Erişte ya da Kesme (Kazakça: кеспе; Azerice: Əriştə; Farsça: رشته, reşte); un, yağ ve tuz karışımı olan yufka hamurun bıçakla ince çubuk veya kare şeklinde kesilmesi sonucu elde edilen bir tür makarnadır. Kesildikten sonra oda sıcaklığında tutarak, fırında veya tavada kurutulur. Türkiye'nin bazı bölgelerinde hamura yumurta da eklenir. Süt, peynir altı suyu tozu gibi maddeler de eriştenin hamuruna katılabilir. Dünyanın birçok ülkesinde farklı çeşitlerde yapılmaktadır. Orta Asya, özellikle Türki ülkelerde "kesme" adı ile bilinir. Aynı zamanda Çin ve Türki ülkelerde tüketilen lagman aşına benzerlik gösterir.
Çorbasından makarnasına kadar birçok şekilde tüketilir. Kayseri'nin Develi ilçesi hakkında yazan Ahmet Gürlek'e göre kesmeli çorba yapımında makarna pişirildikten sonra aynı suya yoğurt ve kıymalı salça ilave edilirmiş. Tuncer Baykara çalışmasında elle yenilen "beş parmak" yemeğin et parçaları ve kesme ile yapıldığını anlatıyor.
Sonbaharda yapılır ve Anadolu'da kışlık yiyecek olarak tüketilir. Komşular kesme yapımında birbirlerine yardımcı olur.
{tocify} $title={İçindekiler}
Tarihi
Erişte ilk olarak M.Ö. 5000 yıllarında, Çin'in Sarı Irmak yakınlarındaki Shanxis köyünde üretilmiştir. İpek Yolu üzerinden çeşitli tacirler ve kâşiflerin yoluyla tüm dünyaya yayılmıştır.
 |
| Erişte, Çorbalık kesme, Siron, Velense gözükmektedir. |
Türk Mutfağındaki Erişte Çeşitleri
Şekline Göre
- Uzun erişte
- Çorbalık kesme
- Cimcik erişte
- Velense
- Siron (erişte)
 |
| Eriştelerin kesilerek oluşturma işlemi |
İç Malzemesine Göre Erişte Çeşitleri
- Sade ev eriştesi
- Kepekli ev eriştesi
- Karışık sebzeli çorbalık ev eriştesi
- Biberli ev eriştesi
- Domatesli ev eriştesi
- Havuçlu ev eriştesi
- Ispanaklı ev eriştesi
- Kırmızı pancarlı ev eriştesi
- Mor havuç püreli ev eriştesi
- Zerdeçallı ev eriştesi
- Isırganlı ev eriştesi
- Domatesli ve kapya biberli ev eriştesi
- Siyez unlu ev eriştesi
- Enginarlı ev eriştesi
- Balkabaklı ev eriştesi
- Topan karakılçık buğdayı unlu ev eriştesi
Yörelere Göre Çeşitleri
- Devrek eriştesi
- Urla eriştesi
- Söke eriştesi
- Gümüldür eriştesi
- Kırıkkale eriştesi
- Van yumurtalı erişte
- Erzincan eriştesi
- Sivas kavurma eriştesi
- Van su eriştesi
- Artvin eriştesi
Yörelere Göre Erişte Yemekleri
- Erişte pilavı
- Bolu usulü keşli cevizli erişte
- Tutmaç çorbası
- Elazığ mukaşerli erişte çorbası
- Sivas yumurta eriştesi pilavı
- Amasya erişteli pilav
- Malatya mercimekli erişte çorbası
- Kars erişte aşı
- Kars erişte pilavı
- Çankırı tatar hamuru çorbası
- Niğde cevizli erişte
- Ankara erişteli yeşil mercimek
- Amasya erişteli pilav
- Van erişte pilavı
- Sivas kavurma eriştesi pilavı
- Adıyaman erişte çorbası hevirbirk
- Artvin erişte tatlısı
- Ankara keşli makarna (erişte pilavı)
- Kocaeli cevizli keşli köy makarnası (erişte pilavı)
- Isparta ev makarnası (erişte pilavı)
- Kaşık sapı (yiyecek)
erişte ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
(eri'şte), Farsça rişte
1. isim İnce ince kesilip kurutulan hamur.
2. isim, ağızlardan ► deniz yosunu.
Kelime Kökeni
Farsça rişte رشته "ip, iplik, şerit" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) riştan, rēş- رشتن, ريش "eğirmek, bükmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *rēş- sözcüğü ile eş kökenlidir.
Tarihte En Eski Kaynak
- rişte "şerit şeklinde kesilmiş hamur" [ Darir (çev.), Kıssa-i Yusuf (1377 yılından önce) ]
- erüşde "aynı anlamda" [ Danişmend-Name (1360) ]