bulutsu

 

bulutsu

Bulutsu (─░ngilizce: Nebula), uzayda bulunan ve geni┼č alanlara yay─▒lm─▒┼č olan kozmik toz, hidrojen, helyum ve di─čer iyonize gazlardan olu┼čan bulutsu bir yap─▒d─▒r. Eskiden galaksileri de kapsayacak ┼čekilde yayg─▒n g├Âk cisimlerine verilen isim iken, astronominin ilerlemesi ile galaksi ile bulutsu farkl─▒ anlamlarda kullan─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Y─▒ld─▒zlar aras─▒nda bulunan bo┼čluklarda yer alan ve y─▒ld─▒zlar─▒n yayd─▒─č─▒ ─▒┼č─▒k enerjisi ile g├Âr├╝n├╝r h├óle gelen yo─čun gaz ve toz bulutlar─▒, galaksilerin temel bile┼čenlerindendir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Bulutsu olu┼čumu

Bir bulutsu, olu┼čmadan ├Ânce bir y─▒ld─▒zd─▒r. Bu y─▒ld─▒z b├╝y├╝d├╝kten sonra ya beyaz c├╝ce n├Âtron y─▒ld─▒z─▒ ya da bir karadelik olur. Fakat b├╝t├╝n y─▒ld─▒zlar bunlardan biri olmadan ├Ânce k─▒rm─▒z─▒ s├╝perdev h├óline gelir. Bu y─▒ld─▒zlar ├žok b├╝y├╝k olduklar─▒ i├žin i├žten gelen bas─▒n├ž ve y├╝ksek (100.000.000 °C) s─▒cakl─▒─č─▒n etkisiyle uzay bo┼člu─čuna gaz salarlar.

Bu gaz p├╝sk├╝rmeleri olduk├ža b├╝y├╝k ve h─▒zl─▒d─▒r. Daha sonralar─▒ bu gazlar yak─▒nla┼čarak bir gaz bulutu olu┼čtururlar. Bu gaz bulutunun s─▒cakl─▒─č─▒ 15.000 °C'den fazlad─▒r. Bu s─▒cakl─▒k ve ├že┼čitli bas─▒n├žlar oradaki gazlar (hidrojen) ile birle┼čerek f├╝zyon reaksiyonu ba┼člat─▒rlar. Bu f├╝zyon reaksiyonu yeni bir y─▒ld─▒z─▒n ilk temelleridir. Daha sonra o minik y─▒ld─▒zlar b├╝y├╝r ve anakol y─▒ld─▒z─▒na d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝ zaman ana y─▒ld─▒z kadar olmasa da gaz p├╝sk├╝rtmesi yaparlar. Bu arada ana y─▒ld─▒z kahverengi veya beyaz c├╝ce olup ├Âmr├╝n├╝ demir ve karbon y─▒─č─▒n─▒ olarak tamamlam─▒┼čt─▒r.

Y─▒ld─▒z ya┼čam d├Âng├╝s├╝
Y─▒ld─▒z Ya┼čam D├Âng├╝s├╝ (Bulutsunun merkezi koyu renkli bir molek├╝ler bulutu temsil eder, Arka Plan-Hubble Derin Alan─▒, K─▒rm─▒z─▒ D├Âng├╝, ├ľzel Durum Olmadan Ye┼čil Kilitli Malzeme)

Yeni bir y─▒ld─▒z do─čdu

G├Âky├╝z├╝ne birer g├╝n arayla bak─▒ld─▒─č─▒nda ├Ânceden g├Âr├╝lmeyen ├žok parlak bir y─▒ld─▒z g├Âr├╝lebilir. Bunun nedeni bir s├╝pernova patlamas─▒n─▒n olmas─▒d─▒r. S├╝pernova patlamalar─▒ izlemeye de─čer olaylard─▒r. En son kaydedilen patlama 1987 y─▒l─▒nda olmu┼č ve kay─▒tlara 1987A olarak ge├žmi┼čtir. Eski ├ça─č d├Ânemlerinde ├çin'de de izlenmi┼č bir s├╝pernova patlamas─▒ vard─▒r. S├╝pernova patlamalar─▒nda k─▒rm─▒z─▒ s├╝perdevler patlay─▒p n├Âtron y─▒ld─▒z─▒ olu┼čtururlar. Bazen karadelik olu┼čur. Karadelik olu┼čma ihtimali binde birdir. Karadelik olu┼čtu─ču zaman ├ževresindeki her ┼čeyi ├žeker. N├Âtron y─▒ld─▒z─▒ olu┼čtu─ču zaman ├ževresindekileri karadelik gibi ├žekmez. N├Âtron y─▒ld─▒z─▒n─▒n madde yo─čunlu─ču ├žok fazlad─▒r.

Orion Bulutsusu
Orion Bulutsusu'nun Hubble Uzay Teleskobu taraf─▒ndan ├žekilmi┼č foto─čraf─▒

S├╝pernova sonucu olu┼čan bulutsu

Bazen y─▒ld─▒zlar s├╝pernova ge├žirerek patlarlar. Bunun sonucunda ├ževrelerine yava┼č yava┼č gaz salmak yerine bir anda salm─▒┼č olurlar. Bu arada bu gazlar ├že┼čitlidir ve reaksiyona girerek ├že┼čitlili─či artt─▒r─▒rlar. Bu da ├žok renkli bir g├Âr├╝nt├╝ olu┼čturur. Bu bulutsular s├╝pernova sonucu olu┼čmu┼č bulutsular diye adland─▒r─▒l─▒r.

S├╝pernova sonucu olu┼čmu┼člarda gazlar ├že┼čitli etkiler sayesinde da─č─▒l─▒r ve garip ┼čekiller olu┼čur. Fakat gezegenimsi bulutsularda gazlar da─č─▒lmad─▒─č─▒ i├žin simetriktir. Bir bulutsunun gezegenimsi mi yoksa s├╝pernova sonucu mu olu┼čtu─ču buna bakarak anla┼č─▒labilir.

Kedi G├Âz├╝ bulutsusu
Kedi G├Âz├╝ bulutsusu

Rozet Bulutsusu
Rozet Bulutsusu

Deniz Kula─č─▒ Bulutsusu
Deniz Kula─č─▒ Bulutsusu

Homunculus Bulutsusu
Homunculus Bulutsusu

bulutsu kelimesi hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

isim, g├Âk bilimi

Uzayda gaz ve toz bulutu; neb├╝l├Âz.

G├Âkbilim Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1969

─░ngilizce: nebula, Frans─▒zca: n├ębuleuse, Almanca: Nebel

Gaz ve tozdan olu┼čmu┼č evren bulutu.

Co─črafya Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1980

T├╝rk├že: sehabiye, ─░ngilizce: Nebula, Frans─▒zca: N├ębuleuse, Almanca: Nebelfleck

Uzayda ekseni ├ževresinde yava┼č├ža d├Ânen, k─▒zg─▒n gaz ve g├Âktozlar─▒ndan olu┼čan bulut g├Âr├╝n├╝┼č├╝nde g├Âk varl─▒─č─▒.

Fizik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1983

T├╝rk├že: neb├╝l├Âz, ─░ngilizce: nebula, Frans─▒zca: n├ębuleuse, Almanca: Nebelfleck

Y─▒ld─▒zlararas─▒ uzayda u├žuk bulutu gibi donuk g├Âr├╝n├╝ml├╝ b├Âlgecikler.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski