iftira

 

iftira

─░ftira, T├╝rk Ceza Kanunu'nun "Adliyeye Kar┼č─▒ Su├žlar" b├Âl├╝m├╝, 267. maddede "yetkili makamlara ihbar veya ┼čikayette bulunarak ya da bas─▒n ve yay─▒n yoluyla, i┼člemedi─čini bildi─či h├ólde, hakk─▒nda soru┼čturma ve kovu┼čturma ba┼člat─▒lmas─▒n─▒ ya da idar├« bir yapt─▒r─▒m uygulanmas─▒n─▒ sa─člamak i├žin bir kimseye hukuka ayk─▒r─▒ bir fiil isnat etmek" olarak tan─▒mlanmaktad─▒r.

Kar┼č─▒l─▒kl─▒l─▒k Eti─či gere─či; bas─▒n ve yay─▒n yoluyla i┼členen iftira su├žundan dolay─▒ mahk├╗miyet karar─▒ verilmesi halinde h├╝k├╝m, su├žun i┼člendi─či veya e┼čde─čeri bas─▒n ve yay─▒n organ─▒yla ilan edilmekte ve ilan masraflar─▒ h├╝k├╝ml├╝den tahsil edilmektedir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

─░ftira ve yalan aras─▒ndaki fark

─░ftira; Kas─▒tl─▒ ve as─▒ls─▒z olarak su├ž y├╝kleme, kara ├žalma, b├╝htan gibi anlamlara gelmektedir.

Yalan; Do─čru olmayan, ger├že─če uymayan, uydurma s├Âz gibi anlamlara gelmektedir.

─░ftira atan insan ve topluma etkisi

─░ftira, ├žamur atma, asl─▒ olmayan bir konuda etrafa yalan yanl─▒┼č bilgiler yaymak anlam─▒na gelir. ─░ftiraya yol a├žmak ve “haber ta┼č─▒y─▒c─▒ olarak” iftiray─▒ yayarak ona ├žanak tutmak hem insani, hem vicdani hem de dini bak─▒mdan b├╝y├╝k bir vebaldir.

─░ftira, az ve yetersiz bilgi ile bolca yorum yapmak demektir. Kulaktan dolma ve y├╝zeysel bilgilerle sonuca gitme e─čiliminde olan insanlar taraf─▒ndan yap─▒l─▒r.

─░ftira atan ki┼čiler, sorunlar─▒yla ba┼ča ├ž─▒kma becerisi geli┼čmemi┼č ki┼čilerdir. Pasif ├ž├Âz├╝m aray─▒┼člar─▒n─▒ iftira atarak ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼č─▒rlar. Bu ba─člamda, belli ki┼čileri kendi sorunlar─▒yla ├Âne ├ž─▒kartarak, kendi as─▒l sorunlar─▒n─▒n ikinci planda kalmas─▒n─▒ sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Bu e─čilim hem iftira atmay─▒ hem de at─▒lan iftiraya ├žabuk ve kesin inanmay─▒ art─▒r─▒c─▒ unsurlard─▒r.

Bir tak─▒m bahaneler ortaya at─▒larak iftiraya inanma e─čilimlerinin artmas─▒, ├žirkin eylemlerin toplumda daha h─▒zl─▒ yay─▒lmas─▒na neden olur. ├ç├╝nk├╝ bu iftiralara ve yak─▒┼čt─▒rmalara b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de inan─▒laca─č─▒n─▒n d├╝┼č├╝n├╝lmesi, belli odaklar─▒n g├Âzlerine kestirdikleri ki┼čileri iftira yoluyla pasifle┼čtirme ihtiya├žlar─▒n─▒ te┼čvik eder.

─░ftira atmaya e─čilimin y├╝kselmesi, toplumda g├╝vensizlik, sevgisizlik ve d├╝┼čmanca hisler meydana getirir. Bireylerin kayg─▒ oranlar─▒n─▒ da art─▒r─▒r. ─░ftira, iftiraya u─črayan ki┼čileri bask─▒ ve stres alt─▒nda ya┼čamaya zorlar.

Bir proje yar─▒┼čmas─▒nda projeyi ├žalan ki┼či “bunlar projeyi benden ├žald─▒” diyerek, kendisinin yapt─▒─č─▒ h─▒rs─▒zl─▒ktan aklanabilmek i├žin kendi yapt─▒─č─▒ k├Ât├╝l├╝─č├╝ ba┼čkas─▒na yans─▒t─▒r. Ya da istedi─či bir nesneye sahip olamayan ki┼čiler, o nesneye sahip olanlar hakk─▒nda yalan yanl─▒┼č iftiralar yaymaya ba┼člayarak, bu ki┼čiler hakk─▒nda yalan bilgi ├╝reterek, y─▒llard─▒r s├╝regelen hastal─▒klar─▒n─▒n sebebini dahi bu masum ki┼čilere ba─člama ├žabas─▒na girer ve i├žsel rahatlama sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒r.

─░ftira atmak, kar┼č─▒ndaki ki┼čileri bilin├žli olarak itibars─▒zla┼čt─▒rmak i├žin yap─▒l─▒r. ─░ftira atan ki┼čiler, bilin├žaltlar─▒nda kendi hayatlar─▒n─▒n kirli oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝r. Kar┼č─▒lar─▒na onlardan daha temiz, mutlu ve sevecen insanlar ├ž─▒kt─▒─č─▒nda deliye d├Ânerler. ─░├žten i├že ├Âfke duyarlar. ─░ftiray─▒ atanlar ve yayanlar, bundan b├╝y├╝k haz duyarlar.

─░ftiray─▒ atmak kadar, bu as─▒ls─▒z s├Âzleri ve yalanlar─▒ yaymak b├╝y├╝k haks─▒zl─▒k ve g├╝naht─▒r.

─░ftira atma sebebi genel olarak psikolojiktir. Psikolojik a├ž─▒dan “savunma mekanizmas─▒” olarak veya “ki┼čilik bozuklu─ču” sonucu kullan─▒l─▒r.

Psikolojik Dan─▒┼čmanl─▒k ve Rehberlik alan─▒nda ├žal─▒┼čanlar bu durumu ┼č├Âyle a├ž─▒kl─▒yor:

─░ftira, iftirac─▒n─▒n iftira att─▒─č─▒ ki┼činin masumiyetinden, d├╝r├╝stl├╝─č├╝nden ve inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ndan korktu─čunun, ├žekindi─činin ├žok a├ž─▒k g├Âstergesidir. ─░ftira bu anlamda bir t├╝r psikolojik sava┼č y├Ântemi olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Bir insan─▒ susturman─▒n, konu┼čsa da s├Âzlerinin tesirini azaltman─▒n yolu o insan─▒n inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ zedelemek yani ona en olmad─▒k iftiray─▒ atmakt─▒r. Buradaki ama├ž ┼čudur; “├Âylesine uzak bir yalan atmal─▒ ki bu ki┼či kendini savunurken dahi bu ├žamura saplan─▒p kirlensin.

Kur'an'da iftira ile ilgili baz─▒ ayetler

Kim de bir hata veya g├╝nah i┼čler, sonra onu bir su├žsuzun ├╝zerine atarsa ┼č├╝phesiz a─č─▒r bir iftira su├žunu ve apa├ž─▒k bir g├╝nah─▒ y├╝klenmi┼č olur. (4:112)

┼×eytanlar─▒n kime inece─čini size haber vereyim mi? Onlar g├╝naha, iftiraya d├╝┼čk├╝n olan herkese inerler. (26:221-222)

T├╝rk Ceza Kanunu'nda iftira su├žu cezas─▒ (TCK 267)

  • Basit iftira su├žu cezas─▒, 1 y─▒ldan 4 y─▒la kadar hapis cezas─▒d─▒r (TCK md. 267/1).
  • Nitelikli iftira su├žu i┼členmesi halinde su├žun cezas─▒ yar─▒ oran─▒nda art─▒r─▒l─▒r. Yani fail, iftira su├žunun maddi delillerini de kendisi ├╝retirse su├žun basit halinin cezas─▒ yar─▒ oran─▒nda art─▒r─▒lacakt─▒r (TCK md. 267/2).
  • ─░ftira konusu fiili i┼člemedi─či i├žin beraat karar─▒ veya kovu┼čturmaya yer olmad─▒─č─▒na dair karar verilmi┼č ma─čdurun aleyhine olarak bu fiil nedeniyle g├Âzalt─▒na alma ve tutuklama d─▒┼č─▒nda bir tedbir uygulanm─▒┼čsa, yukar─▒daki iki f─▒kraya g├Âre verilecek ceza yar─▒ oran─▒nda art─▒r─▒l─▒r (TCK md. 267/3).
  • ─░ftira konusu fiili i┼člemedi─či i├žin ma─čdur hakk─▒nda beraat karar─▒ veya kovu┼čturmaya yer olmad─▒─č─▒na dair karar verilmi┼čse; ma─čdurun bu fiil nedeniyle g├Âzalt─▒na al─▒nmas─▒ veya tutuklanmas─▒ halinde; iftira eden, ayr─▒ca ki┼čiyi h├╝rriyetinden yoksun k─▒lma su├žu h├╝k├╝mlerine g├Âre dolayl─▒ fail olarak cezaland─▒r─▒l─▒r (TCK md. 267/4).
  • ─░ftira konusu fiil nedeniyle ma─čdurun a─č─▒rla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č m├╝ebbet hapis veya m├╝ebbet hapis cezas─▒na mahkum olmas─▒ halinde; iftira su├žu i┼čleyen ki┼či 20 y─▒ldan 30 y─▒la kadar hapis cezas─▒na; ma─čdurun s├╝reli hapis cezas─▒na mahkum olmas─▒ halinde, iftira eden hakk─▒nda iftira su├žu nedeniyle, ma─čdurun mahkum oldu─ču cezan─▒n 2/3’├╝ kadar hapis cezas─▒na h├╝kmedilir. Ma─čdurun iftira su├žu nedeniyle mahkum oldu─ču cezan─▒n infaz─▒na ba┼članm─▒┼čsa, iftira edene bu f─▒kra h├╝k├╝mlerine g├Âre verilen ceza yar─▒s─▒ oran─▒nda art─▒r─▒l─▒r (TCK md. 267/5-6).
  • Ma─čdura at─▒lan iftira neticesinde, ma─čdur ile ilgili hapis cezas─▒ d─▒┼č─▒nda adli veya idari bir yapt─▒r─▒m uygulanm─▒┼čsa; iftira eden ki┼či, 3 y─▒ldan 7 y─▒la kadar hapis cezas─▒ ile cezaland─▒r─▒l─▒r (TCK md. 267/7).


iftira kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, (iftira:), Arap├ža iftir─ü╩ż

Bir kimseye kas─▒tl─▒ ve as─▒ls─▒z su├ž y├╝kleme; kara (II), b├╝htan:

      "Kayna─č─▒n─▒ iftiradan ve yalandan al─▒r." - N├óz─▒m Hikmet

Kelime K├Âkeni

Arap├ža fry k├Âk├╝nden gelen iftir─ü╦Ç ěą┘üě¬ě▒ěžěí  "birine yalan isnatta bulunma" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Arap├ža s├Âzc├╝k Arap├ža firyat ┘üě▒┘Őěę  "uydurma, yalan s├Âyleme" s├Âzc├╝─č├╝n├╝n ifti╦ü─ül vezni (VIII) masdar─▒d─▒r.

Tarihte En Eski Kaynak

[ Tezkiret-├╝l Evliya (1341) : m├╝┼čebbihe kavm─▒ a┼őa iftira aylediler ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski