genel

 

genel

genel ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

1. s─▒fat Bir ┼čeye veya bir kimseye ├Âzg├╝ olmay─▒p onun b├╝t├╝n benzerlerini i├žine alan, umumi:

      Genel se├žim. Genel tarih.

2. s─▒fat Ayr─▒nt─▒lar─▒ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nmayarak b├╝t├╝n├╝ bak─▒m─▒ndan ele al─▒nan:

      "S├Âylediklerim ku┼čkusuz genel anlamda ge├žerli." - Adalet A─čao─člu

3. s─▒fat Yetkisi ve sorumlulu─ču ├žok olan:

      Genel ba┼čkan. Genel m├╝d├╝r.

4. s─▒fat Herkesin yararlanabilece─či (yer, nesne):

      Genel kitapl─▒k.

5. s─▒fat Bir genelleme sonucunda elde edilen:

      Genel d├╝┼č├╝nce.

Felsefe Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1975

T├╝rk├že: umum├«, ─░ngilizce: general, Frans─▒zca: g├ęn├ęral, Almanca: allgemein, Latin: generalis

(Lat. generalis = cinse ba─čl─▒, cinsle ilgili) : Cinsle, t├╝rle ilgili olan; bir t├╝r├╝n, bir cinsin b├╝t├╝n nesnelerini i├žinde toplayan; bir nesne s─▒n─▒f─▒n─▒n b├╝t├╝n nesnelerini toplayan. 1. Azl─▒k, ├žokluk ya da b├╝t├╝nl├╝─č├╝ belirlemeden bir s─▒n─▒fta bir├žok bireylere (ya da her biri b├Âl├╝nmez bir b├╝t├╝n kuran bir ├žok ├Âbeklere) uygun d├╝┼čen. // Genel: a- Hem bireysele, hem tekile, hem de tikele kar┼č─▒tt─▒r, b. S├Âz konusu d├╝┼č├╝ncenin kapsam─▒n─▒n geni┼člik ya da darl─▒─č─▒na g├Âre genellik dereceleri vard─▒r. (├ľr. Beslenme, yer de─či┼čtirmeden daha genel bir g├Ârevdir.) 2. Bir s─▒n─▒f─▒n bireylerinin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ne uygun d├╝┼čen. // "Genellikle", "genel olarak" deyimleri g├╝nl├╝k dilde de bu anlamda kullan─▒l─▒r. Genellikle dendi─činde kurald─▒┼č─▒na yer var demektir. Bu anlamda genel hem t├╝mele hem kurald─▒┼č─▒na kar┼č─▒tt─▒r. 3. Bir s─▒n─▒f─▒n b├╝t├╝n bireylerine uygun d├╝┼čen. (├ľr. genel bir yasa.) Skolastikler ve g├╝n├╝m├╝zde onlara ba─čl─▒ olanlar geneli bu anlamda al─▒rlar. Onlara g├Âre t├╝mel, genel kavramlar─▒ belirtir. Port-Royal mant─▒─č─▒ t├╝mel ├Ânermeleri bu anlamda kullanm─▒┼čt─▒r, ayn─▒ zamanda "genel ├Ânermeler" deyimini de ayn─▒ anlamda kullan─▒rlar. Genelin t├╝melden ayr─▒m─▒: Genellik terimlerin i├žeriklerine ba─čl─▒d─▒r, bu y├╝zden genelli─čin bi├žimsel bir ├Âzelli─či yoktur, t├╝mellik ise ├Ânermelerin bi├žimsel bir ├Âzelli─čidir. Modern mant─▒k├ž─▒lara g├Âre, t├╝mel kavram─▒n─▒ iyice belirtmek i├žin, genel s├Âzc├╝─č├╝ne de a├ž─▒kl─▒k getirmek zorunludur. T├╝mel ├Ânermeler tikel ├Ânermelerin kar┼č─▒t─▒ oldu─ču gibi, genel ├Ânermeler de belirli ya da ├Âzel ├Ânermelerin kar┼č─▒t─▒d─▒r. Bir ├Ânermede bir ya da bir ├žok de─či┼čken ya da belirlenmemi┼č terim varsa o ├Ânerme geneldir. ├ľr: "VII. Charles, Reims katedralinde kutsalla┼čt─▒r─▒ld─▒." tekil bir ├Ânermedir; "B├╝t├╝n Fransa krallar─▒, R. k. inde kutsalla┼čt─▒r─▒ld─▒lar." t├╝mel bir ├Ânermedir. Her iki ├Ânerme de belirlidir ve de─či┼čmez bir anlam─▒ vard─▒r. Ama "Fransa kral─▒, R. k. inde kutsalla┼čt─▒r─▒ld─▒." denirse, "Fransa'n─▒n hangi kral─▒?" diye sorulacakt─▒r. "Fransa kral─▒" terimi Fransa'da ne kadar kral varsa o kadar ayr─▒ de─čeri olan, de─či┼čebilen bir terimdir. ├ľnerme krallardan kimileri i├žin do─čru, kimileri i├žin yanl─▒┼čt─▒r. (Oysa t├╝mel ├Ânerme, "B├╝t├╝n krallar... " ├Ânermesi kesinlikle ya do─čru ya yanl─▒┼čt─▒r.) B├Âylece "Fransa kral─▒..." gibi belirsiz ve de─či┼čebilen bir ├Ânerme bir genel ├Ânermedir. G├╝nl├╝k dilde de "├çok genel konu┼čuyorsun." dedi─čimizde kar┼č─▒m─▒zdakinin belirli, kesin bir ┼čey s├Âylememi┼č oldu─čunu belirtmek isteriz.

Kelime K├Âkeni

T├╝rk├že ge┼ő "geni┼č, bol" s├Âzc├╝─č├╝nden +Al sonekiyle t├╝retilmi┼č olabilir; ancak bu kesin de─čildir. Daha fazla bilgi i├žin geni┼č maddesine bak─▒n─▒z.

Tarihte En Eski Kaynak

"umumi" [ Osmanl─▒cadan T├╝rk├žeye Cep K─▒lavuzu (1935) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski