkas─▒n─▒n g├Âr├╝┼č├╝ne g├Âre ise nizar├« namaz─▒ g├╝nde ├ť├ž kez alt─▒┼čar rek├ót olarak ve oturarak Cem├ó’at-Hane ad─▒ verilen yerlerde k─▒l─▒nmaktad─▒r. Niz├ór├«lerde namaz─▒n ne zaman ve nas─▒l k─▒l─▒naca─č─▒ ─░m├óm-─▒ Zaman taraf─▒ndan tespit edilmekte ve de─či┼čtirilebilmektedir. ┼×u andaki uygulamalar─▒ devrin im├óm-─▒ zaman─▒ olan IV. A─ča Han'─▒n dedesi III. A─ča Han taraf─▒ndan tespit edilmi┼č olan ┼čeklidir. Namaz─▒ oturarak icra etmelerinin gerek├žesi olarak ya┼čl─▒lar─▒n ayakta k─▒lmalar─▒nda kar┼č─▒la┼č─▒lan g├╝├žl├╝klerden dolay─▒ oldu─ču; ├ť├ž defa alt─▒┼čar rek├ót olarak icra etmelerinin gerek├žesi olarak da g├╝n├╝m├╝z├╝n yo─čun ├žal─▒┼čma hayat─▒na uyum sa─člayabilmek maksatl─▒ oldu─ču ─░m├óm-─▒ Zaman IV. A─ča Han taraf─▒ndan dile getirilmektedir.

Alevîlik

Alev├« ─░sl├óm anlay─▒┼č─▒nda ise namaz─▒n ┼čekl├« yap─▒s─▒n─▒n d├«nin de─čil, Arap k├╝lt├╝r ve gelene─činin bir uzant─▒s─▒ kabul edilmesi sebebiyle g├╝nl├╝k ki┼činin istek ve iradesine g├Âre dua anlam─▒nda bir ibadet d─▒┼č─▒nda ┼čekl├« olarak namaza kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒l─▒r. Alev├«likte namaz ibadetinin g├╝nl├╝k be┼č vakte ├ž─▒kart─▒lmas─▒n─▒n Emev├«ler zaman─▒nda yaz─▒lan ve (mira├ž hadisi gibi) bir├žo─čunun Alev├«ler taraf─▒ndan hurafe ya da uydurma oldu─čuna inan─▒lan hadislerle ger├žekle┼čti─či ifade edilmektedir.

Buna kar┼č─▒n g├╝nde be┼č vakit namaz oldu─čuna inanan ve bunu ├╝├ž vakitte cem ederek uygulayan Aleviler de vard─▒r.

Kur'anc─▒l─▒k

Kur'anc─▒ M├╝sl├╝manlara g├Âre namaz ├╝├ž veya iki vakit olarak k─▒l─▒n─▒r. ├ť├ž vakit oldu─čunu s├Âyleyenlere g├Âre bu ├╝├ž vakit namaz─▒n hangileri oldu─ču konusu da ├žok a├ž─▒k de─čildir. Mesal├ó bu ├╝├ž vakte bir anlay─▒┼ča g├Âre ├Â─čle-ikindi, ak┼čam-yats─▒ ve sabah olarak, bir ba┼čka uygulamada ak┼čam, yats─▒ ve sabah olarak rastlamak muhtemeldir.

Prof. Dr. S├╝leyman Ate┼č'e g├Âre ├Â─čle ve ikindi namazlar─▒ Kur'an'a de─čil, peygamberin uygulamalar─▒na dayal─▒ ibadetlerdir. Ona g├Âre Kur'an'da ge├žen namazlar sabah, ak┼čam ve gece (tehecc├╝d) namaz─▒ndan ibarettir.

├ľn ┼čartlar ve haz─▒rl─▒k

"Namaz─▒n ┼čartlar─▒" olarak ifade edilen maddeler ─░slam bilginlerince yap─▒lan yorumlar ├žer├ževesinde olu┼čturulmu┼čtur. Bir ki┼činin namazla sorumlu tutulmas─▒ i├žin yeti┼čkin, ak─▒ll─▒ ve M├╝sl├╝man olmas─▒ gerekir. Ayr─▒ca namaz i├žin birtak─▒m haz─▒rl─▒klar yap─▒l─▒r;

  • Manev├« temizlik (hadesten taharet): Ki┼činin kalbi kirlerden temizlenmesi gerekir. Her namaz ├Âncesi bunu sembolize eden abdest al─▒n─▒r; el, y├╝z ve ├Ân kol y─▒kan─▒r, ba┼č meshedilir, ayaklar y─▒kan─▒r veya meshedilir. B├óz─▒ durumlarda da gus├╝l abdesti namaz─▒n ├Ân ┼čart─▒d─▒r.
  • K─▒bleye d├Ânmek: Namaz─▒ k─▒bleye d├Ânerek k─▒lmak gerekir.
  • Madd├« temizlik: Ki┼činin beden, giysi ve namaz k─▒laca─č─▒ yerde necaset (pislik) varsa bunlar─▒ temizlemesidir.
  • Setr-i avret: Geleneksel anlay─▒┼čta namaz k─▒lacak erke─čin g├Âbek ile diz kapa─č─▒ aras─▒n─▒, kad─▒n─▒n ise y├╝z ve ellerinden ba┼čka v├╝cudunun her taraf─▒n─▒ ├Ârtmeleri gerekti─či ifade edilir. Baz─▒ anlay─▒┼č ve dini yorumlara g├Âre namaz i├žin ├Âzel bir ├Ârt├╝nme tarz─▒ yoktur. (Tesett├╝r)
  • Vakit: Herhangi bir namaz─▒n vakti gelmeden o namaz k─▒l─▒namaz.
  • Niyet: Namaz i├žin niyetlenmektir, ancak bunun dil ile s├Âylenmesi gerekmez.


├çe┼čitler ve vakitler

Farz: F─▒k─▒hta bir dini emrin farz olarak tan─▒mlanabilmesi i├žin onun Kuranda a├ž─▒k├ža ve hi├žbir yoruma ihtimal vermeksizin emredilmi┼č olmas─▒ gerekti─či ifade edilir. Hadislere dayanan veya Kur'anda a├ž─▒k emir ifade etmeyen i┼čari manalar ve yorumlar farz tan─▒m─▒ i├žin yeterli olmamaktad─▒r. Kur'anc─▒lar─▒n aksine S├╝nni anlay─▒┼č hadislerin de etkisi ile 5 vakit namaz─▒ farz saym─▒┼čt─▒r.

Farz namazlar

  • Sabah namaz─▒: Sabah, tan yerinin a─čarmaya ba┼člamas─▒ndan, G├╝ne┼č'in do─ču┼čuna kadar olan zamand─▒r. 49.5° enleminin kuzeyinde kalan b├Âlgelerde k─▒┼č─▒n alt─▒ ay boyunca g├╝n do─čumu olmad─▒─č─▒ i├žin bu tan─▒m ge├žersiz kal─▒r.
  • ├ľ─čle namaz─▒: ├ľ─čle; f─▒k─▒h├ž─▒lara g├Âre G├╝ne┼č'in en tepede oldu─ču andan her ┼čeyin g├Âlgesinin bir veya iki misli oluncaya kadar devam eden zamand─▒r.
  • ─░kindi namaz─▒: "ikindi" s├Âzc├╝─č├╝ T├╝rk├žede "ikinci" s├Âzc├╝─č├╝n├╝n ba┼čka s├Âyleni┼čidir. Bu namaz ad─▒n─▒ ├Â─členin "ikinci vakti" olarak kabul edilen ikindi kelimesinden al─▒r. ─░kindi ├Â─členin bitiminden g├╝ne┼č bat─▒ncaya kadar olan zamand─▒r.
  • Ak┼čam namaz─▒: (Arap├ža: I┼ča): F─▒k─▒h├ž─▒lara g├Âre, G├╝ne┼č batt─▒ktan sonra ba┼člay─▒p g├╝ne┼čin batt─▒─č─▒ yerde meydana gelen k─▒z─▒ll─▒k kayboluncaya kadar olan zamand─▒r.
  • Yats─▒ namaz─▒: Gece karanl─▒─č─▒ ba┼člad─▒─č─▒ndan itibaren tan yeri a─čar─▒ncaya kadar ge├žen zamand─▒r. Ak┼čam ve yats─▒y─▒ tek vakit olarak ifade eden eski f─▒k─▒h kitaplar─▒ Salat├╝'l I┼čay─▒ ikiye ay─▒r─▒rlard─▒, ilkine I┼ča-─▒ Evvel, Ak┼čam namaz─▒; ikincisine de I┼ča-─▒ Ahir, Yats─▒ namaz─▒ derlerdi.
  • Cuma namaz─▒: ─░nananlar, Cum'a Suresi’nde cuma ibadetine ├ža─čr─▒l─▒rlar: "Ey inananlar! Cuma g├╝n├╝, dua i├žin ├ža─čr─▒ yap─▒ld─▒─č─▒nda, Allah'─▒n Zikri'ne ko┼čun! Al─▒┼č-veri┼či b─▒rak─▒n! E─čer bilirseniz bu sizin i├žin daha hay─▒rl─▒d─▒r." (62:9) Yoruma g├Âre; Cuma g├╝n├╝ haftal─▒k toplant─▒ g├╝n├╝d├╝r, cuma namaz─▒n─▒ 2 rekat olarak m├╝lki ya da siyasi otorite k─▒ld─▒r─▒r, namazdan ├Ânce veya sonra konu┼čma yapar (Hutbe, hitabe). Daha sonralar─▒ bu namaza ├Âncesinde ve sonras─▒nda baz─▒ namazlar eklenmi┼č ve o ┼čekilde toplum i├žine yerle┼čmi┼čtir. Ayr─▒ca ilgili ayetin anlam─▒ da yap─▒lan yorumlarla daralt─▒larak cuma namaz─▒n─▒n sadece yeti┼čkin, h├╝r, yolcu olmayan (mukim) M├╝sl├╝man erkeklere farz oldu─ču ifade edilmi┼čtir. ├ľ─čle vakti topluca 2 rek├ót olarak k─▒l─▒n─▒r ve ├Â─čle namaz─▒n─▒n yerine ge├žer. Alevi-Bekta┼či inanc─▒nda per┼čembe ak┼čam─▒ eski takvime g├Âre Cuma g├╝n├╝nden kabul edilerek yap─▒lan cem’in Cum'a Suresinde i┼čaret edilen ibadet oldu─ču belirtilir.
  • Cenaze namaz─▒: Kuran’da ge├žmeyen fakat vefat eden ki┼čiler i├žin geleneksel olarak icra edilen bir namaz ├že┼čididir. Baz─▒ M├╝sl├╝manlar taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒ di─čer M├╝sl├╝manlar─▒n ├╝zerinden dini sorumlulu─ču kald─▒rd─▒─č─▒ i├žin farz-─▒ kifaye olarak nitelenir.

Vacip namazlar

Hanefi mezhebine ├Âzg├╝ bir kavram olarak vitir ve bayram namazlar─▒ vacip namazlar olarak nitelenir. Hanefi f─▒kh─▒nda bir ibadetin farz olarak nitelendirilebilmesi i├žin o ibadetin farkl─▒ anlamlara gelebilen i┼čaret veya yorumlama tarz─▒yla ├ž─▒kar─▒lan anlamlar ├╝zerinden de─čil, a├ž─▒k├ža Kur’anda emredilmi┼č olmas─▒ gerekmektedir. Kur’anda yer bulmu┼č olsa bile bu ┼čartlar─▒ ta┼č─▒mayan ibadetlere daha alt d├╝zeyde bir gereklilik ifadesi olarak vacip (gerekli) denmi┼čtir. Hanefilerde bayram ve vitr namazlar─▒ vacip olarak nitelenir.

  • Bayram namaz─▒: Vakti bayram g├╝nleri sabahleyin g├╝ne┼čin do─ču┼čundan yakla┼č─▒k 50 dakika sonra ba┼člay─▒p g├╝ne┼čin tepe noktas─▒na gelmesine kadar devam eden zamand─▒r.
  • Vitir namaz─▒: Vitir namaz─▒n─▒n vakti de yats─▒ namaz─▒n─▒n vaktidir. Ancak vitir namaz─▒, yats─▒ k─▒l─▒nd─▒ktan sonra k─▒l─▒n─▒r. Vitir namaz─▒ vaciptir.

S├╝nnet veya nafile namazlar

Kur'an'da ge├žmeyen fakat ─░slam tarihinde uygulama alan─▒ bulan, de─či┼čik vakit veya durumlara ├Âzg├╝ s├╝nnet veya nafile namazlard─▒r. Farz namazlardan ├Ânce veya sonra k─▒l─▒nan namazlar, ramazan geceleri k─▒l─▒nan teravih, ku┼čluk, gece, mescit ziyaretleri, hacet namazlar─▒ vs. bu kapsamdad─▒r. Ayr─▒ca geleneksel olarak 4 rekat olarak k─▒l─▒nan Farz namazlar─▒n iki rekat'─▒n─▒n farz, geri kalan─▒n─▒n ise s├╝nnet oldu─ču ifade edilir.

  • Tehecc├╝d namaz─▒: Kur'anda ge├žen tek nafile namazd─▒r, gece k─▒l─▒n─▒r ve Peygamber'e ├Âzg├╝ bir namazd─▒r.
  • Teravih namaz─▒: Ramazan ay─▒nda yats─▒dan sonra k─▒l─▒nan bir namazd─▒r. K─▒l─▒n─▒lmas─▒ gerekti─či konusunda bin y─▒ll─▒k s├╝regelen tart─▒┼čmalar hala devam etmektedir. Klasik din anlay─▒┼č─▒nda s├╝nnet kabul edilmesine ra─čmen, bir├žok akademisyenin farkl─▒ g├Âr├╝┼čleri bulunmaktad─▒r. Bu akademisyenlerce teravih ─░slam─▒n de─čil, gelene─čin bir par├žas─▒ olarak kabul edilir ┼čeklinde yorumlanmaktad─▒r.
  • Evvabin namaz─▒: Ak┼čam namaz─▒ ile yats─▒ namaz─▒ aras─▒nda nafile olarak k─▒l─▒n─▒r.

S├╝nni ─░slamda namaz vakitleri
S├╝nni ─░slamda namaz vakitleri
I. Sabah, II. ├ľ─čle, III. ─░kindi, IV. Ak┼čam, V. Yats─▒

Namaz k─▒l─▒nmas─▒ sak─▒ncal─▒ bulunan vakitler

S├╝nni f─▒k─▒h├ž─▒lara g├Âre G├╝ne┼č'e tapanlar─▒n ibadet vakitlerinde namaz k─▒lmak mekruhtur. Bu vakitlere kerahat vakti denir. Bu vakitler ┼čunlard─▒r:

  • G├╝ne┼č'in do─čmas─▒ndan itibaren 45 dakika,
  • G├╝ne┼č tam tepe noktas─▒na geldi─činde,
  • G├╝ne┼č batarken ak┼čam ezan─▒ vaktine 45 dakika kala ikindi namaz─▒n─▒n s├╝nneti i├žin kerahat vaktinde.

Hanef├« f─▒kh─▒nda rek├ót say─▒lar─▒ ve k─▒l─▒n─▒┼č─▒

Türkiye'de yaygın olan Hanefîlikte günlük namazlar:

B├╝t├╝n mezheplerde namaza, "Allah-u Ekber" (Allah en b├╝y├╝k) diye tekbir getirilerek ayakta durmak suretiyle ba┼član─▒r. S├╝nn├«lerde kad─▒nlar ellerini ├žaprazlama olarak g├Â─č├╝slerinin tam ├╝zerine, erkekler ise g├Âbeklerinin ├╝zerine ba─člarlar. ┼×i├«ler ise kollar─▒n─▒ rahat pozisyonunda yanlara sark─▒t─▒rlar. Birinci rek├óta ilk olarak S├╝bhaneke duas─▒n─▒n okunmas─▒yla ba┼član─▒l─▒r. Ard─▒ndan da Bismillah-ir-Rahm├ón-ir-Rah├«m diyerek Fatiha Suresi ve en az bir ├óyet olmak ├╝zere ba┼čka bir surenin ayetleri k─▒smen ya da tamamen okunur. Sonra ├Âne e─čilerek tesbihat yap─▒l─▒r. "Semia'll├óhu limen hamideh" "Rabbena lekel hamd" diyerek ayak ├╝st├╝ do─črulunur ve iki kere yere kapanma (secde) ┼čeklinde tesb├«hat yap─▒l─▒r ve dizlerin ├╝zerinde oturulur. Bu fiillerin toplam─▒na rek├ót denilir. Bir namazda en az iki rek├ót bulunur. Tesbihat, "S├╝bhane Rabbiye'l Azim, S├╝bhane Rabbiye'l A'la" ┼čeklinde yap─▒l─▒r ve namaza "esselam├╝ aleyk├╝m ve rahmetullah" ┼čeklinde sel├óm ile son verilir.

S├╝nnet namazlar─▒ nafile namazlard─▒r.

Namaz─▒n r├╝k├╝nleri
Namaz─▒n r├╝k├╝nleri

Farz namazlar

NamazS├╝nnetFarzSon S├╝nnetRekat Say─▒s─▒
Sabah

2

2

-

4

├ľ─čle

4

4

2

10

─░kindi

4

4

-

8

Ak┼čam-

3

2

5

Yats─▒

4

4

2

10

Cuma

4

2

4

10

Cenaze

Farz-─▒ Kifaye

4

Tekbir


Vacip namazlar

NamazRekat say─▒s─▒
Bayram (Hanef├«lerde vacip)

2

Vitir

3


Nafile namazlar

NamazRekat say─▒s─▒
Abdest ┼č├╝k├╝r

2

Duhâ

2-12

Evvâbîn

2-6

Hâcet

2

Husuf

2

İstihâre

2

─░┼črak

2

K├╝suf

2

Seferî

2

┼×├╝k├╝r

2

Tahiyyet├╝'l mescid

2

Tehecc├╝d

2-8

Terâvih

8, 20, 36

Tesbih

4

Tevbe

2

Ya─čmur (istiska)

2

Zelzele

6 Ruk├╝

4 Secde

  • Niyet, namaz k─▒lmaya niyet edilir. Mesel├ó "Niyet ettim sabah namaz─▒n─▒ k─▒lmaya".
  • K─▒bleye y├Ânelme;
  • K─▒yam, namazda ayakta durmak demektir. Ayakta durman─▒n namaz─▒n r├╝k├╝nlerinden oldu─čuna inan─▒l─▒r.
  • Ba┼člama tekbiri (iftitah tekbiri): Tekbir al─▒n─▒r; eller iki yana kald─▒r─▒larak "Allah├╝ ekber" denir.
  • Kur'an okuma; K─▒yam s─▒ras─▒nda M├╝zzemmil Suresi'nin yirminci ├óyeti gere─či olarak ├Ânce Fatiha Suresi daha sonra da Kur'an’dan bir b├╝t├╝n sure veyahut ta kolaya gelen b├óz─▒ ├óyetler okunur.
  • ├ľne e─čilme; Okuma bitince tekbir ile ├Âne e─čilerek tesbih edilir; "S├╝bhanallah ya da S├╝bhane Rabbiye'l Azim" denir. R├╝k├╗dan sonra yeniden do─črulurken "Semi'Allah├╝ Limen Hamideh" tam do─črulmada ise "Rabbena Lekel Hamd" denir.
  • ─░ki secde; R├╝kudan do─črulduktan sonra tekbir ile secdeye gidilir. F─▒k─▒h├ž─▒lara g├Âre iki kez aln─▒n─▒ yere de─čdirmek demektir. Bu s─▒rada tesbih edilir; "S├╝bhanallah ya da S├╝bhane Rabbiye'l a'l├ó" denir.
  • Oturu┼č: ─░ki secde aras─▒nda k─▒sa bir oturu┼č vard─▒r. ─░ki secde ars─▒nda, yine secdeden kalkarken ve giderken tekbir al─▒n─▒r.

Birinci rek├ót b├Âylece tamamlan─▒r ve ikinci defa aya─ča kalk─▒l─▒r.

─░kinci k─▒yamda da ayn─▒ birincisinde oldu─ču gibi evvel├ó Fatiha Suresi olmak ├╝zere arkas─▒ndan Kur'an’dan birinci rek├ótta okunandan daha k─▒sa olacak ┼čekilde ba┼čka bir b├╝t├╝n sure ya da kolaya gelen b├óz─▒ ├óyetler okunur. Sonra tekbir ile r├╝ku edilir, tesbihat edilir. Tekbir ile k─▒yam edilip tekbir ile secdeteyne gidilir, tesbihat yap─▒l─▒r. ─░kinci rek├ót─▒n ikinci secdesinden sonra ise oturur durumda iken Et-Tehiy├ót├╝ okunur. Burada e─čer namaz iki rek├ótl─▒k ise bitirmeden evvel, ├Ânce Allah├╝mme Salli Al├ó Seyyidin├ó Muhammedin ve Al├ó Ali Seyyidin├ó... ┼čeklindeki dua okunur ve hemen akabinden de Sel├óm vermeden evvel T├╝rkiye'deki ├Â─čretilere g├Âre Kur'an-─▒ Ker├«m'den Rabben├ó Atina fid-D├╝nya haseneten ve fi'l ├éhireti haseneten, ve k─▒na az├óben n├ór bi-rahmetike y├ó er-hamer Rahim├«yn ┼čeklindeki k─▒sa ├óyet okunur. Araplar'─▒n daha uzun ├óyetler okuduklar─▒ da olur. Vahiy katipleri'nden olan Zeyd bin Sabit, i┼čte bu noktada Muhammed'in Kur'an-─▒ Ker├«m'den daha fazla ├óyetler de okumakta oldu─čunu nakletmektedir. Namaz─▒n ├╝├ž ya da d├Ârt rek├ót olmas─▒ h├ólinde ise Et-Tehiy├ót├╝ okumas─▒n─▒n ard─▒ndan tekrar aya─ča kalkarak di─čer rek├ót(lar) tamamlan─▒r. ─░kinci oturma pozisyonunda da aynen birincisinde oldu─ču gibi ├Ânce Et-T├óhiyat├╝ Lillahi ves-Sal├óvat├╝... ┼čeklinde okunan k─▒sa duan─▒n hemen ard─▒ndan birinci oturu┼čta ertelenerek okunmam─▒┼č olan, ama sel├óm vermeden ├Ânce okunmas─▒ gereken bahsi ge├žen k─▒s─▒mlar okunur. Teravih namazlar─▒ ve cuma namaz─▒n─▒n ilk s├╝nneti ile e─čer k─▒l─▒nacaksa ikindi ve yats─▒ namazlar─▒n─▒n ilk d├Ârt rek├ótl─▒k s├╝nnetlerinde ise her oturu┼čta sel├óm verip de sanki namaz sona erdirilecekmi┼č gibi s─▒ras─▒ ile evvel├ó Et-Tehiy├ót├╝, arkas─▒ndan da Allah├╝mme Salli Al├ó Seyyidin├ó Muhammedin ve Al├ó Ali Seyyidin├ó... ┼čeklindeki dua ve Rabben├ó Atina k─▒sa ├óyetlerinin okunmas─▒ gerekir. (Bu durumda ├╝├ž├╝nc├╝ rek├ót i├žin aya─ča kalk─▒ld─▒─č─▒nda S├╝bhaneke duas─▒n─▒n Fatiha Suresi'nden evvel tekrar okunmas─▒ gerekli olur.) Son oturma durumunda sel├óm verilmeden evvel Allah├╝mma─čfirli veli v├ólideyye veli'l m├╝'minine yevme yek├╝m├╝'l-his├óp ┼čeklindeki dua okunduktan sonra sa─čdaki ve soldaki Kir├ómen K├ótib├«n meleklerine sel├óm vererek namaz tamamlanm─▒┼č olur.

Ele┼čtiriler

Farz oldu─čuna inan─▒lan ibadetler f─▒k─▒hta kayna─č─▒n─▒ Kur'an'─▒n a├ž─▒k nasslar─▒ndan alan ibadetlerdir. Namaz─▒n g├╝nde be┼č vakit k─▒l─▒nmas─▒ ise mira├ž veya Cibril hadisi gibi f─▒k─▒hta ikincil derecede delil kabul edilen ve din├« h├╝k├╝m koymaya temel te┼čkil edemeyecek zay─▒f kaynaklar olarak de─čerlendirilen hadislerle me┼čru k─▒l─▒nmas─▒ ele┼čtiri konusudur.

┼×eri'at uygulamalar─▒nda ┼čekli ve miktar─▒ konusunda g├Âr├╝┼č birli─či bulunmayan bir ibadet veya dua olan namaz─▒n terk edilmesinin ceza veya hak mahrumiyeti davalar─▒na konu olmas─▒, insan haklar─▒ ihl├óli gibi di─čer bir├žok sak─▒ncas─▒ yan─▒nda "cezalar─▒n kanun├«li─či" ilkesine de ayk─▒r─▒d─▒r.

Di─čer dinlerde namaz benzeri uygulamalar

S├╝merler'de namaz ibadeti be┼č vakit olarak tatbik ediliyordu. Hinduizm'de tekrarlanan matra (dua, selamlama) s├Âzc├╝kleri e┼čli─činde g├╝n├╝n belirli saatlerinde G├╝ne┼č'e d├Ân├╝k hareketler (yoga) yap─▒l─▒r. (Surya Namaskara)

Zerd├╝┼čtl├╝k'de abdeste benzeyen bir temizlik i┼čleminden sonra g├╝nde be┼č vakit ├že┼čitli dualar (gah) yap─▒larak ibadet ediliyordu.

─░slam ├Âncesi tap─▒nmalardan Sabiili─čin bir y─▒ld─▒z tap─▒n─▒m─▒ oldu─ču kaydedilir. G├╝ne┼č, Ay ve di─čer gezegenlerin de y─▒ld─▒zlardan fark─▒ yoktur ve Sabiilikte bu gezegenlere de kendi g├╝nlerinde ibadet yap─▒l─▒r. Musa ─░bni Meymun'a g├Âre Sabiilerde Y─▒ld─▒zlar birer tanr─▒ idi ve en b├╝y├╝k tanr─▒ G├╝ne┼č idi. Sonra Ay ve di─čer gezegenler veya y─▒ld─▒zlar geliyordu. Sabiiler g├╝nl├╝k tap─▒nmalar─▒n─▒ (Namaz) g├╝ne┼čin g├Âky├╝z├╝ndeki yerine g├Âre planlarlard─▒ ve ├Âncesinde su ile temizlenme rit├╝elleri bulunmaktayd─▒. Bu tap─▒nma Cedi burcuna y├Ânelinerek yap─▒l─▒rd─▒.

S├╝mer'lerde namaz tap─▒nmas─▒na benzetilen heykelcik
S├╝mer'lerde namaz tap─▒nmas─▒na benzetilen heykelcik

Dürzîlik

D├╝rz├«lerde din├« ib├ódetler genellikle per┼čembe geceleri (per┼čembenin ak┼čam─▒n─▒ cuman─▒n sabah─▒na ba─člayan gece) "Halvetu’l-Bayada" ya da "Meclis" ad─▒ verilen, Muhammed bin ─░sm├ó‘il ed-Derez├«'nin Tevh├«d D├óv├ós─▒ esnas─▒nda ilk defa inziv├óya ├žekildi─či varsay─▒lan ve "Halvet-H├óne" olarak da adland─▒r─▒lan Beyaz Evler'de icra edilir. ─░badetleri a┼č─▒r─▒ bir gizlilik i├žerisinde icra edildi─činden ve ba┼čka mezheplerin mensuplar─▒n─▒ i├žlerine kabul etmemelerinden dolay─▒ da Muhammed Eb├╗ Zehra'n─▒n t├óbiriyle "Art─▒k onlar─▒n durumlar─▒n─▒ en iyi Allah-u Te├ól├ó bilmektedir".

Yahudi-Hristiyan gelene─či

Yahudilikte de ┼čaharit (sabah namaz─▒), musaf (├Â─čle namaz─▒), minha (ikindi namaz─▒), neilat ┼čerarim (ak┼čam ├╝st├╝) ve maarib (gece namaz─▒) olmak ├╝zere namaz ibadeti be┼č vakittir.

S├╝ryani Ortodoks Kilisesi’nde namaz, Hristiyan dininin ilkelerine inanm─▒┼č bir kimsenin Tanr─▒’ya taparken; Tanr─▒'ya niyaz ve ┼č├╝kranlar─▒n─▒ sunmas─▒, nimet ve rahmetlerini dilemesidir. ─░nanan ki┼činin Tanr─▒’ya bir niyaz─▒, yalvarmas─▒ ve duas─▒d─▒r.

S├╝ryanilerde namaz g├╝nl├╝k yedi vakittir. Sabah, ├Â─čle, ak┼čam, gece yar─▒s─▒ namazlar─▒ mecburi; ku┼čluk, yats─▒, ikindi mecburi de─čildir. Sabah, ├Â─čle, ikindi kilisede topluca k─▒l─▒n─▒r. Di─čer namazlar ki┼čisel olup, evde veya i┼č yerinde k─▒l─▒nabilir. K─▒ble do─čudur, namazlar Pazar ve bayram g├╝nleri d─▒┼č─▒nda secdelidir. Namaz esnas─▒nda erkeklerin ba┼č─▒ a├ž─▒k, kad─▒nlar─▒n ise ├Ârt├╝l├╝ olmas─▒ gerekmektedir.

namaz kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, din bilimi, Fars├ža nam─üz

─░slam'─▒n be┼č ┼čart─▒ndan biri olan ve M├╝sl├╝manlar─▒n g├╝nde be┼č vakit, din├« kurallara g├Âre yapmak zorunda olduklar─▒ ibadet; salat:

      "Bu namaz, alelade bir ibadet de─čildi." - Ru┼čen E┼čref ├ťnayd─▒n

Kelime K├Âkeni

Fars├ža nam─üz ┘ć┘ůěžě▓  "temenna, namaz" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Fars├ža s├Âzc├╝k Orta Fars├ža (Pehlevice veya Part├ža) ayn─▒ anlama gelen nama├ž veya nam─üz s├Âzc├╝─č├╝nden evrilmi┼čtir. Bu s├Âzc├╝k Avesta (Zend) dilinde n╔Ömah- "temenna, ibadet" s├Âzc├╝─č├╝ ile e┼č k├Âkenlidir.

Tarihte En Eski Kaynak

"islami ibadet bi├žimi" [ Atebet-├╝l Hakay─▒k (1300 y─▒l─▒ndan ├Ânce) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski