Bayt (İngilizce: byte), elektronik ve bilgisayar bilimlerinde genellikle 8 bitlik dizilim boyunca 1 veya 0 değerlerini bünyesine alan ve kaydedilen bilgilerin türünden bağımsız bir bellek ölçüm birimi. Bir bayt, Latin alfabesini baz alan 8-bitlik bir kodlamada herhangi bir harfi temsil eder.
- 'Çoğu platformda' 8 bit = 1 bayt
Bitten sonraki ikinci en küçük sayısal bilgisayar birimidir. Bir Bayt, 0 ile 255 arasındaki değeri veya diğer anlamda 256 şalter durumunu temsil etmektedir. Yani 2 üssü 8'dir. Onluk düzende 167'nin ikilik düzende dizilimi şöyledir: 10100111.
28 bit'in onluk sayı değeri 255 olup, 0 ile birlikte, 256 şalter durumunu gösterir. Eğer somut sonuç 2 üzeri 10'u geçiyorsa o zaman sayının sonundaki rakamlar silinip onun yerine kısaltmalar eklenir. Örneğin,
- 1 Kilobayt = 1 KB = 103= 1.000 Bayt
- 1 Megabayt = 1 MB = 106= 1.000.000 Bayt
- 1 Gigabayt = 1 GB = 109= 1.000.000.000 Bayt
- 1 Terabayt = 1 TB = 1012= 1.000.000.000.000 Bayt
- 1 Petabayt = 1 PB = 1015 =1.000.000.000.000.000 Bayt
- 1 Eksabayt = 1 EB = 1018 = 1.000.000.000.000.000.000 Bayt
- 1 Zettabayt = 1 ZB = 1021 = 1.000.000.000.000.000.000.000 Bayt
- 1 Yottabayt = 1 YB = 1024 = 1.000.000.000.000.000.000.000.000 Bayt
Bit terimi ilk defa IBM çalışanları tarafından 1956'da ortaya atılmıştır. Aslında, doğrudan adreslenebilen belleğin 6 bitlik bir değeri tanımlayan en küçük birimi olarak tanımlanmıştır. Daha sonra, 1956'da, 6 bitten 8 bite geliştirilmiştir. Bite, bit ile karıştırılmaması için daha sonra Bayt'a çevrilmiştir.
Diğer bir kelime açıklamasına göre de, Byte, "by eight"in (Türkçede sekiz kez veya sekiz ile) kısaltılmış halidir.
{tocify} $title={İçindekiler}
Katları
Baytın katları, diğer ölçüm birimlerinde olduğu gibi, SI önekleri ile temsil edilir. SI sistemi, 10'un alt ve üst katlarını ifade etmek için önekler tanımlamıştır. Örneğin, kilo (k) 1000 sayısal niceliğini ifade eder. Böylece, 1kB gösterimiyle 1.000 Bayt ifade edilmektedir. Fakat, yaygın bir yanlış kullanım olarak, SI önekleri 2'nin katlarını temsil etmek için bugün hâlâ kullanılmaktadır. Bu yanlış kullanımda, örneğin, 1kB dendiğinde 1.024 Bayt kastedilmektedir. Yukarıda söylendiği gibi bu gösterim yanlıştır. Aşağıdaki tablo bu yanlış kullanımları göstermektedir.
| Önek | Adı | SI Anlamı (Standart) | Yanlış Gösterim (Binary) | Hata Miktarı |
|---|---|---|---|---|
| K / k | kilo | 10³ = 1.000 | 2¹⁰ = 1.024 | %2,40 |
| M | mega | 10⁶ = 1.000.000 | 2²⁰ = 1.048.576 | %4,86 |
| G | giga | 10⁹ = 1.000.000.000 | 2³⁰ = 1.073.741.824 | %7,37 |
| T | tera | 10¹² = 1.000.000.000.000 | 2⁴⁰ = 1.099.511.627.776 | %9,95 |
| P | peta | 10¹⁵ = 1000⁵ | 2⁵⁰ | %12,59 |
| E | exa | 10¹⁸ = 1000⁶ | 2⁶⁰ | %15,29 |
1998'de IEC daha sonraları ise IEEE yeni standart ile İkili Önekler yayınladı.
İkili Önekler :
| Önek | Adı | Örnek Kullanım | İkilik Değeri (2ⁿ) | Eşdeğeri |
|---|---|---|---|---|
| Kibi | ikilik kilo | 1 Kibibayt (KiB) | 2¹⁰ bayt | 1024 Bayt |
| Mebi | ikilik mega | 1 Mebibayt (MiB) | 2²⁰ bayt | 1024 KiB |
| Gibi | ikilik giga | 1 Gibibayt (GiB) | 2³⁰ bayt | 1024 MiB |
| Tebi | ikilik tera | 1 Tebibayt (TiB) | 2⁴⁰ bayt | 1024 GiB |
| Pebi | ikilik peta | 1 Pebibayt (PiB) | 2⁵⁰ bayt | 1024 TiB |
| Exbi | ikilik exa | 1 Exbibayt (EiB) | 2⁶⁰ bayt | 1024 PiB |
bayt ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
isim, bilişim, İngilizce byte
Sekiz bitten oluşan sayısal veri birimi.
Bilişim Terimleri Sözlüğü - 1981
İngilizce: byte, Fransızca: multiplet
Bir birim olarak işlem gören, genellikle sözcükten daha kısa, özellikle 8 öğeden oluşan, ikili damga dizgisi, bk. çoklu, sekizli.
Bilgisayar Terimleri Karşılıklar Kılavuzu - 2007
byte
Kelime Kökeni
İngilizce byte "sekiz bitten oluşan sayısal birim" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: IBM Sytems Jrnl. 1964.)
Tarihte En Eski Kaynak
[ Commodore (1985) ]