bulut

 

bulut

Bulut, serbest bir hava k├╝tlesinde toplanm─▒┼č, g├Âzle g├Âr├╝lebilir su damlac─▒klar─▒, buz kristalleri veya her ikisinin kar─▒┼č─▒m─▒ndan olu┼čan yap─▒d─▒r. Bulutlar yer seviyesinden y├╝ksekte bulunur. Yer seviyesinde olu┼čan s─▒─č bulut katmanlar─▒ ise sis olarak adland─▒r─▒l─▒r.

Atmosferde yo─čunla┼čan su buhar─▒ k├╝├ž├╝k su damlac─▒klar─▒n─▒ ve genellikle 0,01 mm ├žap─▒ndaki buz kristallerini meydana getirir. Milyarlarca damlac─▒k ve kristal bir arada bulut denilen yap─▒y─▒ olu┼čturur. Bulutlar t├╝m g├Âr├╝n├╝r dalga boyutlar─▒n─▒ yans─▒t─▒r. Genellikle beyazd─▒r ancak gri veya siyah olarak da g├Âr├╝nebilirler. Gri ya da siyah g├Âr├╝nmelerinin sebebi, kal─▒nl─▒klar─▒ nedeniyle g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒n─▒n ge├žmesine izin vermemeleridir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Adland─▒rma

Bulutlar g├Âr├╝n├╝┼člerine g├Âre adland─▒r─▒l─▒rken ba┼čl─▒ca d├Ârt Latince k├Âkenli kelime ve bunlardan t├╝retilmi┼č ekler kullan─▒l─▒r:

  • Sirr├╝s ailesi: Cirrus s├Âzc├╝─č├╝ Latincede "k─▒vr─▒m" veya "bukle" anlam─▒na gelir. Birle┼čik isimlerde sirr├╝s s├Âzc├╝─č├╝ bazen sirro- ┼čeklinde ├Ânek olarak kullan─▒l─▒r: sirrostrat├╝s vs. Sirr├╝s ailesindeki bulutlar bazen "lifli" veya "at kuyru─ču" ┼čeklinde tan─▒mlan─▒rlar.
  • K├╝m├╝l├╝s ailesi: Cumulus s├Âzc├╝─č├╝ Latincede "y─▒─č─▒n" anlam─▒na gelir ve bir ┼čeyin birikmesini anlatmakta kullan─▒l─▒r. Birle┼čik isimlerde k├╝m├╝l├╝s s├Âzc├╝─č├╝ bazen k├╝m├╝lo- ┼čeklinde ├Ânek olarak kullan─▒l─▒r: k├╝m├╝lonimb├╝s vs.
  • Strat├╝s ailesi: Stratus s├Âzc├╝─č├╝ Latincede "yay─▒lm─▒┼č" anlam─▒na gelir. Birle┼čik isimlerde strat├╝s s├Âzc├╝─č├╝ bazen strato- ┼čeklinde ├Ânek olarak kullan─▒l─▒r: stratok├╝m├╝l├╝s vs.
  • Nimb├╝s ailesi: Nimbus s├Âzc├╝─č├╝ Latincede "bulut" veya "hale" anlam─▒na gelir. Birle┼čik isimlerde strat├╝s s├Âzc├╝─č├╝ bazen nimbo- ┼čeklinde ├Ânek olarak kullan─▒l─▒r: nimbostrat├╝s vs. Nimb├╝s ailesi "ya─č─▒┼č ta┼č─▒yan" bulutlard─▒r.

Bunlar haricinde kullan─▒lan bir di─čer ├Ânek olan alto- Latince altus "y├╝ksek" s├Âzc├╝─č├╝nden gelmesine ra─čmen ad─▒nda alto bulunan bulutlar genellikle orta seviye bulutlar─▒d─▒r.

k├╝m├╝l├╝s bulutlar─▒
Ya─č─▒┼čs─▒z bir havada k├╝m├╝l├╝s bulutlar─▒. K├╝m├╝l├╝slerin taban─▒ yeterince g├╝ne┼č almad─▒─č─▒ i├žin genellikle gridir.

Ba┼čl─▒ca bulut tipleri

Bulutlar deniz seviyesinden y├╝ksekliklerine g├Âre y├╝ksek, orta ve al├žak derece bulutlar─▒ olmak ├╝zere 3 ana gruba ayr─▒l─▒rlar. Yayg─▒n s─▒n─▒fland─▒rma ┼č├Âyledir:

Y├╝ksek seviye 5–13 km (16.500-42.500 ft)

Orta seviye 2–7 km (6.500-23.000 ft)

Al├žak seviye 0–2 km (0-6.500 ft)

Seviyelerine g├Âre ba┼čl─▒ca bulut tipleri
Seviyelerine g├Âre ba┼čl─▒ca bulut tipleri

Ba┼čl─▒ca on adet bulut tipi vard─▒r: sirr├╝s, sirrok├╝m├╝l├╝s, sirrostrat├╝s, altok├╝m├╝l├╝s, altostrat├╝s, nimbostrat├╝s, stratok├╝m├╝l├╝s, strat├╝s, k├╝m├╝l├╝s ve k├╝m├╝lonimb├╝s. Bulutlar fiziksel ├Âzelliklere g├Âre s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒rlar. Bulut adlar─▒ genellikle Latince k├Âkenlidir. Bulut isimlerini ┼č├Âyle s─▒ralayabiliriz;

Strat├╝s, K├╝m├╝l├╝s, Staratok├╝m├╝l├╝s, K├╝m├╝lonimb├╝s, Altastrat├╝s, Nimbastrat├╝s, Altok├╝m├╝l├╝s, Sirrostrat├╝s, Altok├╝m├╝l├╝s, Sirrus.

Strat├╝s:

Bulutlardan en al├žakta bulunan t├╝r strat├╝st├╝r. Genellikle geni┼č bir alana yay─▒lan strat├╝sler gri tonlarda olur. Bu bulutlara deniz k─▒y─▒lar─▒nda ve da─č eteklerinde s─▒k rastlayabilirsiniz. ├çiselemeye neden olan strat├╝sler, atmosferin yere yak─▒n bir katman─▒n─▒n so─čumas─▒yla olu┼čur.

K├╝m├╝l├╝s:

K├╝m├╝l├╝s de al├žakta bulunan bir bulut t├╝r├╝d├╝r. K├╝m├╝l├╝sler ├žok so─čuk havalarda buz kristalleri bulundurabilir. Bu yo─čun bulutlar─▒n beyaz renkli ├╝st k─▒sm─▒ karnabahara benzetilir. Alt k─▒s─▒mlar─▒ daha koyu renkli olabilir. K├╝me, kubbe ya da kule benzeri ┼čekiller alarak b├╝y├╝r ve ya─č─▒┼člara neden olurlar. Atmosferin yere yak─▒n katmanlar─▒nda havan─▒n so─čumas─▒yla olu┼čurlar.

Mammatus bulut
Mammatus olarak bilinen k├╝m├╝l├╝s t├╝r├╝ne ait bulut.

Stratok├╝m├╝l├╝s:

Gri tonlarda ya da beyaz, katmanl─▒ ve yuvarlak k├╝tlelerden olu┼čan bu bulutlar genellikle ya─č─▒┼ča neden olmazlar. K├╝m├╝l├╝sler yay─▒l─▒p bu bulutlar─▒ olu┼čturabilir.

K├╝m├╝lonimb├╝s:

Bu bulut da al├žak bulut cinslerinden. Koyu renkli ve b├╝y├╝k olmalar─▒ bu bulutlar─▒n en belirgin iki ├Âzelli─či. Bi├žimi s├╝rekli de─či┼čen bu bulutlar, yukar─▒ do─čru b├╝y├╝d├╝─č├╝ i├žin al├žak bulut seviyesinden y├╝ksek bulut seviyesine kadar uzan─▒r. K├╝m├╝l├╝slerin yukar─▒ do─čru geni┼člemesiyle olu┼čabilir ve sa─čanak ya─č─▒┼člara neden olabilir.

Altostrat├╝s:

Orta y├╝kseklikteki bulut cinslerinden biridir. Bu bulutlar g├Âky├╝z├╝n├╝n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ kaplar ve gri ya da mavi tonda olur. Tabakalar h├ólindeki, ├žizgili yap─▒daki altostrat├╝sler hafif bir ya─čmura ya da kara neden olur. Geni┼č bir alana yay─▒lm─▒┼č hava katman─▒n─▒n yava┼č yava┼č y├╝kselmesiyle veya nimbostrat├╝slerin incelmesiyle olu┼čurlar.

Nimbostrat├╝s:

Orta y├╝kseklikteki bulut cinslerindendir. Bu gri bulutlar G├╝ne┼č'i ├Ârt├╝p kaplamas─▒yla bilinir. Bu bulut t├╝r├╝ de yukar─▒ya do─čru b├╝y├╝r ve al├žak bulut seviyesinden y├╝ksek bulut seviyesine kadar uzan─▒r. S├╝rekli ya─čan ya─čmura ya da kara neden olmas─▒yla ├Âne ├ž─▒kar. Altostrat├╝slerin kal─▒nla┼čmas─▒yla olu┼čur.

Altok├╝m├╝l├╝s:

Bir di─čer orta y├╝kseklikteki bulut t├╝r├╝ ise altok├╝m├╝l├╝st├╝r. Bu bulutlar gri tonlar─▒nda ya da beyaz olur. Katmanl─▒, par├žal─▒ bir g├Âr├╝n├╝m├╝ne sahip olan altok├╝m├╝l├╝sler s─▒cak havalarda bir f─▒rt─▒naya i┼čaret edebilir. Geni┼č bir hava k├╝tlesinin y├╝kselerek so─čumas─▒yla olu┼čabilirler.

Sirrostrat├╝s:

Y├╝ksek bulut cinslerinden bu bulut saydam, ince bir tabakada gibi g├Âr├╝n├╝r. Bu bulutlar g├Âky├╝z├╝nde her yeri kaplayabilir. G├╝ne┼č ya da Ay etraf─▒nda hale olu┼čturabilir.

Sirrok├╝m├╝l├╝s:

Bu bulut da y├╝ksek bulutlardan biri. Altok├╝m├╝l├╝s bulutuyla kar─▒┼čt─▒r─▒labilen bu bulut tamamen beyaz olmas─▒yla ondan ayr─▒l─▒r. ─░nce ve par├žal─▒ olan bu bulutlar a├ž─▒k havan─▒n habercisidir. Altok├╝m├╝l├╝s par├žalar─▒n─▒n k├╝├ž├╝l├╝p y├╝kselmesiyle olu┼čabilirler.

Sirrus:

En y├╝ksekte bulunan bulut cinslerinden biridir. ─░nce, lifli ya da par├žal─▒ bir g├Âr├╝n├╝m├╝ne sahip olan bu bulutlar beyaz olur. A├ž─▒k havada g├Âr├╝l├╝r. Sirrostrat├╝slerin de─či┼čime u─čramas─▒yla olu┼čurlar.

Ya─čmur Nas─▒l Ya─čar?

G├Âky├╝z├╝nde y├╝kseklere ├ž─▒k─▒ld─▒k├ža hava so─čudu─čundan havadaki su buhar─▒ yo─čunla┼č─▒r ve k├╝├ž├╝k damlac─▒klar─▒ olu┼čturur. Damlac─▒klar bir araya gelerek bulutlar─▒ olu┼čturur. Bulutlar─▒n i├žindeki k├╝├ž├╝k damlac─▒klar bir araya geldik├že b├╝y├╝r ve ya─čmur damlalar─▒n─▒ olu┼čtururlar. Damlalar b├╝y├╝y├╝p a─č─▒rla┼čt─▒k├ža yer ├žekiminin etkisiyle art─▒k bulutta duramaz ve ya─čmur olarak ya─čar.

Strat├╝s frakt├╝s ve k├╝m├╝l├╝s frakt├╝s: Ns ve As alt─▒nda bulunan par├žal─▒ bulutlard─▒r. Cb civar─▒nda da g├Âr├╝lebilirler.

Kastellanus: K├╝m├╝l├╝s ailesinden k├╝├ž├╝k, kule ┼čeklinde bulutlard─▒r. Ortak bir taban ├╝zerinde birle┼čirler ve orta seviyede olu┼čtuklar─▒nda karars─▒z bir atmosferin habercisidirler.

Lentik├╝laris: Lens ┼čeklinde, da─č ├╝zerinde olu┼čan bulutlard─▒r. Kuvvetli r├╝zg├órlar nedeniyle olu┼čurlar ve "kararl─▒" bir atmosferin ve da─č dalgalar─▒n─▒n habercisidirler.

bulut kelimesi hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

1. isim Atmosferdeki su damlac─▒klar─▒ ve buz taneciklerinin g├Âr├╝lebilir yo─čunluk kazanmas─▒yla olu┼čan, bi├žimleri, y├╝kseklikleri ve yol a├žt─▒klar─▒ hava olaylar─▒yla birbirinden ayr─▒lan y─▒─č─▒n:

      "Mavi maviydi g├Âky├╝z├╝ / Bulutlar beyaz beyazd─▒ / Bo┼člu─ču ve ├╝z├╝nt├╝s├╝ / ─░├žinde ne garip bir yazd─▒" - Ahmet Hamdi Tanp─▒nar

2. isim, mecaz …n─▒n bulundu─ču yeri kaplayacak derecedeki yo─čun durumu:

      "Gazi'nin ┼čen ├žehresi ├╝st├╝nden ciddi bir d├╝┼č├╝ncenin bulutu ge├žer gibi oldu." - Yakup Kadri Karaosmano─člu

Co─črafya Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1980

─░ngilizce: cloud, Frans─▒zca: nuage, Almanca: Wolke

Havayuvar─▒nda as─▒l─▒ durumdaki su damlac─▒klar─▒ ve buz taneciklerinin g├Âr├╝lebilir yo─čunluk kazanmas─▒yla olu┼čan; bi├žimleri, y├╝kseklikleri ve yol a├žt─▒klar─▒ hava olaylar─▒yla birbirinden ayr─▒ml─▒ y─▒─č─▒nlar.

Kelime K├Âkeni

Eski T├╝rk├že bul─▒t s├Âzc├╝─č├╝nden evrilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

bul─▒t "ayn─▒ anlamda" [ Irk Bitig (900 y─▒l─▒ndan ├Ânce) : boz bul─▒t, kara bul─▒t ]

Resimleri

S├╝per h├╝cre bulutlar─▒
S├╝per h├╝cre olarak bilinen bulut ┼čekli

Alacakaranl─▒kta bulutlar
Alacakaranl─▒kta bulutlar

Duvar bulutu
Duvar bulutu

Cumulonimbus
Cumulonimbus

Cumulonimbus incus
Cumulonimbus incus

Swifts Creek, Victoria, Avustralya'da k├╝m├╝l├╝sler
Swifts Creek, Victoria, Avustralya'da k├╝m├╝l├╝sler

T├╝rkiye’de bir k├╝m├╝l├╝s bulutu
T├╝rkiye’de bir k├╝m├╝l├╝s bulutu

G├╝nbat─▒m─▒nda bulutlar
G├╝nbat─▒m─▒nda bulutlar


Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski