Balkarlar

 

Kara├žay Bayra─č─▒

Balkarlar (Kara├žay-Balkar: ''đťđ░đ╗đ║đ░ĐÇđ╗Đőđ╗đ░''- ''Malkarl─▒lar'' veya ''Đéđ░Đâđ╗Đâ'' - ''tawlu'' (Da─čl─▒)), Kafkasya’da ya┼čayan T├╝rk halklar─▒ndan biridir. ├ço─čunlu─ču, Rusya i├žindeki Kabardey-Balkarya cumhuriyetinde ya┼čar.

  • ├ľnemli n├╝fusa sahip b├Âlgeler
    • Rusya: 112,924
    • Kabardey-Balkarya: 104,951
    • Kazakistan Kazakistan: 1,798
    • Ukrayna Ukrayna: 206
  • Diller: Balkarca, Rus├ža
  • Din: M├╝sl├╝man

Balkar Çoban
Balkar Çoban

{tocify} $title={─░├žindekiler}

K├Âkeni

Balkarlar, dillerini Kara├žaylarla payla┼čan ve Da─č─▒stan'da ki Kumuklar ile g├╝├žl├╝ dil benzerlikleri olan bir T├╝rk halk─▒ olarak tan─▒mlamaktad─▒r.

Dili

Balkarlar─▒n konu┼čtu─ču Balkarca, T├╝rk dillerinin K─▒p├žak grubuna ba─čl─▒ bir dildir. Kara├žaylar─▒n konu┼čtu─ču Kara├žayca’ya olduk├ža yak─▒n bir dildir ve bundan dolay─▒ iki dil Kara├žay-Balkarca olarak da adland─▒r─▒l─▒r. 1926'ya de─čin Arap harflerini kullanan Balkarlar, sonra Latin alfabesini, 1940'ta da Kiril alfabesini benimsediler. Geli┼čmi┼č bir yaz─▒l─▒ edebiyatlar─▒ olmamas─▒na kar┼č─▒n, zengin bir s├Âzl├╝ edebiyatlar─▒ vard─▒r.

N├╝fusu

Balkarlar─▒n ├žo─čunlu─ču Kabardey-Balkarya’da ya┼čar ve 2002 verilerine g├Âre bu cumhuriyette ya┼čayan Balkarlar─▒n say─▒s─▒ yakla┼č─▒k 105 bindir.

Tarihi

Balkarlar, K─▒r─▒m Tatarlar─▒ ve Kum─▒klara yak─▒n bir halkt─▒r. Hunlar─▒n 4. y├╝zy─▒ldaki Bat─▒’ya g├Â├ž├╝n├╝n ard─▒ndan Kafkasya’da kalan Bulgar kabilesinden geriye kalan bir halk oldu─ču ve Kafkasya’da hayli eski tarihten bu yana ya┼čad─▒─č─▒ da ileri s├╝r├╝l├╝r.

Kendilerini Taulular (Da─čl─▒lar) olarak da adland─▒ran Balkarlar─▒n k├Âkeni ├╝st├╝ne kesin bilgi yoktur. V. F. M├╝ller ve J. Marvadt'a g├Âre Kuban Bulgarlar─▒ndan gelirler. Baz─▒ ara┼čt─▒rmalara g├Âre de uzun s├╝re g├Â├žebe olarak ya┼čad─▒ktan sonra Kafkas Bulgarlar─▒n─▒ olu┼čturmu┼člard─▒r. Uzun y─▒llar Kara├žayl─▒larla birlikte ya┼čayan Balkarlar ise, adlar─▒n─▒n K─▒r─▒m'dan g├Â├ž ettikleri s─▒rada kendilerine ├Ânderlik eden Malkar ad─▒nda bir beyden geldi─čine inan─▒rlar. K├Âkenlerinin Hazar T├╝rklerine dayand─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝renler de vard─▒r. Bunlara g├Âre Balkarlar 10 ve 11. y├╝zy─▒llara de─čin ba─č─▒ms─▒z ya┼čam─▒┼č, daha sonra Ruslar ya da Osetler taraf─▒ndan Kafkasya'ya s├╝r├╝lm├╝┼člerdir.

Alt─▒n Orda ve K─▒r─▒m hanl─▒klar─▒n─▒n egemenli─či alt─▒nda kald─▒ktan sonra, 15. y├╝zy─▒l sonlar─▒nda K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒'yla birlikte Osmanl─▒lara ba─članan Balkarlar, 1827'de Ruslar─▒n egemenli─čine girdiler.1917 Ekim sosyalist devrimi sonras─▒nda, Kara├žaylarla birlikte Kuzey Kafkasya Ba─č─▒ms─▒z Cumhuriyeti i├žinde yer ald─▒lar; 1921'de de Kabartay ├Âzerk y├Ânetim birimine (oblast) kat─▒ld─▒lar.

Balkarlar, II. D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda, Nazi Almanya’s─▒yla i┼č birli─či yapt─▒klar─▒ gerek├žesiyle 1944’te Stalin taraf─▒ndan, haks─▒z yere, s├╝rg├╝n edildi. Bu s├╝rg├╝n├╝n (soyk─▒r─▒m - halk─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ a├žl─▒k ve sefaletden ├Âlm├╝┼č, bir k─▒sm─▒ yurtlar─▒na geri d├Ânememi┼čtir, 1957 de Kuru┼čev Balkarlara haklar─▒n─▒ iade etmi┼čtir) ard─▒ndan Balkarlar─▒n da ya┼čad─▒─č─▒ Kabardey-Balkar ├ľzerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nden “Balkar” ibaresi kald─▒r─▒ld─▒. Bu b├Âlge, 1957’ye de─čin Kabardey ├ľzerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak adland─▒r─▒ld─▒. Bu tarihte Bakarlar─▒n d├Ânmesine izin verilince, b├Âlge yeniden eski ad─▒n─▒ ald─▒. Balkarlar, Sovyetler Biril─či'nin da─č─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan, ayn─▒ cumhuriyette ya┼čad─▒klar─▒ Kaberdeylerle ├že┼čitli anla┼čmazl─▒klar ya┼čad─▒lar. Rusya Federal Kanunlar─▒ yerine, parlamentoda ezici ├žo─čunlu─ču olan Kabardeyler, yerel yasalar ├ž─▒kararak, Balkar k├Âyl├╝lerinin topraklar─▒n─▒ ellerinden almaya ├žal─▒┼čmalar─▒, Hasaniya Belediye Ba┼čkan─▒n─▒n faili me├žhul bir ┼čekilde ├Âld├╝r├╝lmesi ve sorumlu ki┼čilerin bulunamay─▒┼č─▒, b├Âlgede ana gerginliklerden birka├ž─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Halk─▒n ileri gelenleri Rusya Federal Yasalar─▒n─▒n ve Rusya Anayasa Mahkemesinin Balkarlar lehine alm─▒┼č oldu─ču kararlar─▒ Kabardey Balkar Cumhuriyetinde uygulanmas─▒ i├žin, Moskovada Anayasa Mahkemesi ├Ân├╝nde haftalarca s├╝ren a├žl─▒k grevi ba┼člatm─▒┼člard─▒r. Kabardey y├Âneticilerin federal kanunlara uymamakta ─▒srar etmeleri durumunda, Federasyona ba─čl─▒ olmakla birlikte, Balkarlar ayr─▒ bir cumhuriyet olma y├Ân├╝nde ad─▒m atmaktad─▒rlar. Bununla birlikte g├╝n├╝m├╝zde Kabardeylerle birlikte ayn─▒ cumhuriyet i├žinde ya┼čamaktad─▒rlar.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski