Medine (Arapça: المدينة), resmî adıyla Medine-i Münevvere (Arapça: المدينة المنورة), bilinen adlarıyla el-Medînetü'n-Nebeviyye ya da Taybe (Arapça: يَثْرِب), İslam öncesi dönemde Yesrib (İbranice: יתריב, Arapça: يثرب) adıyla anılan, Suudi Arabistan'ın batısındaki Hicaz bölgesinde yer alan, Medine Bölgesi'nin başkenti ve idari merkezidir. İslam tarihinin en eski ve en önemli yerlerinden biridir. İslam'ın ikinci en kutsal şehri olan Medine'nin 2022 yılı itibarıyla nüfusu 1.477.023'tür ve bu da onu ülkenin en kalabalık dördüncü şehri yapmaktadır. Nüfusun yaklaşık %58,5'i Suudi vatandaşlarından, %41,5'i ise yabancılardan oluşmaktadır. Ülkenin batı kesimlerinde, Medine Bölgesi'nin merkezinde yer alan şehir, 589 km2 (227 sq mi) bir alana yayılmaktadır; bunun 293 km2 (113 sq mi) kentsel alanı oluştururken, geri kalanı Hicaz Dağları, boş vadiler, tarım alanları ve eski sönmüş yanardağlarla kaplıdır.
Medine, genellikle "İslam kültürü ve medeniyetinin beşiği" olarak kabul edilir. İslam geleneğinde üç kutsal şehirden biri olup Mekke'den sonra ikinci sırada yer alır; üçüncü kutsal şehir ise Kudüs'tür. Mescid-i Nebevî, 622 yılında Hicret'in birinci yılında Muhammed tarafından inşa edilmiş olup onun kabrini barındırması nedeniyle İslam'da özel bir öneme sahiptir. Dindar Müslümanlar, hac veya umre vesilesiyle, zorunlu olmamakla birlikte, Ziyaret olarak anılan uygulama kapsamında Peygamber'in kabrini ve Ravza'yı ziyaret etmektedir. Şehrin İslam'dan önceki adı Yesrib olup Kur'an'ın 33. suresi olan Ahzâb Suresi'nde bu adla anılır. Daha sonra Medînetü'n-Nebî adı kullanıldı, ardından el-Medînetü'n-Nebeviyye şeklinde anıldı ve zamanla sadeleşerek bugünkü Medine adına dönüştü. Suudi Arabistan'daki yol tabelalarında "Madinah" ve "al-Madinah al-Munawwarah" adları birlikte kullanılmaktadır.
Şehir, Muhammed'in Mekke'den hicreti olarak bilinen göçünden yaklaşık 1.500 yıl önce de yerleşim yeri olarak varlığını sürdürmekteydi. Hicret'in ardından Medine, Muhammed'in liderliğinde hızla genişleyen Müslüman hilafetinin merkezi hâline geldi ve siyasî ile dinî faaliyetlerin yürütüldüğü başlıca merkez olarak işlev gördü. Burada Muhammed'in ümmeti, Medineli Müslümanlar olan Ensar ile Mekke'den hicret eden Muhacirun'dan oluştu; bu topluluk daha sonra Sahabe olarak anıldı. Medine, Mescid-i Nebevî, Kuba Mescidi ve Mescid-i Kıbleteyn olmak üzere İslam tarihinde önemli yere sahip üç camiye ev sahipliği yapmaktadır; bunlardan Kuba Mescidi, İslam geleneğinde inşa edilen ilk mescit olarak kabul edilir. Kur'an ayetlerinin önemli bir bölümü, Mekke döneminde indirilen surelere kıyasla Medine döneminde vahyedildi.
{tocify} $title={İçindekiler}
Hakkında bilgi nedir?
Medine Kalkınma Otoritesi (Üst organ)
Medine Belediyesi (Alt organ)
 |
| Suudi Arabistan haritasında Medine |
Geçmişi
Yesrib'in adı Hicret'ten sonra Muhammed tarafından "Medinet'ül-Münevvere" ve "Medinetünnebi" (aydınlanmış şehir ve peygamber şehri) olarak değiştirilmiştir. Melikşah döneminde (1072-1092) Selçuklu topraklarına katılmasıyla Türk egemenliğine giren Medine, daha sonra tüm Hicaz bölgesi gibi sırasıyla Eyyubi ve Memluk devletlerinin topraklarına katıldı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim'in Memluk ordusunu Ridaniye Savaşı'nda mağlup etmesiyle tüm Hicaz bölgesiyle birlikte Medine de Osmanlı İmparatorluğu'nun topraklarına katıldı. Osmanlı İmparatorluğu döneminde II. Abdülhamit tarafından Medine'ye kadar demir yolu hattı inşa ettirilmiştir. Haydarpaşa Garı'ndan tren ile Medine'ye 3 gün içinde ulaşım sağlanmakta idi.
I. Dünya Savaşı sırasında 1916 yılında başlayan Arap Ayaklanması sırasında tüm çevre kentleri isyancıların eline geçerken, Medine Kalesi daha sonra "Medine Müdafii" unvanını alacak Fahrettin Paşa'nın komutasındaki Osmanlı askerlerinin zor koşullara rağmen direnişiyle savaşın sonuna kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun elinde kaldığı gibi, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nden sonra da Fahrettin Paşa kenti teslim etmedi. 20 Ocak 1919'da Osmanlı başkentinden gelen talimat sonucunda buradaki birlik teslim oldu ve şehirdeki Osmanlı egemenliği sona erdi.
1932'de kurulan Suudi Arabistan hükûmetinin Ecyad Kalesi gibi tarihi Osmanlı eserleri yok etme politikasından sonra Medine'de Osmanlı eserleri olarak bir tek Amberiye Mescidi ve el-Muazzem Tren İstasyonu kaldı.
Önemli yerler
Her Hac mevsimi Mekke ile birlikte milyonlarca hacı tarafından ziyaret edilir. Şehirde ziyaret edilecek önemli yerler şunlardır:
- Mescid-i Nebevî
- Uhud Dağı ve Kabristanı
- Yedi Mescidler
- Mescid-i Kıbleteyn
- Kuba Mescidi (Müslümanların inşa ettiği ilk mescid)
- Hamza Mescidi
- Ali Mescidi
- Cennet-ül Baki (Kabristan)
- Ebu Bekir Mescidi
- Osman Mescidi
- Ömer Mescidi
- Cuma Mescidi
- Mescid-i Gamame (Bulut Mescidi)
Kelime Kökeni
Arapça madīnat مدينة "1. yargı çevresi, hüküm alanı, 2. kent, kent devleti, Yun pólis karşılığı " sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen mdīnā veya mdīnatā מדינא/מדינתא sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice #dyn דינ "yargılama, hükmetme" kökünden türetilmiştir. Daha fazla bilgi için düyun maddesine bakınız.
Tarihte En Eski Kaynak
"kent" [ İrşadü'l-Mülûk ve's-Selâtîn (1387) ]
 |
| Mescid'i Nebevi'nin günbatımında görünümü |
 |
| Mescid-i Nebevî |
 |
| Kuba Mescidi |
 |
| Baki Mezarlığı |
 |
| Uhud Dağı |
 |
| Mescid-i Kıbleteyn |