cehennem

 

cehennem

Cehennem, ├že┼čitli inan├žlarda ├Âl├╝m sonras─▒ ceza ├žekilen ate┼čli bir yer olarak g├Âsterilir. Cehennemde kalma s├╝resi inanca g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterebilir. Cehennemde g├╝nah borcu ├Âdeninceye kadar kal─▒n─▒p sonra tekrar cennete gidilebilir. Ancak, cehennem baz─▒lar─▒ i├žin sonsuza dek ate┼čte yanmak anlam─▒na gelir. Cehennem g├Ârevlilerine ─░slam inanc─▒nda zebani ad─▒ verilir.

Eski Ahit'te Kud├╝s'te Hinnom'un O─člunun vadisi (Gehinnom veya Gei-ben-Hinnom) ├žocuk kurbanlar─▒n─▒n (yak─▒larak) ger├žekle┼čtirildi─či lanetli bir vadiydi. ─░ncillerde ─░sa Ondan "kurt├žuklar─▒n ├Âlmedi─či ve ate┼čin s├Ânmedi─či yer" olarak bahsetti. (Markus 9:48) 2. yy. da yaz─▒lan Ezra'n─▒n apokrif kitab─▒nda Gehinnom a┼čk─▒n (transendental, manevi) cezaland─▒rma yeri olarak ortaya ├ž─▒kt─▒. 500'lerde yaz─▒lan Babil Talmudunda bu de─či┼čim tamamland─▒. Kur'anda da cehennem azab─▒ndan s─▒kl─▒kla bahsedilir.

Hinnom Vadisi
Gei-Ben Hinnom, Lat; Gehenna (Hinnom'un o─člunun Vadisi), Kud├╝s-─░srail 2007 g├Âr├╝n├╝m├╝ ile

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Etimolojisi

─░branice, ÎĺÎÖ ÎöÎáÎŁ (ge hinnom, “Hinnom Vadisi”) Yunanca, ╬│╬ş╬Á╬Ż╬Ż╬▒ (geenna); Latince, gehenna

    Ge Hinnom: Hinnom Vadisi

Kelimenin ─░branice 'Ge ben hinnom' (Hinnom’un o─člu vadisi) terkibinden zamanla ‘ben’in d├╝┼čmesi ile elde edildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

    Ge: Vadi

    Ben: O─člu

    Hinnom: Hinnom

Gehinnom, Kud├╝s'├╝n g├╝ney bat─▒s─▒nda Kenanilerin Molek ad─▒ veya unvan─▒n─▒ alan tanr─▒s─▒ Baal'e ├žocuklar─▒n yak─▒larak kurban edildi─či vadinin ad─▒d─▒r. (Yeremya 32:30-35) Molek ad─▒ yaln─▒zca M-L-K sessiz harflerinden olu┼čur ve sesli harfler yaln─▒zca okunu┼čta s├Âylenir. Bu nedenle bu tanr─▒ Molok (─░ngilizce: Moloch) olarak da adland─▒r─▒l─▒r. Molek, Arap├ža'daki s├Âyleni┼č ┼čekliyle Malik'tir.

Molek
Molek'e sunu, (1897 Bible Pictures and What They Teach Us, Charles Foster)

Vadinin ad─▒ ba┼člang─▒├žta 'Ge Ben Hinnom' iken, sonralar─▒ Yunan egemenli─či zaman─▒nda Yunanca s├Âyleni┼č ┼čekliyle geenna ve Latince, gehenna olmu┼čtur.

Yeremya 7: 30-31

‘Yahudao─čullar─▒ g├Âz├╝mde k├Ât├╝ olan─▒ yapt─▒lar’, Yehova’n─▒n s├Âz├╝. ‘Ad─▒m─▒ ta┼č─▒yan evi kirletmek ├╝zere oraya i─čren├ž putlar─▒n─▒ koydular. O─čullar─▒n─▒ ve k─▒zlar─▒n─▒ ate┼čte yakmak ├╝zere Hinnomo─člu Vadisindeki Tofet’te y├╝ksek yerler* yapt─▒lar. Ben b├Âyle bir ┼čey emretmedim, y├╝re─čimden bile ge├žirmedim.’

Yeremya 32: 30-35

‘├ç├╝nk├╝ ─░srailo─čullar─▒ ve Yahudao─čullar─▒ gen├žliklerinden beri yaln─▒zca g├Âz├╝mde k├Ât├╝ olan─▒ yapan kimselerdir. ─░srailo─čullar─▒ elleriyle yapt─▒klar─▒ putlarla da Beni ├Âfkelendiriyor.’ Yehova’n─▒n s├Âz├╝. ‘├ç├╝nk├╝ bu ┼čehir, kuruldu─ču g├╝nden bug├╝ne dek, onu g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nden kald─▒ray─▒m diye Bende sadece k─▒zg─▒nl─▒k ve ├Âfke yaratt─▒. ─░srailo─čullar─▒n─▒n ve Yahudao─čullar─▒n─▒n, kendilerinin, krallar─▒n─▒n, y├Âneticilerinin, k├óhinlerinin, peygamberlerinin, Yahuda adamlar─▒n─▒n, Yeru┼čalim’de oturanlar─▒n Beni ├Âfkelendirmek i├žin yapt─▒klar─▒ b├╝t├╝n k├Ât├╝l├╝kler buna neden oldu. Bana durmadan y├╝zlerini de─čil, s─▒rtlar─▒n─▒ d├Ând├╝ler. E─čitildikleri halde, erkenden harekete ge├žip onlar─▒ e─čitti─čim halde, hi├žbiri verdi─čim terbiyeye kulak asmad─▒. Ad─▒mla an─▒lan evi kirletmek i├žin i─čren├ž ┼čeylerini getirip i├žine koydular. ├ťstelik o─čullar─▒n─▒ ve k─▒zlar─▒n─▒ Molek’e kurban olarak ate┼čte yakmak* i├žin Hinnomo─člu Vadisinde Baal’e y├╝ksek yerler yapt─▒lar. Ben b├Âyle bir ┼čey emretmedim; Yahuda’y─▒ g├╝naha sokmak amac─▒yla bu i─čren├ž ┼čeyi yapt─▒rmay─▒ y├╝re─čimden bile ge├žirmedim.’

2. Krallar 23: 10

Kral [Yo┼čiya], kimse o─člunu veya k─▒z─▒n─▒ Molek i├žin ate┼čte yakmas─▒n diye Hinnomo─čullar─▒ Vadisindeki Tofet’i tap─▒nma i├žin kullan─▒lamaz duruma getirdi.

─░sa'n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ zamanlarda, ├žocuklar─▒n bu vadide Molek'e kurban edilmesi uygulamas─▒ ├žoktan sona ermi┼čti. Bu d├Ânemde Hinnom Vadisi sadece ├ž├Âplerin d├Âk├╝lerek yak─▒ld─▒─č─▒ bir ├ž├Âpl├╝k olarak kullan─▒l─▒yordu. Ayr─▒ca, hayvan le┼čleri ile, bir mezara g├Âm├╝lmeye de─čer g├Âr├╝lmeyen baz─▒ su├žlular, infaz edildikten sonra bu vadideki ├ž├Âpl├╝─če at─▒l─▒yorlard─▒. Birisinin canl─▒ olarak buraya at─▒lmas─▒ s├Âz konusu de─čildi. Hinnom Vadisi, i├žinde ate┼č olan bir yer olmaya bir s├╝re daha devam etti. Ancak bundan ama├ž, sadece biriken ├ž├Âplerin k├╝k├╝rt at─▒larak yak─▒l─▒p ortadan kald─▒r─▒lmas─▒yd─▒.

Tevrat'a g├Âre ├žocuklar─▒n kurban edildikleri Tanr─▒'n─▒n ad─▒ Molek idi. Bu tanr─▒ isminin de cehennem bek├žisi Malik olarak de─či┼čim ge├žirdi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Farkl─▒ mitoloji ve k├╝lt├╝rlerde

├ço─čunlukla bu korkun├ž karanl─▒k, gezinen ruhlarla dolu bir ├žukurdur (Yunan ve Roma). Orada dinsizler, ifritler taraf─▒ndan yarg─▒lan─▒r (Pers), sonsuz ─▒zd─▒raba ├žarpt─▒r─▒lm─▒┼č k├Ât├╝ler (Musevilik) ve hak dininden olmayanlar bulunur (─░slamiyet).

cehennem tasviri
Orta ├ça─č'dan kalma bir cehennem tasviri (Landsbergli Herrad'─▒n Hortus deliciarum'undan, yakla┼č─▒k 1180)

K├Ât├╝leri iyilerden ya da canl─▒lar─▒ ├Âl├╝lerden ay─▒ran bir yer kavram─▒na bir├žok dinde rastlan─▒r. Eski ├ža─člar─▒n ve ilkel topluluklar─▒n dinlerinde ├Âlen ki┼činin ruhunun gidece─či yer, karanl─▒k ve so─čuk yeralt─▒ d├╝nyas─▒ (├Ârne─čin Norve├ž mitolojisinde Niflheimr ya da Hel), yer alt─▒nda karanl─▒k bir d├╝nya ya da uzak bir ada (├Ârne─čin Eski Yunan'da Hades), yer alt─▒nda insanlar─▒n ruhlar─▒n─▒n cezaland─▒r─▒ld─▒─č─▒ derin bir u├žurum (├Ârne─čin Eski Yunan'da Tartaros), yerin alt─▒nda hem iyi hem k├Ât├╝ ruhlar─▒n g├Âlgeler bi├žiminde s├╝rekli bir susuzluk i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ karanl─▒k b├Âlge (├Ârne─čin Eski ─░srail dininde ┼×eol), ├Âlenlerin ruhlar─▒n─▒n yerle┼čti─či g├Âksel bir yer (Pueblo Yerlileri, ├Âl├╝mden sonra insanlar─▒n bulut olup ya─čmur getirdiklerine inan─▒rlar) ya da ruhun sonunda yok olup gidece─či bulutsu bir varolu┼č (├Ârne─čin Kuzey Amerika'da ya┼čayan avc─▒ Yerli kabilelerinde) bi├žiminde d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r. Cehennemi tanr─▒sal cezaya u─črayanlar─▒n k─▒yamet g├╝n├╝nden sonra gidece─či yer olarak g├Âren anlay─▒┼č; peygamberler arac─▒l─▒─č─▒yla yay─▒lan Zerd├╝┼čt dini, Yahudilik, Hristiyanl─▒k ve M├╝sl├╝manl─▒k gibi dinlere ├Âzg├╝d├╝r.

Yahudilikte cehennem

Jewish Encyclopedia Musevi inanc─▒n─▒ ┼ču ┼čekilde a├ž─▒klar: D├╝nyan─▒n sonu geldi─činde insanlar─▒n ruhunun ├╝├ž ├že┼čidi olacak:

    "Bunlardan, do─črular hemen sonsuz ya┼čama yaz─▒lacaklar,

    K├Ât├╝ler cehennem i├žin yaz─▒lacaklar; fakat,

    ─░yi ve k├Ât├╝ taraf─▒ terazide dengede olanlar ├Ânce cehenneme gidecekler. Bunlar cehennemde temizlendikten sonra oradan ├ž─▒kar─▒lacaklard─▒r."

─░sa'n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde Museviler, birisi ├Âld├╝─č├╝nde ruhunun Gehenna'da i┼čkence ├žekti─čine inan─▒yorlard─▒. Buna kar┼č─▒n Encyclopedia Judaica ise ┼čunlar─▒ s├Âylemektedir: "Kutsal Yaz─▒larda ├Âl├╝m sonras─▒nda Gehenna'yla ilgili d├╝┼č├╝ncelerin hi├žbir dayana─č─▒ yoktur."

  • Gehennem, Hinnom Vadisi: Yeremya 19:6 Bundan ├Ât├╝r├╝ buran─▒n art─▒k Tofet ya da Ben-Hinnom Vadisi de─čil, K─▒y─▒m Vadisi diye an─▒laca─č─▒ g├╝nler geliyor, diyor RAB.
  • ┼×eol: Yarat─▒l─▒┼č 37:35, 42:38, 44:29, 44:31

Hristiyanl─▒kta cehennem

Hristiyanl─▒─č─▒n cehennem ├Â─čretisinin k├Âkleri Yeni Ahit'te yatmaktad─▒r. Cehennem Yunanca Tartaros veya Hades kelimeleriyle tan─▒mlan─▒r.

  • Katolik inanc─▒na g├Âre cehennem: Tanr─▒ taraf─▒ndan oraya at─▒lanlar─▒n sonsuz bir keder i├žinde bulundu─ču yer.
  • Protestan inanc─▒na g├Âre cehennem: K├Ât├╝lerin gelecekte cezaland─▒r─▒ld─▒─č─▒ bir yer.

Katolik kilisesi, Protestan kiliselerinin ├žo─ču (Baptistler, Episkopalyanlar vs.) ve baz─▒ Yunan Ortodoks kiliselerine g├Âre cehennem, dirili┼č ve son h├╝k├╝m g├╝n├╝nden sonra yarg─▒lanan g├╝nahkarlar─▒n sonsuza de─čin Tanr─▒'dan ayr─▒ kalaca─č─▒ nihai durak yeridir.

Fra Angelico - Son Yarg─▒, Cehennem
Son Yarg─▒, Cehennem, yakla┼č─▒k 1431, Fra Angelico'nun eseri

Ancak ├že┼čitli Liberal Protestanl─▒k, Anglikan, Katolik ve baz─▒ Ortodoks kiliselerine mensup olan liberal Hristiyanlar mensubu olduklar─▒ mezheplerin "resmi" ├Â─čretileriyle ├želi┼čmi┼č olsa da t├╝m insanlar─▒n kurtulacaklar─▒ bir evrensel kurtulu┼ča (evrensel uzla┼čmac─▒l─▒k) inanmaktad─▒rlar.

Bir Hristiyan filozofu ve misti─či olan Emmanuel Swedenborg'a g├Âre cehennem ve cennet insanlar─▒n se├žimleridir. Cehennem ebedidir ├ž├╝nk├╝ oradaki insanlar cehennemi sevdikleri i├žin orada kalacaklard─▒r. Tanr─▒ da her ne kadar insanlar─▒ sevse de onlar─▒ zorla, kendi iradelerinin haricinde cennete sokmayacakt─▒r.

Cehennemden Bir Canavar
"Cehennemden Bir Canavar". 19 y├╝zy─▒ldan kalma el yazmas─▒ bir Rus luboku

Yok olu┼ča inanan (yok olu┼č├žuluk) Hristiyanlar ise, ruhun ├Âl├╝ml├╝ olu┼čuna inanmakta ve ebedi ya┼čam d─▒┼č─▒nda kalan ruhlar─▒n cehennemde yok olacaklar─▒n─▒ kabul etmektedirler.

  • Yehova'n─▒n ┼×ahitleri'ne g├Âre ruh ki┼čiden ba─č─▒ms─▒z ayr─▒ bir varl─▒k de─čil, sadece ki┼činin ya┼čam kuvvetine verilen add─▒r. ─░nsan ├Âl├╝nce yok olur ve yeniden ya┼čamas─▒ Tanr─▒'n─▒n onu diriltmesine ba─čl─▒d─▒r. ├ľl├╝ler diyar─▒ ya da mezar (─░branice ┼×eol; Yunanca Septuaginta Hades) s├Âzc├╝kleri diriltilecek ki┼čilerin durumunu; cehennem (─░branice Ge-Hinnom; Yunanca Septuaginta Gehenna) ise diriltilmeyeceklerin durumunu anlatan ifadeler olarak g├Âr├╝l├╝r. Bu y├╝zden, cehennem cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒lmak, bu yarg─▒y─▒ alanlar─▒n bir daha kesinlikle var olmayacaklar─▒ ┼čekilde ya┼čamlar─▒n─▒ yitirmeleri ve sonsuza dek yok olmalar─▒ demektir.

Hristiyanl─▒kta cehennem i├žin kullan─▒lan baz─▒ s├Âzc├╝kler ┼čunlard─▒r: Hell (─░ngilizce), H├Âlle (Almanca), Fegefeuer (Almanca: Silip s├╝p├╝ren ate┼č), Inferno (Latince). Cehennem inanc─▒ y├╝zy─▒llard─▒r Hristiyanl─▒kta ate┼čli bir yer olarak kabul g├Ârm├╝┼čt├╝r. G├╝n├╝m├╝zde ise baz─▒ Hristiyanl─▒k ├ževrelerinde, bu inanc─▒n Kit├ób-─▒ Mukaddes'te dayanak bulmad─▒─č─▒na ili┼čkin farkl─▒ yorumlar da vard─▒r.

Yeni Ahitte Gehenna ve Hades s├Âzc├╝klerinin ge├žti─či baz─▒ yerler:

  • Gehenna - Cehennem - Hinnom Vadisi: Matta 5:22,29,30; 10:28, 18:09; 23:15,33; Markos 9:43,45,47 Luka 12:05; Yak 3:6
  • Hades: Matta 11:23; 16:18; Luka 10:15; El├žilerin ─░┼čleri 2:27,31; 1.Kor. 15:55

Kit├ób-─▒ Mukaddes'te cehennem ve mezar i├žin kullan─▒lan s├Âzc├╝kler ├ževirilere g├Âre farkl─▒l─▒klar g├Âsterir. Baz─▒ ├ževiriler ┼×eol, Hades ve Tartaros s├Âzc├╝klerini de cehennem olarak ├ževirirler. Cehennem anlay─▒┼č─▒ndaki farkl─▒l─▒klar─▒n bir nedeni de, bu t├╝r farkl─▒ ├ževirilerdir. Bu s├Âzc├╝klerin kar┼č─▒l─▒klar─▒:

  • Ge-Hinnom (─░branice): Cehennem
  • Gehenna (Yunanca Septuaginta): Cehennem
  • ┼×eol (─░branice): Mezar
  • Hades (Yunanca Septuaginta): Mezar
  • Tartaros (Yunanca Septuaginta) Hapis benzeri al├žalt─▒lm─▒┼č bir durum. G├╝nah i┼člemi┼č melekler i├žin kullan─▒lan bir ifade.

2. Petrus 2: 4

├ç├╝nk├╝ ┼ču kesindir ki, Tanr─▒ g├╝nah i┼člemi┼č melekleri cezadan esirgemeyip Tartaros’a* [* Hapishaneye benzer al├žalt─▒lm─▒┼č durum] atarak, h├╝k├╝m g├╝n├╝n├╝ beklemek ├╝zere zifiri karanl─▒k ├žukurlarda b─▒rakm─▒┼čt─▒r.

─░slam'da cehennem

Cehennem; ─░slam dininde, ahiretteki bir azap yeridir. ─░nsanlar d├╝nyadaki hareketlerine ve inan├žlar─▒na g├Âre cennete veya cehenneme giderler. ─░slam inanc─▒nda kafir (inan├ž esaslar─▒ndan bir veya daha fazlas─▒na ink├ór eden veya hi├ž M├╝sl├╝man olmam─▒┼č), m├╝┼črik (Allah'─▒n birli─čine inanmayan) ve m├╝naf─▒k (M├╝sl├╝man gibi g├Âr├╝n├╝p ─░slam'a inanmayan) olan ki┼čiler ├Âld├╝kten sonra, ahirette, sonsuza kadar cehennemde kalacak ve azap g├Âreceklerdir.

Cehennemin kara delikler oldu─čunu d├╝┼č├╝nen ─░slam ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ vard─▒r.

Muhammed, Mira├ž olay─▒nda yer verilen hadislere g├Âre Burak ve Cebrail'le birlikte cehennemi ziyaret eder ve "utanmaz kad─▒nlar─▒n" sa├žlar─▒n─▒ yabanc─▒lara g├Âsterdikleri i├žin ebediyen cezaland─▒r─▒ld─▒klar─▒n─▒ g├Âr├╝r. (─░ran minyat├╝r├╝, 15. y├╝zy─▒l)

Cehennemin s├╝resi

─░slam dininin kutsal kitab─▒ olan Kur'an'a g├Âre Allah m├╝┼črikleri (Allah'a ortak ko┼čanlar─▒) cehennemde sonsuza kadar tutacakt─▒r. G├╝nah i┼člemi┼č ancak imanl─▒ olan ki┼čiler ise ─░slam inanc─▒na g├Âre cehennemde bir m├╝ddet kalacaklard─▒r. G├╝nahkar M├╝sl├╝manlar ve ─░slam dinine inanmayanlar (k├ófirler) i├žin azab─▒n sonsuzlu─ču konusunda ─░slam bilginlerinin g├Âr├╝┼čleri birbirlerinden farkl─▒d─▒r. Ehl-i S├╝nnet ve baz─▒ ┼×ia gruplar─▒na g├Âre cehenneme giren m├╝minler eninde sonunda oradan ├ž─▒kacakt─▒r. Baz─▒ E┼čari alimleri ise Ehl-i S├╝nnet d─▒┼č─▒ndaki mezhep liderlerinin ebedi azap g├Ârece─čini iddia etmi┼člerdir. Hariciler, Mutezile ve bunlar─▒n g├Âr├╝┼č├╝ne uyan baz─▒ ┼×ia mensuplar─▒na g├Âre kendi mezheplerinden b├╝y├╝k g├╝nah i┼čleyen m├╝minlerle muhalif mezheplere mensup olanlar─▒n tamam─▒ i├žin azap ebedidir. ─░slam'a inanmayan ve ─░slam'da k├ófir olarak nitelendirilen ki┼čilere uygulanacak azab─▒n ebedili─či de ayn─▒ ┼čekilde tart─▒┼čmal─▒d─▒r. Bu g├Âr├╝┼čler ┼ču ┼čekilde s─▒n─▒fland─▒r─▒labilir:

  • Ehl-i S├╝nnet'in ├žo─čunlu─ču ile Mutezile, ┼×ia ve Haricilerin benimsedi─či bir g├Âr├╝┼če g├Âre ahirette k├ófirlere uygulanacak cehennem azab─▒ ebedidir.
  • Sufilerin ├Ânemli isimlerinden Muhyiddin Arabi'ye g├Âre k├ófirler cehennemde ebediyen kalacaklar ancak Allah'─▒n rahmetinin b├╝y├╝kl├╝─č├╝ sebebiyle bir s├╝re sonra elem hissetmeyecekler, art─▒k onlara maddi azap uygulanmayacak fakat bir t├╝r unutulma veya terk edilme halini ya┼čayacaklard─▒r. Bir ayette ise "O k├ófirlere de ki: 'Yenileceksiniz ve cehenneme s├╝r├╝kleneceksiniz. Oras─▒ ne k├Ât├╝ bir yatakt─▒r.'" (3/├él-i ─░mran 12) denir.

Cehennem az├ób─▒n─▒n k├ófirler i├žin dahi olsa bir g├╝n sona erece─čini kabul eden ─░slam bilginlerinin g├Âr├╝┼č├╝ne g├Âre, k├ófirlerin cehennemden ├ž─▒kmayacaklar─▒n─▒ ve azaplar─▒n─▒n hafifletilmeyece─čini bildiren ayetler, cehennemin yok olmayaca─č─▒n─▒ de─čil, cehennem var olduk├ža azab─▒n devam edece─čini g├Âstermektedir. Cehennem yok olunca az├ób─▒n devam etmesi ise m├╝mk├╝n de─čildir. Ayr─▒ca az├ób─▒ konu edinen ayetlerdeki az├ób─▒n Allah'─▒n dilemesine ba─čl─▒ k─▒l─▒narak kay─▒tland─▒r─▒lm─▒┼č oldu─ču bu sebeple de ilahi irade ile kay─▒tl─▒ olunca devam s├╝resinin de kay─▒tl─▒ olmas─▒n─▒n tabii oldu─ču bildirilmi┼čtir.

  • Az├ób─▒n ebedi olmad─▒─č─▒n─▒ benimseyen alimlerden ─░bn Kayy─▒m ve Musa Bigiyef cehennemin eninde sonunda yok olaca─č─▒n─▒ ve k├ófirlerin de cennete girece─čini kabul ederler.

Cehennemin bek├žisi M├ólik

M├ólik ─░branice "m-l-k" k├Âk├╝nden gelir. Melek, malik, m├╝lk, malik’├╝l m├╝lk, meml├╝k gibi kelimelerin k├Âken ald─▒─č─▒ "m-l-k"nin ─░sraillilerin kom┼čular─▒ olan Ammonlular─▒n tanr─▒s─▒ Molek (─░ngilizce: molech, moloch)’in isminden t├╝retildi─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Bu ili┼čki cehennem bek├žisi M├ólik a├ž─▒s─▒ndan d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde daha a├ž─▒kt─▒r. Buna g├Âre Molek'e ├žocuklar─▒n kurban olarak sunuldu─ču Hinnom Vadisi (Uzun ┼čekli: Ge ben Hinnom, k─▒sa ┼čekli: Ge Hinnom) cehenneme, Molek ise Malik'e d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r.

Cehennem bek├žisine ┼č├Âyle feryad ederler: "M├ólik! Ne olur, t├╝kendik art─▒k! Rabbin can─▒m─▒z─▒ als─▒n, bitirsin i┼čimizi!" O da: "├ľl├╝p kurtulmak yok, ebed├« kalacaks─▒n─▒z burada!" der.—Zuhruf 77

Budizmde cehennem

Buda'n─▒n vaazlar─▒n─▒ i├žeren Majjhima Nikaya'n─▒n "Devaduta Sutta" diye adland─▒r─▒lan 130. b├Âl├╝m├╝nde Buda, cehennemi ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde anlat─▒r. Budizmde kendi alt d├╝zeyleri de olan be┼č (bazen alt─▒) yeniden do─ču┼č alemi oldu─čuna inan─▒l─▒r. Bu alemlerden cehennem alemi veya Naraka yeniden do─ču┼čun en alt d├╝zeydeki alemidir. Cehennem aleminin de en alt ve k├Ât├╝ d├╝zeyi Av─źci veya "sonsuz ac─▒"d─▒r. Buda'n─▒n kendisini ├Âld├╝rmeye ├žal─▒┼čan ve manast─▒r d├╝zeninde ayr─▒l─▒k ├ž─▒karan m├╝ridi Devadatta'n─▒n Avici Cehenneminde yeniden do─čdu─ču ifade edilir.

Burmal─▒ Budistlerce yap─▒lm─▒┼č bir cehennem tasviri
Burmal─▒ Budistlerce yap─▒lm─▒┼č bir cehennem tasviri

Ancak di─čer t├╝m yenido─ču┼č veya reenkarnasyon alemleri gibi cehennemde enkarne olmak da ki┼čiyi binlerce y─▒ll─▒k devirler boyunca s├╝recek bir ac─▒ya maruz b─▒raksa da s├╝rekli bir varolu┼č durumu de─čildir. Lotus Sutra'da Buda Devadatta'n─▒n bile eninde sonunda bir Pratyekabuddha olaca─č─▒n─▒ s├Âyleyerek Cehennem alemlerinin ge├žici oldu─čunu vurgular. Bu sebeple as─▒l ama├ž olumlu ya da olumsuz ruh g├Â├žlerinin sonsuz devridaiminden Nirvana'ya eri┼čerek kurtulmakt─▒r.

Hinduizmde cehennem

─░lk d├Ânem Vedik dininde Cehennem diye bir kavram bulunmamaktad─▒r. Daha sonraki Hindu literat├╝r├╝nde ├Âzellikle kanun kitaplar─▒ ve Puranalar'da Naraka denilen Cehennem benzeri bir alemden s├Âz edilir.

Hindular─▒n cehennem tasviri
Hindular─▒n cehennem tasviri

Kanun kitaplar─▒nda (smiritis ve dharma-sutralar─▒, Manu yasalar─▒) Naraka g├╝nahkarlar─▒n cezaland─▒r─▒ld─▒─č─▒ bir yer olarak ge├žmektedir. En d├╝┼č├╝k ruhsal plan veya Naraka-loka ruhlar─▒n yarg─▒land─▒─č─▒ veya bir sonraki ya┼čam─▒nda kendisini etkilecek karma'n─▒n meyvelerini tatt─▒─č─▒ bir yerdir. Cehennem ├že┼čitli Puranalarda ve di─čer Hindu kutsal metinlerinde tasvir edilmektedir. ├ľrne─čin Garuda Purana'da Cehennem ile ilgili ayr─▒nt─▒ detaylar verilir ve su├žlular─▒n ├žekecekleri cezalar t─▒pk─▒ g├╝n├╝m├╝z yasalar─▒nda oldu─ču gibi s─▒ralan─▒r.

Zerd├╝┼čtl├╝kte cehennem

Zerd├╝┼čt eskatolojide k├Ât├╝ ruhlar─▒n Ahura Mazda'n─▒n k├Ât├╝l├╝─č├╝ yok ederek i┼čkence i├žindeki ruhlar─▒ kurtar─▒ncaya kadar cehennemde kalacaklar─▒ kabul edilir.

Kutsal Gathalar'da "Yalanlar Evi"nden s├Âz edilir. Oras─▒ k├Ât├╝l├╝─č├╝n, k├Ât├╝ i┼člerin, k├Ât├╝ s├Âzlerin, k├Ât├╝ Benli─čin, k├Ât├╝ d├╝┼č├╝ncenin ve Yalanc─▒lar─▒n bulundu─ču bir yerdir. Zerd├╝┼čtl├╝kte Arda Viraf Kitab─▒nda cehennem tasvirleri vard─▒r. Arda Viraf Kitab─▒nda belirli g├╝nahlar i├žin verilecek belirci cezalar s─▒ralanmaktad─▒r. Cehennemle ilgili tasvirlere rastlanacak di─čer kitaplar ise Hadhokht Nask, Dadestan-i Denig ve Mainyo-I-Khard kitaplar─▒d─▒r.

Ele┼čtiriler

Bir├žok yorum yazarlar─▒ ve ara┼čt─▒rmac─▒lar dinde cehennem ile korkutman─▒n do─čru olmad─▒─č─▒n─▒, cehennemin halk ve toplumlar aras─▒nda korkulan bir ├Â─če oldu─čunu s├Âylerler. ├ľnceden beridir asl─▒nda din y├Âneticilerinin bu korkulan ├Â─čeyi kullan─▒p toplumun ├╝zerinde etki b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ savunurlar. Asl─▒nda bir├žok insan─▒n psikolojik olarak cehennem ve ┼čeytan kavram─▒ndan korktuklar─▒n─▒ ve bu sebeple dine ba─čl─▒ kald─▒klar─▒n─▒ belirtirler.

cehennem kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

Arap├ža cehennem

1. isim, din bilimi Din├« inan─▒┼člara g├Âre, d├╝nyada g├╝nah i┼čleyenlerin ├Âld├╝kten sonra ceza g├Ârecekleri yer; tamu:

      "Cennet, cehennem, ahiret, ebed├« hayat hayallerine bir daha d├Ânmesine imk├ón yoktu." - Re┼čat Nuri G├╝ntekin

2. isim, mecaz Çok sıkıntılı yer.

Kelime K├Âkeni

Arap├ža cahannam ěČ┘ç┘ćّ┘ů  "Kuran"a g├Âre k─▒yamette g├╝nahk├órlar─▒n gidece─či yer, cehennem" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Arap├ža s├Âzc├╝k ─░branice g─ô hinn┼Źm Îĺ ÎöÎáÎŁ  "G├Âzya┼č─▒ Vadisi, Kud├╝s yak─▒n─▒nda bir yer" deyiminden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k ─░branice hinn┼Źm ÎöÎáÎŁ/ÎöÎáÎĽÎŁ  "g├Âzya┼č─▒, a─č─▒t" s├Âzc├╝─č├╝nden t├╝retilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

[ (1300 y─▒l─▒ndan ├Ânce) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski