Stephen Hawking

 

Stephen Hawking

Stephen William Hawking (8 Ocak 1942, Oxford - 14 Mart 2018, Cambridge), ─░ngiliz fizik├ži, kozmolog, astronom, teorisyen ve yazar.

Stephen Hawking, Einstein'dan bu yana d├╝nyaya gelen en parlak teorik fizik├ži olarak kabul edilmektedir. 12 onur derecesi alm─▒┼čt─▒r. 1982'de CBE ile ├Âd├╝llendirilmi┼č, bundan ba┼čka bir├žok madalya ve ├Âd├╝l alm─▒┼čt─▒r. Royal Society'nin ve National Academy of Sciences (Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi) ├╝yesidir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Hakk─▒nda bilgi nedir?

Do─čumStephen William Hawking
8 Ocak 1942
Oxford, ─░ngiltere, Birle┼čik Krall─▒k
├ľl├╝m14 Mart 2018 (76 ya┼č─▒nda)
Cambridge, ─░ngiltere, Birle┼čik Krall─▒k
MilliyetBritanyal─▒
Mezun oldu─ču okul(lar)Oxford ├ťniversitesi
Cambridge ├ťniversitesi
├ľd├╝llerAlbert Einstein Medal (1979)
CBE (1982)
Wolf Prize in Physics (1988)
Prince of Asturias Award (1989)
Copley Medal (2006)
Kariyeri
Dal─▒Matematik, fizik, evrenbilim
├çal─▒┼čt─▒─č─▒ kurumlarCambridge ├ťniversitesi
Doktora
dan─▒┼čman─▒
Dennis Sciama
Doktora ├Â─črencileriBruce Allen
Fay Dowker
Malcolm Perry
Bernard Carr
Gary Gibbons


Hayat─▒

Hawking 8 Ocak 1942 y─▒l─▒nda hayata g├Âzlerini a├žm─▒┼čt─▒r. 8 ya┼č─▒ndayken Londra'dan 20 mil uzaktaki St Albans'a gitti. 11 ya┼č─▒nda St Albans okuluna kay─▒t oldu. ─░leride, "Size ilham veren bir ├Â─čretmeniniz oldu mu?" sorusuna, St Albans'ta ├Â─čretmeni olan Dikran Tahta'dan s├Âz ederek cevap verecekti.

Hawking St Albans Okulu'ndan mezun olduktan sonra babas─▒n─▒n eski okulu Oxford ├ťniversitesi kolejine devam etti. Babas─▒ onun t─▒p okumas─▒n─▒ istiyordu, ancak o matemati─či seviyordu. Fakat okulun matematik b├Âl├╝m├╝ mevcut de─čildi. Bu y├╝zden onun yerine fizik ├Â─črenimi g├Ârmeye ba┼člad─▒. ├ť├ž y─▒l sonra do─ča bilimlerinde birinci s─▒n─▒f onur madalyas─▒yla ├Âd├╝llendirildi.

Hawking daha sonra kozmoloji (evrenbilim) ├╝zerine ├žal─▒┼čmak ├╝zere Cambridge'e gitti. O zamanlar Oxford'da evren bilimi ├╝zerine ├žal─▒┼čma yoktu. Cambridge'de dan─▒┼čman olarak Fred Hoyle'u istemesine kar┼č─▒n Dennis Sciama atanm─▒┼čt─▒. Doktoras─▒n─▒ ald─▒ktan sonra ilk ├Ânce ara┼čt─▒rma asistan─▒, daha sonra Gonville and Caius College'da do├žent oldu. 1973'te G├Âkbilim Enstit├╝s├╝nden ayr─▒larak Uygulamal─▒ matematik ve Kuramsal fizik b├Âl├╝m├╝ne ge├žti. 1979'dan sonra matematik b├Âl├╝m├╝nde Lucasian matematik profes├Âr├╝ oldu. Bu profes├Ârl├╝k 1663 y─▒l─▒nda ├╝niversite parlamento ├╝yesi olan Henry Lucas taraf─▒ndan kurulmu┼čtu. ─░lk olarak Isaac Barrow sonra 1669'da Isaac Newton'a verilmi┼čti.

Hawking evrenin temel ilkeleri ├╝zerine ├žal─▒┼čt─▒. Roger Penrose ile birlikte Einstein'─▒n Uzay ve Zaman─▒ kapsayan Genel G├Ârelilik Kuram─▒n─▒n, Big Bang'le ba┼člay─▒p karadeliklerle sonland─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi. Bu sonu├ž Kuantum mekani─či ile Genel G├Ârelilik Kuram─▒'n─▒n birle┼čtirilmesi gerekti─čini ortaya koyuyordu. Bu yirminci y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒n─▒n en b├╝y├╝k bulu┼člar─▒ndan biriydi. Bu birle┼čmenin bir sonucu da karadeliklerin asl─▒nda tamamen kara olmad─▒─č─▒n─▒, fakat radyasyon yay─▒p buharla┼čt─▒klar─▒n─▒ ve g├Âr├╝nmez olduklar─▒n─▒ ortaya koyuyordu. Di─čer bir sonu├ž da evrenin bir sonu ve s─▒n─▒r─▒ oldu─čuydu. Bu da evrenin ba┼člang─▒c─▒n─▒n tamamen bilimsel kurallar ├žer├ževesinde meydana geldi─či anlam─▒na geliyordu.

Stephen Hawking kuantum fizi─či ve kara deliklerle ilgili iddialar─▒yla, bug├╝n ya┼čayan bilim insanlar─▒ aras─▒nda d├╝nyada en ├žok tan─▒nan isimdir. Kitaplar─▒, 40 dile ├ževrildi; evrenle ilgili ├ž─▒lg─▒n teorik bilgilerini pop├╝ler hale getirmek i├žin gereken maddi ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ sa─člayacak ve Cambridge ├ťniversitesi'ndeki uygulamal─▒ matematik ve teorik fizik laboratuvar─▒n─▒ geli┼čtirecek kadar da satt─▒. Hawking, hastal─▒─č─▒yla gizemli bir ki┼čilik olu┼čturmaktad─▒r. Son kitab─▒ “Ceviz Kabu─čundaki Evren”de, d├╝nyan─▒n b├╝y├╝k bir felaket ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilece─čini belirterek uzayda insan kolonileri kurulmas─▒n─▒ g├╝ndeme getirmi┼čti. Bir fenomen haline gelen ve milyonlarca satan “Zaman─▒n K─▒sa Tarihi: B├╝y├╝k Patlamadan Karadeliklere” kitab─▒, Hawking'e as─▒l ┼č├Âhreti getirmi┼čti. ─░lk kitab─▒n─▒n yay─▒mlanmas─▒ndan bu yana ger├žekle┼čen ├Ânemli bulu┼člar─▒n ard─▒ndaki s─▒rr─▒ a├ž─▒─ča ├ž─▒karan “Ceviz Kabu─čundaki Evren”, “Zaman─▒n K─▒sa Tarihi”nin bir devam─▒ say─▒labilir. Yeni kitab─▒yla yazar, bizleri ├žo─ču kez ger├žeklerin kurmacadan daha ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ oldu─ču teorik fizi─čin en ├╝st noktalar─▒na ├ž─▒kar─▒yor ve evrenin temel ilkelerine dair anla┼č─▒l─▒r yorumlarda bulunuyor. G├Ârelilik kuram─▒ndan zaman yolculu─čuna, s├╝per k├╝tle├žekiminden S├╝persimetriye, kuantum teorisinden M-Kuram─▒'na ve b├╝t├╝nsel beyin alg─▒lan─▒m─▒na kadar evrenin bilinen en k─▒┼čk─▒rt─▒c─▒ s─▒rlar─▒na kap─▒ aralayan kitap, Einstein’─▒n “Genel G├Ârelilik Kuram─▒” ile Richard Feynman'─▒n ├žoklu ge├žmi┼č d├╝┼č├╝ncesini birle┼čtirerek evrende olup bitenleri tan─▒mlayabilecek eksiksiz ve tek bir teori geli┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Okur, kitab─▒ bir bilimsel eser olarak alg─▒layabilece─či gibi, rahatl─▒kla bir bilimkurgu roman─▒ gibi de de─čerlendirebilir. Hawking'in “karma┼č─▒k ├Ânermeleri g├╝nl├╝k ya┼čamdan ├žekip ald─▒─č─▒ analojilerle resmetme becerisi” buna imk├ón tan─▒maktad─▒r. 2012'de “B├╝y├╝k Tasar─▒m” adl─▒ kitab─▒n─▒ da ├ž─▒kartm─▒┼čt─▒r. Kitaplar─▒nda genellikle bir "Yaratan"─▒n varl─▒─č─▒n─▒ reddeden Stephen Hawking, Her ┼×eyin Teorisi (Birle┼čtirilmi┼č Alan Kuram─▒)’ne ula┼č─▒ld─▒─č─▒ zaman, kainat─▒n olu┼čum s├╝recinde, ‘Tanr─▒’ kavram─▒na ihtiya├ž olmad─▒─č─▒n─▒ da net bir dille ifade eder.

Ki┼čisel hayat─▒

Hastal─▒─č─▒

Stephen Hawking, amyotrofik lateral skleroz (ALS) hastal─▒─č─▒n─▒n nadir g├Âr├╝len, erken kendini g├Âsterip yava┼č ilerleyen bir formundan muzdaripti. Bu hastal─▒─č─▒n te┼čhisi 1963'te, Hawking 21 ya┼č─▒ndayken konuldu; doktorlar─▒ taraf─▒ndan Hawking'e iki y─▒ll─▒k ├Âm├╝r bi├žildi. Motor n├Âronlar─▒n zamanla y├╝zde seksenini ├Âld├╝rerek sinir sistemini fel├ž eden; ancak beynin zihinsel faaliyetlerine dokunmayan bu hastal─▒k, Hawking'i tekerlekli sandalyede ya┼čamaya mahk├╗m etti. 1970'lerin sonlar─▒nda konu┼čma yetisi gittik├že de zay─▒flamaya ba┼člad─▒, bu d├Ânemde sadece en yak─▒nlar─▒ taraf─▒ndan anla┼č─▒lan Hawking'in d─▒┼č d├╝nyayla ileti┼čimini dediklerini dinleyip tekrarlayan yak─▒nlar─▒ sa─člamaktayd─▒. 1985'te CERN'i ziyaret ederken zat├╝rre kapt─▒. Bu nedenle nefes borusuna delik a├ž─▒lmas─▒ gerekti ve sesini tamamen yitirdi. 1986'dan itibaren koltu─čuna yerle┼čtirilmi┼č, yaz─▒lar─▒ sese d├Ân├╝┼čt├╝rebilen bilgisayar─▒ sayesinde insanlarla ileti┼čim kurabildi. Bilimsel u─čra┼člar─▒nda ve g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒nda ├ževresinden ve ailesinden destek ald─▒. Konu┼čmak istedi─či anda, elindeki elektronik aleti s─▒karak, sandalyesine ba─čl─▒ ├Âzel bilgisayar─▒n─▒n ekran─▒na, dakikada ortalama 10 kelimeyi s─▒ralayabilmekteydi. Bilgisayar─▒n─▒n haf─▒zas─▒nda yakla┼č─▒k 2600 kelime bulunmaktad─▒r. B├Âylece herhangi bir kelimeyi s├Âylemek istedi─činde ekrana yazabilmekteydi. Sa─čl─▒kl─▒ insanlar─▒n konu┼čmalar─▒nda kulland─▒─č─▒ kelime say─▒s─▒ da 2500 civar─▒ndad─▒r. Dolay─▒s─▒yla Hawking, duygular─▒n─▒ ifade etmede kelime s─▒k─▒nt─▒s─▒ ├žekmemekteydi. 2005'te el kaslar─▒n─▒ hareket etme yetisini kaybetmesiyle yana─č─▒ndaki kaslar─▒ kullanarak kelime se├žmeye ba┼člad─▒.

├ľd├╝lleri

  • Albert Einstein Madalyas─▒ (1979)

├ľl├╝m├╝

14 Mart 2018 tarihinde sabaha kar┼č─▒, Cambridge, ─░ngiltere'deki evinde 76 ya┼č─▒nda ├Âld├╝. Ailesi ├Âl├╝m sebebi hakk─▒nda, "Huzur i├žinde ├Âld├╝." a├ž─▒klamas─▒n─▒ yapt─▒. Stephen Hawking'in hen├╝z 21 ya┼č─▒ndayken yakaland─▒─č─▒ ve tedavisi olmayan ALS hastal─▒─č─▒ y├╝z├╝nden ├Âld├╝─č├╝ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Ki┼čisel g├Âr├╝┼čleri

Hawking insanlar─▒n 100 y─▒l i├žerisinde d├╝nyay─▒ terk etmesi ve farkl─▒ d├╝nyalarda koloniler kurmas─▒ gerekti─čini s├Âylemi┼čtir. Hawking'e g├Âre insanlar koloni kuramazlarsa hayatta kalamayacakt─▒r.

Eserleri

Teknik

  1. Singularities in Collapsing Stars and Expanding Universes (D. W. Sciama ile birlikte), 1969 Comments on Astrophysics and Space Physics Vol 1 #1
  2. The Nature of Space and Time (Roger Penrose ile birlikte, Michael Atiyah'─▒n ├Âns├Âz├╝yle), New Jersey: Princeton University Press, 1996, ISBN 0-691-05084-8
  3. The Large Scale Structure of Spacetime (George Ellis ile birlikte), 1973 ISBN 0-521-09906-4
  4. The Large, the Small, and the Human Mind, (Abner Shimony, Nancy Cartwright ve Roger Penrose ile birlikte), Cambridge University Press, 1997, ISBN 0-521-56330-5 (hardback), ISBN 0-521-65538-2 (karton kapakl─▒), Canto edition: ISBN 0-521-78572-3
  5. Information Loss in Black Holes3 Nisan 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde ar┼čivlendi., Cambridge University Press, 2005
  6. God Created the Integers: The Mathematical Breakthroughs That Changed History, Running Press, 2005 ISBN 0-7624-1922-9

Pop├╝ler

  • A Brief History of Time, (Bantam Press 1988) ISBN 0-553-05340-X
  • Black Holes and Baby Universes and Other Essays, (Bantam Books 1993) ISBN 0-553-37411-7
  • The Universe in a Nutshell, (Bantam Press 2001) ISBN 0-553-80202-X
  • On The Shoulders of Giants. The Great Works of Physics and Astronomy, (Running Press 2002) ISBN 0-7624-1698-X
  • Zaman─▒n Daha K─▒sa Tarihi, (Bantam Books 2005) ISBN 0-553-80436-7

Çocuk kitapları

  • George's Secret Key To The Universe, Lucy Hawking ile birlikte (Random House, 2007) ISBN 978-0-385-61270-8
  • George's Cosmic Treasure Hunt, (Simon & Schuster Children's Publishing, 2009) ISBN 978-1-4169-8671-3
  • George and the Big Bang, (Doubleday, 2011) ISBN 978-0-385-61191-6

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski