sigara

 

sigara

Sigara, k─▒y─▒lm─▒┼č t├╝t├╝n├╝n ka─č─▒da sar─▒lmas─▒yla ├╝retilen, yak─▒l─▒p duman─▒ ├žekilerek t├╝ketilen bir nesnedir. T├╝t├╝ndeki psikotrop madde olan nikotin, sigaray─▒ olduk├ža ba─č─▒ml─▒l─▒k yap─▒c─▒ k─▒lar. G├╝n├╝m├╝zde ├žok yayg─▒n olarak kullan─▒lan bu ├╝r├╝n├╝n, 18. y├╝zy─▒lda Avrupa'ya ─░spanyol denizciler taraf─▒ndan Amerika'dan getirildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Sigara, sigara tabakas─▒ veya sigara paketi i├žinde tutulur.

1920'lerden beri bilim adamlar─▒ ve doktorlar sigaray─▒ solunum yolu hastal─▒klar─▒yla ili┼čkilendirdiler. Sigara i├žmenin kronik obstr├╝ktif akci─čer hastal─▒─č─▒ (KOAH), kardiyovask├╝ler hastal─▒klar, kanser, fel├ž ve v├╝cudun hemen hemen her organ─▒nda ger├žekle┼čen sa─čl─▒k sorunlar─▒ gibi olumsuz sa─čl─▒k etkileri belirlenmi┼čtir. Hamileler taraf─▒ndan sigara kullan─▒m─▒; d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒, fetal anormallikler ve erken do─čum gibi do─čum kusurlar─▒na yol a├ž─▒yor, ilerleyen y─▒llarda ise ├žocukta dikkat eksikli─či ve hiperaktivite gibi sa─čl─▒k problemleri g├Âr├╝lebiliyor. Erkeklerde kullan─▒m─▒n─▒n ise sertle┼čme bozuklu─čuna neden oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir.

Sigara i├ženlerin yakla┼č─▒k yar─▒s─▒ t├╝t├╝ne ba─čl─▒ hastal─▒klardan ├Âlmekte ve ortalama olarak 14 y─▒l─▒n─▒ kaybetmektedir. T├╝t├╝n ├╝r├╝nleri t├╝ketimiyle d├╝nya ├žap─▒nda her y─▒l 7 milyondan fazla insan ├Âlmektedir, yani her 10 ├Âl├╝mden birinin nedeni sigarad─▒r. D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝'ne g├Âre T├╝rkiye'deki erkeklerin %30'u ve kad─▒nlar─▒n %12'si sigaradan ├Âlmektedir. Sigara i├žme oranlar─▒ geli┼čmi┼č ├╝lkelerde genel olarak d├╝┼čm├╝┼čt├╝r ancak baz─▒ geli┼čmekte olan ├╝lkelerde artmaya devam etmektedir. Sigara i├žen insanlar─▒n yakla┼č─▒k %80'i sigaraya 18 ya┼č─▒n alt─▒nda ba┼člamaktad─▒r.

T├╝t├╝n duman─▒ arsenik, formaldehit, hidrojen siyan├╝r, kur┼čun, karbon monoksit, akrolein ve di─čer zehirli maddeler dahil olmak ├╝zere 7.000'den fazla kimyasal bile┼čik i├žerir. Bunlar─▒n 70'ten fazlas─▒ kanserojendir. Modern sigaralar─▒n ├žo─ču filtrelenir, ancak bu, bunlardan solunan duman─▒n daha az kanserojen ve zararl─▒ kimyasal i├žermesini sa─člamaz. ─░kinci el sigara duman─▒, kanser de dahil olmak ├╝zere sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒n ├žo─čuna neden olur. Maruz kal─▒p i├žmeyen 1,2 milyon ki┼čiyi ├Âld├╝rmektedir. T├╝t├╝n duman─▒na maruz kalan ├žocuklarda; akci─čer fonksiyonlar─▒nda azalma; ast─▒m; pn├Âmoni ve bron┼čit gibi ├╝st ve alt solunum yolu enfeksiyonlar─▒, kulak enfeksiyonlar─▒ gibi ciddi sa─čl─▒k sorunlar─▒ g├Âr├╝lmektedir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Tarihi

Sigara i├žmenin tarihi, M.├ľ. 3000’li y─▒llara dayan─▒r. Eldeki veriler, o tarihlerde M─▒s─▒rl─▒lar ve G├╝ney Amerika’daki Maya Hintlileri aras─▒nda dini ve resmi t├Ârenlerde, b├╝y├╝ ve sihir olarak kurutulmu┼č bitkilerin yak─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve t├╝ts├╝ olarak kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir. T├╝t├╝n├╝ ilk kez t├╝tt├╝rerek i├ženler K─▒z─▒lderililerdir.

─░lk y─▒llarda t├╝t├╝n yapra─č─▒na daha sonra da ince k├ó─č─▒da sar─▒larak i├žilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. 1881 y─▒l─▒nda ABD'de, James Albert Bonsack ilk sigara yapan makinenin patentini alm─▒┼čt─▒r. ─░lk 1875'te sahnelenen Bizet'nin operas─▒ Carmen 1830'lar ─░spanya's─▒n─▒ anlat─▒r ve oyunun kahraman─▒ Carmen ba┼člarda bir sigara fabrikas─▒ i┼č├žisidir.

T├╝t├╝n Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'na 1570'lerde girmi┼čtir. Denizciler t├╝t├╝n├╝ birtak─▒m hastal─▒klar─▒n tedavisinde kullan─▒lan ve keyif verici bir ila├ž olarak tan─▒tm─▒┼čt─▒r. Ege k─▒y─▒s─▒nda ekimine ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bu, Amerika k─▒tas─▒ndan sonra t├╝t├╝n├╝n ticar├« bir madde olarak ilk defa Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču topraklar─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒ anlam─▒na gelmektedir. 17. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒ndan itibaren t├╝t├╝n├╝n t├╝ketimi, ├╝retimi ve ticareti yay─▒lmaya ba┼člam─▒┼č, ─░stanbul pazarlar─▒nda yerini alm─▒┼čt─▒r. 1609'dan 1649'a kadar Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunda t├╝t├╝n yasaklanm─▒┼čt─▒r.

─░ngilizler, sigarayla ilk kez K─▒r─▒m Sava┼č─▒'nda (1853-1856) Osmanl─▒ askerlerinden g├Ârerek tan─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ Devleti, devlet gelirlerini art─▒rmak i├žin sigaray─▒ devlet tekeline al─▒nca sigara ├╝retimiyle u─čra┼čan Rum t├╝ccarlar o zamanlar ─░ngiliz himayesinde olan M─▒s─▒r'a g├Â├ž etmi┼č ve M─▒s─▒r'da 1880-1915 y─▒llar─▒ aras─▒nda dev bir sigara end├╝strisi olu┼čmu┼čtur.

Avrupa ve Amerika'da I. ve II. D├╝nya Sava┼č─▒ y─▒llar─▒nda sigara askerlere genel ihtiya├ž olarak da─č─▒t─▒lm─▒┼č, 1965 y─▒l─▒na kadar sigara t├╝ketimi y├╝kseli┼č e─čilimi g├Âstermi┼č ama zararlar─▒ hakk─▒nda bilin├žlenme yay─▒ld─▒k├ža t├╝ketim azalm─▒┼čt─▒r. D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ 1982'de 31 May─▒s'─▒ D├╝nya T├╝t├╝ne Hay─▒r G├╝n├╝ ilan etmi┼čtir.

Sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒

Sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ psikolojik ve fiziksel ba─č─▒ml─▒l─▒k olmak ├╝zere 2 ayr─▒ alt ba┼čl─▒kta incelenmektedir.

Sigara i├žiminden sonra alveolde ger├žekle┼čen olaylar dizisi
Sigara i├žiminden sonra alveolde ger├žekle┼čen olaylar dizisi.

Psikolojik fakt├Ârler

Asl─▒nda sigara i├žme eylemi bula┼č─▒c─▒ bir psikiyatrik hastal─▒kt─▒r, ku┼čaktan ku┼ča─ča g├Ârerek-duyarak bula┼č─▒r. Sigara i├žme eylemi, insanlar─▒n do─čduklar─▒ndan itibaren ├ževrelerindeki binlerce sigara i├žicisine ait binlerce bilin├žalt─▒ kay─▒t ve sigara firmalar─▒n─▒n bunlar─▒ g├╝├žlendirmek i├žin kurdu─ču tuzaklar sayesinde daha ├žocukken zihinlerine yerle┼čir. Bu asl─▒nda kitlesel bir beyin y─▒kama program─▒d─▒r. ├çocuklar, ├Ânce ├ževrelerindeki sigara i├žen b├╝y├╝kleri, daha sonra ├žizgi filmler ve son olarak da filmler arac─▒l─▒─č─▒yla sigaran─▒n bir keyif-destek arac─▒ oldu─čuna inand─▒r─▒l─▒r. Marlboro-Formula 1 yar─▒┼člar─▒, Camel Trophy, Parliament Sinema Kul├╝b├╝ gibi sosyok├╝lt├╝rel projelerle inan├žlar─▒m─▒z beklentilerimiz iyice g├╝├žlendirilir. T├╝m sahneler ve gizli reklam ├žal─▒┼čmalar─▒ sigaray─▒ hayat─▒n her a┼čamas─▒nda olmas─▒ gereken normal bir ┼čey gibi alg─▒lamam─▒z i├žin ayarlanm─▒┼č ve hepsine bug├╝ne kadar trilyonlarca dolar para harcanm─▒┼čt─▒r.

Beyin y─▒kama, ger├žek olmayan bir ┼čeye ger├žekmi┼č gibi inand─▒r─▒lmak demektir. ─░nan├žlar─▒n beyinden salg─▒lanan n├Ârotransmitter'leri direkt etkiledi─či plasebo ├žal─▒┼čmalar─▒nda g├Âsterilmi┼čtir. MR spektroskopi ├žal─▒┼čmalar─▒nda plasebonun etkin maddeyle ayn─▒ oranda n├Ârotransmitter sal─▒n─▒m─▒na ve beyinde ayn─▒ anatomik b├Âlgelerde sinyal al─▒nmas─▒na yol a├žt─▒─č─▒ kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r. Sonu├ž olarak, sigaran─▒n psikolojik ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ beyin y─▒kamalar taraf─▒ndan olu┼čturulur.

G├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒n b├╝y├╝k oranda psikolojik oldu─čunu g├Âsteren en ├žarp─▒c─▒ kan─▒tlar hamilelik, oru├ž ve uzun yolculuklard─▒r. Bir├žok tiryaki hi├žbir fiziksel s─▒k─▒nt─▒ ya┼čamadan 10-12 saat s├╝ren okyanus a┼č─▒r─▒ u├žak yolculuklar─▒ yapabilir ├ž├╝nk├╝ u├žak inene kadar i├žmemeye ┼čartlanm─▒┼čt─▒r. U├žaktan iner inmez sigaras─▒n─▒ yakmak ister ve e─čer yasak vb. bir engelle kar┼č─▒la┼č─▒rsa can─▒ s─▒k─▒l─▒r ve nikotin ├žekilme belirtisi zannetti─či sinirlilik, gerginlik, ├žarp─▒nt─▒, terleme, el titremesi, kafas─▒n─▒ toplayamama gibi 12 saat boyunca ya┼čamad─▒─č─▒ t├╝m belirtileri ilgin├ž bir ┼čekilde saniyeler i├žinde ya┼čamaya ba┼člar. H├ólbuki as─▒l sorun i├žmemeye ┼čartlanma s├╝resinin sona ermi┼č olmas─▒d─▒r. Yani fiziksel ba─č─▒ml─▒l─▒ktan kaynakland─▒─č─▒ san─▒lan ├žekilme belirtileri ger├žekten hissedilir, ancak teti─či ├žeken yine psikolojik ba─č─▒ml─▒l─▒kt─▒r. ─░├žme beklentisi ve ┼čartlanmayla ilgili ├žok fazla say─▒da bilimsel ara┼čt─▒rma ve kan─▒t vard─▒r.

Sigara i├ženler ├Âzg├╝rce sigara i├žebildikleri, ├žekilme belirtisi olma ihtimalinin a├ž─▒k├ža imk├óns─▒z oldu─ču durumlarda bile, ├žok y├╝ksek seviyede sigara i├žme arzusu duyabilirler. 4-5 saat zorlanarak abstinans sa─člananlar ile sabah uykudan uyananlar─▒n sigara i├žme arzular─▒n─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ bir ├žal─▒┼čmada 1. gruptakilerin ├žok daha y├╝ksek oldu─ču bulunmu┼č, “sigara i├žme arzusu esasen al─▒┼č─▒lm─▒┼č davran─▒┼ča olan arzuyu yans─▒t─▒r” sonucuna var─▒lm─▒┼čt─▒r. El al─▒┼čkanl─▒─č─▒, sigara ile ili┼čkili nesneler, sigaray─▒ hat─▒rlatan durumlar gibi sigara i├žmeyi tetikleyen fakt├Ârler ├žok g├╝├žl├╝ sigara i├žme arzusuna neden olur. Sigara i├žmeyi tetikleyen fakt├Ârler daha ├žok sigara i├žme beklentisini hat─▒rlat─▒r, i├žme arzusunu artt─▒ran beklentidir.

Dols ve arkada┼člar─▒n─▒n 2000 ve 2002 y─▒llar─▒nda yapt─▒klar─▒ 2 ├žal─▒┼čmada da sigara i├žilebilen ve i├žilemeyen ortamlarda sigara i├žen g├Ân├╝ll├╝lere sigaray─▒ hat─▒rlat─▒c─▒ uyaranlar verilmi┼č, i├žilemeyen ortamlarda uyaranlar─▒n yaratt─▒─č─▒ sigara i├žme arzusunun ├žok daha d├╝┼č├╝k oldu─ču g├Âzlenmi┼čtir. Sonu├ž: Sigara i├žmeyi tetikleyen fakt├Ârler esas olarak ├Âncelikle sigara i├žme beklentisini ba┼člat─▒r. ─░├žme arzusunu artt─▒ran, beklentidir. Benzer sonu├žlar daha sonra 2005'te Thewissen ve arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan da yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

Sigara i├žme arzusunu yaratan psikolojik fakt├Ârlerin incelenmesinde dindar Museviler ara┼čt─▒rmac─▒lar i├žin ├ódeta do─čal bir laboratuvar ortam─▒ sa─člar. ├ç├╝nk├╝ dindar Museviler cumartesi g├╝nleri ate┼č yakmazlar, sigara i├žmezler. Bu bulgular─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda Schacter ve arkada┼člar─▒ ile Warburton sigara sorununu sadece nikotine e┼čde─čer g├Ârmenin imk├óns─▒z oldu─ču sonucuna varm─▒┼člard─▒r.

Bir gruba nikotin, di─čerine plasebo verilerek yap─▒lan bir NRT (nikotin replasman tedavisi) ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n devam─▒nda tahmin gruplar─▒ olu┼čturulmu┼č; verilen ├╝r├╝nden ba─č─▒ms─▒z olarak, kendisine nikotin verildi─čine inananlar─▒n sigara t├╝ketimindeki azalma, plasebo verildi─čine inananlara g├Âre belirgin olarak daha iyi bulunmu┼čtur. Dindar Musevi g├Ân├╝ll├╝lerin ┼×abat g├╝n├╝ndeki sigara arzular─▒n─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ bir ├žal─▒┼čmada, ┼×abat g├╝n├╝ s├╝resince sigara i├žme arzusu, i┼č g├╝n├╝ zorlu abstinans─▒ s├╝resince, hatta serbest i├žtikleri g├╝ndekinden bile anlaml─▒ derecede d├╝┼č├╝k bulunmu┼č ve son saatlerde beklentinin yakla┼čmas─▒yla d├╝zeyler h─▒zla artm─▒┼čt─▒r. U├žak ├žal─▒┼čanlar─▒ ile yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada k─▒sa ve uzun u├žu┼člarda sigara i├žme arzusunun, u├ža─č─▒n ini┼či yakla┼čt─▒k├ža tepe noktaya ula┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ─░lk k─▒sa u├žu┼čun sonu ile uzun u├žu┼čun sonu aras─▒nda anlaml─▒ fark bulunmam─▒┼čt─▒r. Paralel zamanlamada ilk k─▒sa u├žu┼čun sonundaki i├žme arzusu, uzun u├žu┼čun orta zaman─▒ndan belirgin olarak daha y├╝ksektir. Dr. Dar’─▒n bu iki ├žal─▒┼čmas─▒ndaki bulgular sigara i├žme beklentisinin arzuyu artt─▒rd─▒─č─▒ teorisini kan─▒tlamaktad─▒r.

Maddenin yapaca─č─▒ zannedilen as─▒ls─▒z beklenti ve inan├žlar ise, i├žme beklentisinden farkl─▒ bir kavramd─▒r. Beklenti ve inan├ž teorilerini destekleyen en geni┼č derleme 1999 y─▒l─▒nda Brandon ve arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. 1950’li y─▒llardan 1999’a kadar bu konuda yap─▒lan t├╝m ├žal─▒┼čmalara yer verilmi┼čtir. Bu beklentiler sigaran─▒n sa─člayaca─č─▒ keyif, rahatlama, konsantrasyon art─▒┼č─▒ gibi sahte faydalar─▒ ve b─▒rak─▒nca ya┼čanacak belirtileri ortaya ├ž─▒kar─▒r; b─▒rakma iste─či ve b─▒rakabilme beklentisi ba┼čar─▒ oran─▒n─▒ olumlu y├Ânde etkiler.

Fiziksel fakt├Ârler

Fiziksel ba─č─▒ml─▒l─▒ktan sorumlu olan nikotin, renksiz, kokusuz ve olduk├ža zehirli bir maddedir. B├Âcek ─░lac─▒ yap─▒m─▒nda bile kullan─▒lmaktad─▒r. Yar─▒lanma ├Âmr├╝ 60 dakika gibi k─▒sad─▒r. Sigara i├žiminde dolayl─▒ ve ├žok yava┼č olarak kana ge├žmektedir; metabolizma h─▒z─▒ ile al─▒m h─▒z─▒ dengelidir, dolay─▒s─▒yla v├╝cutta birikim yapmaz ve g├╝├žl├╝ bir uyu┼čturucu madde oldu─ču i├žin bir s├╝re sonra tolerans geli┼čir. Bu y├╝zden de ├žok toksik olmas─▒na ve sigara tiryakileri taraf─▒ndan s├╝rekli al─▒nmas─▒na ra─čmen h─▒zl─▒ bir ├Âl├╝me yol a├žmaz. Ancak sigara ile birlikte nikotin replasman tedavilerinin kullan─▒lmas─▒ a┼č─▒r─▒ doza ba─čl─▒ komplikasyonlara ve ├Âl├╝me yol a├žabilir.

21. y├╝zy─▒lda t├╝t├╝n end├╝strisinin sa─čl─▒─ča ger├žekten ve ciddi zarar─▒ olmad─▒─č─▒ iddias─▒yla piyasaya ├ž─▒karaca─č─▒ ├╝r├╝nlerle de ayn─▒ sorunlar─▒n ya┼čanma olas─▒l─▒─č─▒ kuvvetle muhtemeldir.

Sigara duman─▒, pasif i├žicilik
Sigara duman─▒, pasif i├žicilik yoluyla di─čer insanlar─▒ da etkiler.

Ba─č─▒ml─▒l─▒kta fiziksel-psikolojik fakt├Ârlerin kombine etkisi

Asl─▒nda her tiryaki ilk sigaray─▒ denemeden ├žok ├Ânce psikolojik olarak ba─č─▒ml─▒ h├óle gelmi┼čtir, yani zihnen sigaraya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Birka├ž sigara i├žildikten sonra h─▒zla nikotine ba─č─▒ml─▒ olunur. Fiziksel ba─č─▒ml─▒l─▒k tam olarak yerle┼čtikten sonra ki┼či her sigaray─▒ yak─▒┼čta g├Âreceli bir iyilik h├óli ya┼čar, beyin y─▒kamalar─▒n zihinde yaratt─▒─č─▒ yanl─▒┼č kodlar dolay─▒s─▒yla ya┼čad─▒─č─▒ bu y├╝kselmenin g├Âreceli bir iyilik h├óli, bir yan─▒lsama oldu─čunu fark edemez ve ger├žek bir keyif-destek oldu─čunu zanneder. Tiryaki bu yan─▒lsamay─▒ hayat─▒ndaki keyif-stres-s─▒k─▒nt─▒ gibi ├že┼čitli anlarla ┼čartl─▒ refleks h├óline getirdik├že, g├╝nde 20-30 kez ya┼čad─▒k├ža psikolojik ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ her ge├žen g├╝n biraz daha g├╝├žlenir, sigaraya verdi─či de─čer artar. Sigaras─▒z ya┼čayamayaca─č─▒n─▒ zannetmesinin, b─▒rak─▒nca mutsuz olmas─▒n─▒n tek sebebi, bu ge├žici g├Âreceli iyilik h├ólini ger├žek sanmas─▒ ve bundan mahrum kalman─▒n yaratt─▒─č─▒ yalanc─▒ fedakarl─▒k hissidir. Viyana ├ťniversitesi Halk Sa─čl─▒─č─▒ departman─▒ndan Prof. Neuberger Allen Carr sigara b─▒rakma metoduyla ilgili yapt─▒─č─▒ 1 y─▒ll─▒k izlem ├žal─▒┼čmas─▒nda, sigara i├ženlerin girdi─či bu k─▒s─▒r d├Âng├╝den de bahsetmi┼čtir.

Pasif i├žicilik

Sigara kullanan ki┼čilerin bulundu─ču ortamlarda bulunan ki┼čiler edilgen/pasif i├žici olarak adland─▒r─▒l─▒r ve sigaran─▒n zararlar─▒ndan bazen i├žen ki┼čiden daha ├žok etkilenirler. Bu durumu biraz olsun engellemek i├žin toplu olarak bulunulan yerlerde i├žen ve i├žmeyen ki┼čileri ayr─▒ ortamlarda tutmaya y├Ânelik uygulamalar vard─▒r. ├ľrne─čin bir├žok restoranda sigara i├žilen ve i├žilmeyen b├Âl├╝mler ayr─▒l─▒r. Toplu ta┼č─▒ma ara├žlar─▒ ve baz─▒ kapal─▒ mek├ónlarda hi├ž i├žilmez. Ancak bu ├Ânlemlere ra─čmen sigara a├ž─▒k havada bile i├žmeyenlere zarar vermekte ve rahats─▒z etmektedir. D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ne g├Âre her y─▒l 600.000 ki┼či pasif i├žicilikten ├Âlmektedir.

Sigara i├žmeye ili┼čkin d├╝zenlemeler

65 ├╝lke sigara i├žimine ├že┼čitli s─▒n─▒rlamalar getirmi┼čtir.

D├╝nya ├╝zerinde bilinen ilk uygulama 1993 y─▒l─▒nda ABD'nin Kaliforniya eyaletinde ba┼člam─▒┼čt─▒r. Hollanda ve ─░rlanda'da 1 Ocak 2004, Fransa'da 1 ┼×ubat 2007, ─░ngiltere'de 1 May─▒s 2007, Almanya'da 1 Ocak 2008, ─░spanya'da 1 Ocak 2006, Norve├ž'te 1 Haziran 2004, ─░sve├ž'te 1 May─▒s 2005 ve Kosova'da 1 Mart 2011 tarihinde kapal─▒ yerlerde sigara i├žilmesi yasaklanm─▒┼čt─▒r.

T├╝rkmenistan'da ise Ocak 2016'da t├╝t├╝n ├╝r├╝nlerinin sat─▒┼č─▒ tamamen yasaklanm─▒┼čt─▒r.

Sigara i├žmek yasakt─▒r tabelas─▒.
Sigara i├žmek yasakt─▒r tabelas─▒.

T├╝rkiye'deki d├╝zenlemeler

T├╝rkiye'de sigara t├╝ketimine ili┼čkin ilk yasal k─▒s─▒tlama 26 Kas─▒m 1996 tarihli ve 22829 say─▒l─▒ T.C. Resm├« Gazete'de yay─▒mlanan 4207 say─▒l─▒ T├╝t├╝n Mamullerinin Zararlar─▒n─▒n ├ľnlenmesine Dair Kanun ile getirilmi┼čtir. Bu Kanun ile sigara ba┼čta olmak ├╝zere t├╝t├╝n ├╝r├╝nlerinin zararlar─▒n─▒n anlat─▒lmas─▒ ve t├╝ketiminin ├Ânlenmesine ili┼čkin tan─▒t─▒m gibi uygulamalar g├╝ndelik hayatta yer bulmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

19 Ocak 2008 tarihli ve 26761 say─▒l─▒ Resm├« Gazete'de yay─▒mlanan 5727 say─▒l─▒ Kanun ise 4207 say─▒l─▒ Kanun'da esasl─▒ de─či┼čiklikler getirmi┼č, sigara ba┼čta olmak ├╝zere t├╝t├╝n ├╝r├╝nlerinin, evler hari├ž, her t├╝rl├╝ kapal─▒ ortamda t├╝ketimi yasaklanm─▒┼čt─▒r. 5727 say─▒l─▒ Kanun'un bu h├╝k├╝mleri, yay─▒m─▒ndan 1,5 y─▒l sonra tam olarak y├╝r├╝rl├╝─če girmi┼čtir. Bu ba─člamda T├╝rkiye'de 19 Temmuz 2009 tarihinden beri evler hari├ž her t├╝rl├╝ kapal─▒ ortamda sigara t├╝ketimi yasakt─▒r. Bunun yan─▒nda 2013 y─▒l─▒nda ├ž─▒kar─▒lan bir kanunla ta┼č─▒t ara├žlar─▒ i├žinde de sigara yasa─č─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ zamanda sigaran─▒n reklam─▒n─▒ yapmak yasakt─▒r. Film ve dizilerde sigara sans├╝rlenerek g├Âsterilir. 18 ya┼č alt─▒ ki┼čilere sigara satmak da yasakt─▒r. Sonu├ž olarak T├╝rkiye, sigara t├╝ketimi ile en sert m├╝cadele eden ├╝lkeler aras─▒nda say─▒lmaktad─▒r.

Sigaray─▒ b─▒rakma y├Ântemleri

Sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒n artmas─▒yla beraber, bu ba─č─▒ml─▒l─▒ktan kurtulmak isteyenler farkl─▒ y├Ântemler denemi┼člerdir. Sigaradaki nikotin maddesinin yaratt─▒─č─▒, eroin ve kokain ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒na benzer ├Âzellikler g├Âsteren ba─č─▒ml─▒l─▒ktan kurtulmak bir├žok ki┼či i├žin tek ba┼č─▒na ba┼čar─▒lmas─▒ zor bir durum oldu─čundan, farkl─▒ y├Ântemler ba─č─▒ml─▒lara yard─▒mc─▒ olmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Hi├žbir y├Ântem %100 ba┼čar─▒ oran─▒ yakalamasa da, baz─▒ y├Ântemlerdeki ba┼čar─▒ oran─▒ %80'lere kadar ├ž─▒kmaktad─▒r. Haaretz gazetesinin 2002 y─▒l─▒nda yapt─▒─č─▒ bir ara┼čt─▒rmada, 7 farkl─▒ y├Ântem denekler g├Ânderilerek denenmi┼č, 1 ay sonra ve 1 sene sonra art─▒k sigara i├žmeyenlerin say─▒lar─▒na bak─▒ld─▒─č─▒nda, 1 sene sonunda Abrahamson ar─▒nma tedavisinde ba┼čar─▒ oran─▒ %80 iken, baz─▒ y├Ântemlerde ba┼čar─▒ oran─▒ 0 olmu┼čtur.

Y├ÂntemSigara i├ženler1 ay sonra1 sene sonra
Enjeksiyon532
Nikotin band─▒421
Enerji510
Akupunktur532
Akupunktur 2400
Ar─▒nma Terapisi554
Sprey400

Birle┼čik Krall─▒k Ulusal Sa─čl─▒k Sistemi sigaray─▒ b─▒rakmak isteyenlere elektronik sigara (yani British American Tobacco ├╝r├╝n├╝ olan "e-Voke") i├žin re├žete yaz─▒lmas─▒n─▒ tavsiye etmekte, gelecekte daha fazla e-sigaraya izin verilece─či belirtilmektedir.

  • Is─▒t─▒lm─▒┼č t├╝t├╝n ├╝r├╝n├╝
  • Nargile
  • Mentoll├╝ sigara
  • Katran (sigara)
  • Elektronik sigara
  • Kretek

sigara kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, (siga'ra), ─░spanyolca cigaro

─░nce k├ó─č─▒da, k─▒y─▒lm─▒┼č t├╝t├╝n sar─▒larak haz─▒rlanan, silindir bi├žiminde, a─č─▒zdan duman─▒ ├žekilen nesne; cigara:

      "Onlar─▒ sigara dumanlar─▒ aras─▒ndan se├žebiliyordum." - Adalet A─čao─člu

Kelime K├Âkeni

Frans─▒zca cigare "t├╝t├╝n yapra─č─▒na sar─▒l─▒ t├╝t├╝n ├žubu─ču, puro" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. (─░lk kullan─▒m─▒: 1688) Frans─▒zca s├Âzc├╝k ─░spanyolca ayn─▒ anlama gelen cigarro s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k ─░sp (Mex) sicar "t├╝t├╝n i├žmek" fiilinden al─▒nt─▒d─▒r. fiil Maya dilinde sic "duman, t├╝t├╝n" s├Âzc├╝─č├╝nden t├╝retilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

sigara "puro" [ Ahmet Vefik Pa┼ča, Lugat-─▒ Osmani (1876) : Sigara - b├╝k├╝lm├╝┼č t├╝t├╝n manas─▒ndad─▒r. Me┼čhuru Havana sigaras─▒, k├ó─č─▒tla yap─▒lan ufa─č─▒ sigaret. ]

├žigara/sigara "gayet ince k├ó─č─▒da sar─▒lm─▒┼č t├╝t├╝n" [ Kamus-─▒ T├╝rki (1900) ]

sigar/Frenk sigaras─▒ "sade t├╝t├╝n yapraklar─▒n─▒n sar─▒lmas─▒yla has─▒l olan sigara, puro" [ Mehmet Bahaettin, Yeni T├╝rk├že Lugat (1924) ]

sigarillo "[─░sp/─░ng cigarillo] k├╝├ž├╝k sigar" [ Meydan-Larousse (1969) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski