bilardo

 

bilardo

Bilardo bir spor ├že┼čididir. Son y─▒llarda spor dallar─▒ i├žinde ├Ânemli bir yer kaplamaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. ┼×u anda, Avrupa'n─▒n en ├žok ilgilenilen 5 sporu aras─▒ndad─▒r. Bilardo oynamak i├žin gereken aletler; bilardo masas─▒, isteka (bilardo sopas─▒), bilardo toplar─▒, tebe┼čir (istekan─▒n topa daha ├Âl├ž├╝l├╝ vurmas─▒n─▒ ve gereksiz yere kaymamas─▒n─▒ sa─člar, ├Âzellikle falsolu vuru┼člarda ├žok i┼če yarar), k├Âpr├╝(iste─če g├Âre) (zor uzan─▒lan toplara yeti┼čmeyi sa─člar) gerekir.

Sokakta bilardo oynayan gen├žler
Sokakta bilardo oynayan bilardo tutkunları Nanjing, Çin.

Bilardoda a├ž─▒ hesaplamak ve h─▒z─▒ ayarlamak iki temel kurald─▒r. Bilardo kapal─▒ bir alanda oynan─▒r. Bilardo en ba┼čta cepli (delikli) bilardo ve cepsiz (deliksiz) bilardo olarak iki temel gruba ayr─▒l─▒r. Cepli bilardoya ├Ârnek olarak bilinen 8-Top (Amerikan) bilardosu ve Snooker vard─▒r. Cepsiz bilardoysa 3-Top (3-Bant) bilardo olarak bilinir. Tabii bunlar─▒n bug├╝ne kadar ula┼čamayan ├že┼čitleri de vard─▒r.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Amerikan Bilardosu (pool)

8 Top

Amerikal─▒ bilardosu, bilardonun bug├╝ne kadar gelebilen ilk cepli bilardo ├že┼čididir. Amerikan bilardosu ad─▒ndan da anla┼č─▒laca─č─▒ gibi Amerikal─▒lar─▒n ke┼čfetti─či bilardo ├že┼čididir. Amerikan bilardosunda d├╝z olarak adland─▒r─▒lan 1-7 aras─▒nda numaralanm─▒┼č yedi tane top, ├žizgili (pijamal─▒) olarak adland─▒r─▒lan 9-15 aras─▒nda numaralanm─▒┼č top, 8 numaral─▒ siyah bir top bir de vuru┼č yap─▒lan beyaz bir top vard─▒r. Yani tam olarak 16 tane top vard─▒r.

Oyun, 2 ki┼či ya da 2 tak─▒m olarak, Bantl─▒ veya Bants─▒z olarak oynanabilir. Oyunun amac─▒ iki gruptan birini tamamlay─▒p siyah topu en son topun girdi─či cep’e veya oyuncunun de─či┼čtirmemek kayd─▒yla deklare edece─či cep’e girdirmesidir. “Bants─▒z” (toplar─▒n cep'e girmeden ├Ânce veya Beyaz topun oyuncunun deklare etti─či topa de─čmeden ├Ânce bant─▒ g├Ârmesi zorunlu de─čildir) Oyun, toplar─▒n ┼čamadan farkl─▒ olarak (1 ve 15 numaral─▒ toplar 3 ve 10 numaral─▒ toplar─▒n yerini al─▒r) dizildikten sonra beyaz topun masan─▒n di─čer taraf─▒ndan, masan─▒n ilk ├žeyrek ├žizgisinden, oyuncunun istedi─či a├ž─▒dan vurarak ba┼člar. Cep'e ilk giren top oyunu ba┼člatan oyuncunun hangi grupla oynayaca─č─▒n─▒ belirler, a├ž─▒l─▒┼čta top d├╝┼čmemesi halinde rakip oynayaca─č─▒ grubu se├žer, a├ž─▒l─▒┼čta iki farkl─▒ gruba ait toplar─▒n cep’e girmesi faul say─▒lmaz, giren toplar ├ž─▒kart─▒lmaz, gruplar se├žilerek oyun rakibe ge├žer. Oyun ba┼člad─▒ktan sonra oyuncu her vuru┼čta hangi topu hangi cep'e girdirece─čini vuru┼č ├Âncesi deklare etmek zorundad─▒r. 1 numara ve 15 numara toplar farkl─▒ olmak kayd─▒yla orta ceplere girdirilmesi zorunludur. ─░lk a├ž─▒l─▒┼č ta 1 veya 15 numaral─▒ toplardan birinin veya ikisinin ceplerden birine girmesi halinde cepten ├ž─▒kart─▒lmaz ve oyun devam eder, biri girmesi halinde rakip di─čer topu orta ceplerden birine girdirmek zorundad─▒r.

8 top bilardo
8 top

Fauller, (Rakibe beyaz topu istedi─či yerden ba┼člatma hakk─▒ sa─člar), beyaz topu sokmak, herhangi bir topun masadan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒, yanl─▒┼č gruptaki topun direkt veya ├žapt─▒rarak cep'e sokulmas─▒, beyaz topun ilk ├Ânce di─čer gruptan topa ya da siyah topa de─čmesi ya da hi├žbir topa de─čmeden gitmesi, oyuncunun iste─či haricinde herhangi bir eli, k─▒yafeti veya bir aletle herhangi bir topa dokunmas─▒, istekan─▒n beyaz topa iki kere de─čmesi ya da beyaz top haricinde bir topa de─čmesi halinde uygulan─▒r.

Beyaz topun deli─če girdi─či ya da masadan ├ž─▒kt─▒─č─▒ durumlarda rakip oyuncu beyaz topu ba┼člama ├žizgisinden istedi─či a├ž─▒da ba┼člat─▒r, ancak ilk vuru┼čta vuraca─č─▒ herhangi bir top masan─▒n di─čer yar─▒s─▒nda olmas─▒ veya beyaz topu banttan sektirerek ilk yar─▒da deklare edece─či topa vurabilir.

Oyunun kaybedilmesine sebep olan fauller, siyah topun daha siyah topa s─▒ra gelmeden sokulmas─▒, siyah topun masadan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒ ve siyah topun deklare edilenden ba┼čka bir cebe sokulmas─▒d─▒r. A├ž─▒l─▒┼čta sadece siyah topun ceplerden birine girmesi halinde a├ž─▒l─▒┼č yapan oyuncu oyunu kazan─▒r, siyah topla birlikte ba┼čka herhangi topun ceplerden birine girmesi, oyunun kaybettirir. (E─čer son topta siyah─▒n sokulaca─č─▒ delik se├žildikten sonra,├Ânce beyaz top ba┼čka bir deli─če girerse ard─▒ndan siyah top s├Âylenen deli─če girerse, deli─či se├žen oyuncu oyunu kazan─▒r.Deklare etme zorunlu─ču olan ya da olmayan t├╝m at─▒┼člarda son top olarak siyah top kalm─▒┼č olsa dahi beyaz top ve siyah topun ayn─▒ at─▒┼čta cebe sokulmas─▒ durumunda beyaz─▒ ve siyah─▒ sokan taraf kaybeder.Bu durumda beyaz ve siyah toptan hangisinin ├Ânce girdi─čine bak─▒lmaz.)

Oyun “Bantl─▒” oynanmas─▒ halinde beyaz topun deklare edilen topa de─čmeden ├Ânce veya deklare edilen topun cep’e girmeden ├Ânce bant─▒ g├Ârmesi zorunludur.

Amerikan bilardosu en ├žok tercih edilen cepli bilardo ├že┼čididir.

Masa TipiFTD─▒┼č ├ľl├ž├╝Oyun Alan─▒
Ma├ž Bilardo Masas─▒10315×170284×142
Yar─▒ Ma├ž Bilardo Masas─▒9285×160245×127
K├╝├ž├╝k Boy Bilardo Masas─▒7240×135245×127
Ev Tipi Bilardo Masas─▒6220×125190×95

Ayr─▒ca 9-top, 14+1 ve Bank pool gibi ├že┼čitleri vard─▒r.

Yine, standart Amerikan Bilardo masas─▒nda oynanan bir oyundur. Kurallar─▒ hemen hemen ayn─▒d─▒r. Ancak bu oyunda sadece 1-9 aras─▒ndaki toplar kullan─▒l─▒r. Toplar, 1 numaral─▒ top en ├Ânde ve 9 numaral─▒ top tam ortada kalmak ├╝zere diamond ┼čeklinde 1 numaral─▒ top a├ž─▒l─▒┼č noktas─▒nda olacak ┼čekilde birbirine yap─▒┼č─▒k olarak dizilir. Oyunun amac─▒, a├ž─▒l─▒┼čtan sonra 1 numaral─▒ toptan ba┼člayarak s─▒rayla gitmek ve en son 9 numaral─▒ topu sokarak oyunu bitirmektir. Buradaki ├Ânemli nokta s─▒radaki topu g├Ârd├╝kten sonra ba┼čka bir topu sokma hakk─▒ olmas─▒d─▒r. ├ľrne─čin s─▒ra 2 numaral─▒ toptayken, oyuncu beyaz topla ├Ânce 2 numaral─▒ topu g├Âr├╝p daha sonra 9 numaral─▒ topu sokarak oyunu kazanabilir. Bu durum b├╝t├╝n toplar i├žin ge├žerlidir. 9 top oyununda deklarasyon yap─▒lmaz.istedi─činiz gibi oynay─▒n.

14+1

Yine standart Amerikan Bilardo masas─▒nda oynanan bir oyundur. B├╝t├╝n toplar 8-top d├╝zeninde yerle┼čtirilerek oyuna ba┼član─▒r. Bu oyunda her iki oyuncu da s─▒ra kendisindeyken istedi─či her topu sokabilir. Deli─če nizami olarak giren her top 1 say─▒d─▒r. ├ľnceden belirlenen say─▒ya ula┼čan oyuncu ma├ž─▒ kazan─▒r. Bu oyunda da deklare yapmak zorunludur. Deklare edilen top yanl─▒┼č deli─če girerse ya da ba┼čka bir top deliklerden birine girerse s├Âz konusu top ├ž─▒kar─▒l─▒p a├ž─▒l─▒┼č noktas─▒na konur. Oyun sonu ise di─čer t├╝rlerden tamamen farkl─▒d─▒r. Masadaki 15 topun sonuncusuna at─▒┼č yap─▒lmaz, masada kald─▒─č─▒ yerde b─▒rak─▒larak ├Ânceden sokulmu┼č 14 top ├╝├žgen i├žinde en ├Ândeki top olmadan dizilir. Toplar─▒n dizili┼č s─▒ras─▒ yoktur. Dizili┼čten sonra son toptan bir ├Ânceki topu yani 14. topu sokan oyuncu oyuna devam eder. ─░deal devam bi├žimi masada ├Ânceki seriden kalan tek topu sokarak beyaz topla di─čer 14 topu da─č─▒tmak ya da "k─▒rmakt─▒r". Bu yap─▒lam─▒yorsa g├╝venli vuru┼č yapmak gereklidir. E─čer 15. top ├╝├žgenin konaca─č─▒ alanda kalm─▒┼čsa ├╝├žgen i├žine konur ve 15 top birlikte dizilmi┼č olur. Ayn─▒ ┼čey beyaz top i├žin ge├žerli olursa a├ž─▒l─▒┼č ├žizgisinden ba┼član─▒r. Bu oyunda fauller -1 puan olarak hesaplan─▒r. Faulden sonra beyaz topun kald─▒─č─▒ yerden devam edilir. Beyaz topun deliklere girmesi halinde a├ž─▒l─▒┼č ├žizgisinde bir noktadan ba┼članabilir ancak a├ž─▒l─▒┼č noktas─▒n─▒n gerisindeki toplara at─▒┼č yap─▒lamaz. ├ťst ├╝ste 3 kez faul yapan oyuncudan 15 puan d├╝┼č├╝l├╝r. Ayr─▒ca bant kural─▒ da vard─▒r. Bu kurala g├Âre beyaz top ya da di─čer toplardan en az biri vuru┼čtan sonra en az 1 banta temas etmelidir.

Snooker

Cepli bilardoya di─čer bir ├Ârnek Snookerd─▒r. ─░ki ki┼či ya da iki tak─▒mla oynan─▒r. Snooker─▒ ─░ngilizler sava┼ča giderken can s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan ke┼čfetmi┼člerdir. Di─čer bilardo ├že┼čitlerinden canlar─▒ s─▒k─▒ld─▒─č─▒ i├žin ke┼čfetme gere─či duymu┼člard─▒r. ─░ngilizler ilk ke┼čfetti─činde renkli toplar yoktu. Renkli toplar sonradan ke┼čfedildi bunlar sar─▒ top (2 puan), ye┼čil top (3 puan), kahverengi top(4 puan), mavi top(5 puan), pembe top (6 puan) ve son olarak da siyah top(7 puan) olarak s─▒ralan─▒r. Bunlar─▒n yan─▒nda 15 tane k─▒rm─▒z─▒ top (1 puan) olarak say─▒l─▒r ama k─▒rm─▒z─▒ toplar en ba┼čtan beri vard─▒r. Bir de yine bir tane beyaz top vard─▒r. Yani toplam olarak 22 top vard─▒r. Kurallar─▒ bir k─▒rm─▒z─▒ top sokmak sonra da bir renkli top sokmak ard─▒ndan yine bir k─▒rm─▒z─▒ top sokmak gibi bir d├Âng├╝ye sahiptir. Faul olsa da olmasa da deli─če giren k─▒rm─▒z─▒ top asla ve asla ├ž─▒kart─▒lmaz ama renkli toplar ├ž─▒kart─▒l─▒r. Masada hi├ž k─▒rm─▒z─▒ top kalmay─▒nca renkli toplar k─▒dem s─▒ras─▒na g├Âre k├╝├ž├╝kten b├╝y├╝─če do─čru (sar─▒-ye┼čil-kahverengi-mavi-pembe-siyah) sokulur.

Fauller, s─▒ra k─▒rm─▒z─▒ toptayken beyaz topun deli─če girmesi (4 puan), s─▒ra k─▒rm─▒z─▒ toptayken renkli bir topun sokulmas─▒ durumunda (sar─▒, ye┼čil, kahverengi i├žin 4 puan, mavi i├žin 5 puan, pembe i├žin 6 puan, siyah i├žin 7 puan) kar┼č─▒ tarafa ge├žirilir. S─▒ra renkli bir toptayken vurulan ilk renkli top yerine herhangi ba┼čka bir topun sokulmas─▒ durumunda (k─▒rm─▒z─▒, sar─▒, ye┼čil, kahverengi i├žin 4 puan, mavi i├žin 5 puan, pembe i├žin 6 puan, siyah i├žin 7 puan) sokulan ya da ilk vurulan topun say─▒s─▒ toplanmaz hangisinin puan─▒ daha fazlaysa ona g├Âre rakibe puan ge├žer. Herhangi bir topun masay─▒, yap─▒lan vuru┼č sonras─▒ terk etmesi ya da herhangi bir topa isteka harici herhangi bir ┼čeyle de─čilmesi ya da beyaz topa iki kere vurulmas─▒ halinde 7 puan kar┼č─▒ tarafa ge├žirilir. Oyunun ad─▒n─▒ ald─▒─č─▒ "snooker" terimi ayn─▒ zamanda oyunun ay─▒r─▒c─▒ ve can al─▒c─▒ bir ├Âzelli─čini adland─▒rmak i├žin de kullan─▒l─▒r. Pot ┼čans─▒ olmayan ya da riske girmek istemeyen oyuncu beyaz topu masada rakibinin top g├Ârmesini engelleyecek bir noktaya b─▒rak─▒rsa - faul yapmadan - buna "snooker" b─▒rakmak denir. "├žin snooker─▒" ise beyaz topu bir topa yap─▒┼čt─▒rmak suretiyle rakibi kontrols├╝z, zor bir vuru┼č yapmaya zorlamakt─▒r. ├ťst seviye oyuncular i├žin pot y├╝zdesi ne kadar ├Ânemliyse snooker b─▒rakabilmek ve snooker ├ž├Âzebilmek de o kadar ├Ânemlidir. Oyunculardan biri herhangi bir durumda faul yapt─▒ktan sonra, s─▒ra rakibine ge├žti─činde e─čer bu oyuncu masadaki k─▒rm─▒z─▒lardan herhangi birinin her iki maksimum incesini d├╝z bir vuru┼č ├žizgisinden g├Âremiyorsa "free ball" veya "a├ž─▒k top" kural─▒ uygulan─▒r. Bu kurala g├Âre masa ├╝st├╝ndeki t├╝m toplar (yani renkliler) k─▒rm─▒z─▒ top olarak say─▒l─▒r ve oyuncu istedi─či topa vurabilir. Renklilerden birini k─▒rm─▒z─▒ yerine pot yaparsa k─▒rm─▒z─▒ toplar─▒n de─čeri olan 1 say─▒ kazan─▒r ve renkli top yerine konur. Oyunun devam─▒ normal ┼čekilde oynan─▒r.

Hesapland─▒─č─▒nda bu oyunda en fazla 147 say─▒ yap─▒labilir (fauller say─▒lmazsa). En ├žok 147 Ronnie O'Sullivan taraf─▒ndan(9 kez-3'├╝ Crucible Tiyatrosunda olmak ├╝zere)yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Steven Hendry ise, 8 kez maksimum seriye ula┼čm─▒┼čt─▒r.Ronnie'nin yapt─▒─č─▒ bu 9 seriden 5 seri en h─▒zl─▒ 5 maksimum seridir. Bu h─▒zl─▒ oyun tarz─▒ndan dolay─▒ kendisine roket Ronnie denir. Snooker─▒n devleri(lokomotifleri) olarak bilinen oyuncular Ronnie O'Sullivan, Stephen Hendry, Paul Hunter (Kanser olmas─▒na ra─čmen kemoterapi g├Ârd├╝─č├╝ hafta ma├ža ├ž─▒km─▒┼čt─▒r, 2006 y─▒l─▒nda kanserden ├Âld├╝.)(Peter Ebdon), (John Higgins), (Ken Doherty), (Steve Davis(80'lerin en b├╝y├╝k oyuncusu))

Kurallar─▒ pek bilinmedi─či i├žin T├╝rkiye'de ├žok tercih edilen bir bilardo ├že┼čidi de─čildir. Yabanc─▒ turistleri (├Âzellikle de ─░ngiliz turistleri) a─č─▒rlayan oteller snooker─▒ tercih eder. Snooker masas─▒n─▒n boyu 3.60, eni 1.80'dir. D├╝nyan─▒n en fazla tercih edilen bilardo oyunu olmaya do─čru ilerlemektedir. Yava┼č yava┼č Britanya d─▒┼č─▒nda da oynanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

3-Top (Karambol)

Cepsiz bilardoya en iyi ├Ârnekse 3-Top (Karambol bilardo) ve ├ť├ž-Bant Bilardodur. Prensip olarak bu iki oyun aras─▒nda ├žok az fark vard─▒r. Bu iki oyun da ayn─▒ masada ve ayn─▒ toplarla oynan─▒r. 3-Topta ve 3-Bantta bir biti┼č say─▒s─▒ se├žilir ├Ârnek olarak (20) ve bu say─▒ya ilk ula┼čan kazan─▒r. Bu iki oyunda da bir beyaz top, bir sar─▒ top ve bir de k─▒rm─▒z─▒ top vard─▒r. ─░ki ki┼či ya da iki tak─▒m olarak oynan─▒r. Kural olarak rakiplerden biri beyaz topa di─čeri ise sar─▒ topa vurur bu iki oyunda da k─▒rm─▒z─▒ topa vurulmaz. 3-Topta say─▒ yapmak i├žin vuru┼č yap─▒lan topun di─čer iki topa de─čmesi laz─▒md─▒r. 3-Bantta ise say─▒ yapmak i├žin vuru┼č topunu 3 kez banta (bir banta ├╝├ž kez ya da 3 ayr─▒ banta gibi) temas etmesi ve di─čer iki topa vurmas─▒d─▒r. 3-bant oyununun esas─▒ vuru┼ču yaparken ─▒stakan─▒n ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒n─▒ dikkate alarak, toplar─▒n masa i├žinde hangi h─▒zda ve hangi a├ž─▒larda yol alaca─č─▒n─▒ hesap etmeye dayan─▒r. Masa ├╝st├╝ndeki nokta ya da diamond ┼čeklindeki i┼čaretler bu hesaplamalar─▒ yapmaya yard─▒mc─▒ olur. bu hesaplar─▒n yap─▒labilmesi i├žin farkl─▒ say─▒ sistemleri kullan─▒lmaktad─▒r. Say─▒ yapan ki┼či tekrar vurur. Faullerde kar┼č─▒ tarafa say─▒ ge├žmez. Herhangi bir topun masay─▒ terk etmesi halinde faul olur. 3-Top 3-Banta g├Âre daha kolay say─▒ yap─▒lan bir oyundur.

Oyunda belirli bir seviyenin ├╝zerine ├ž─▒kt─▒ktan sonra say─▒yla birlikte at─▒┼č b─▒rakman─▒n ve tu┼č engellemenin ├Â─črenilmesi gerekir. At─▒┼č b─▒rakmak i├žin geometri hesab─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra oyun temposunun iyi ayarlanmas─▒ gerekir.Ayr─▒ca zor pozisyonlarda say─▒ almak yerine rakibe karot atmak tabir edilen vuru┼člarla pozisyon vermemek d├╝┼č├╝n├╝lebilir. ├ľb├╝r t├╝rl├╝ say─▒ al─▒namazsa rakibe sote ya da sota tabir edilen kolay vuru┼č b─▒rak─▒lmas─▒ kuvvetle muhtemeldir.

T├╝rkiye'nin en ba┼čar─▒l─▒ bilardocular─▒ndan Avrupa ┼×ampiyonu Semih Sayg─▒ner T├╝rkiye'de bilardonun ├Âzellikle de 3-Bant ve Karambol bilardonun ├Ânc├╝s├╝ olarak g├Âr├╝l├╝r. Kendisinin D├╝nya ┼×ampiyonluklar─▒ ve pek ├žok T├╝rkiye ┼čampiyonlu─ču vard─▒r. D├╝nya genelindeki di─čer b├╝y├╝k 3 bant oyuncular─▒n─▒ Raymond Ceulemans, Torbj├Ârn Blomdahl, Sanchez olarak say─▒labilir.

Bu oyun eskiden sadece g├Âz karar─▒ oynan─▒rken b├╝y├╝k ├╝stat Raymond Ceulemans'─▒n buldu─ču diamond sistemle bir matematik hesaba dayand─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

Turnike, ters turnike, 5 bant, viyana turnikesi, brikol, efekare, acem gibi pek ├žok ├Âzel vuru┼ču vard─▒r.

Carom bilardonun karambol ve 3 bant d─▒┼č─▒nda Bant, Artistik bilardo, 4 top gibi ├že┼čitleri vard─▒r.

bilardo kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, (bila'rdo, l ince okunur), ─░talyanca biliardo

├çuha kapl─▒ bir masa ├╝zerinde, fil di┼či toplarla ve isteka ile oynanan bir oyun:

      "Kal─▒n, sar─▒ bira bardakl─▒, bilardosunun ├žuhas─▒ y─▒rt─▒k kahvehaneye ak┼čamlar─▒ u─črad─▒m." - Sait Faik Abas─▒yan─▒k

Kelime K├Âkeni

─░talyanca biliardo veya bigliardo s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. ─░talyanca s├Âzc├╝k Frans─▒zca billard "1. ucu k─▒vr─▒k de─čnek, 2. hokey veya bilardo sopas─▒" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k Frans─▒zca bille2 "sopa, k├╝t├╝k" s├Âzc├╝─č├╝nden t├╝retilmi┼čtir. Frans─▒zca s├Âzc├╝k Kelt dillerinde bir s├Âzc├╝kten al─▒nt─▒d─▒r.

Tarihte En Eski Kaynak

[ Basiret├ži Ali Bey, ─░stanbul Mektuplar─▒ (1870) ]

bilardo wallpaper


Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski