neisseria meningitidis

 

Neisseria meningitidis
N.meningitidis SEM g├Âr├╝nt├╝s├╝ (mavi renklendirilmi┼č)

Neisseria meningitidis veya meningokok mikroskopta ├žift kahve ├žekirde─čine benzeyen bir bakteridir.

Meningokoksemi veya di─čer ad─▒yla invazif meningokokkal hastal─▒klar t├╝m d├╝nyada ├žocuklarda ve yeti┼čkinlerde ├Ânemli bir ├Âl├╝m ve sakatl─▒k nedenidir, bula┼č─▒c─▒ bir hastal─▒kt─▒r. Etkeni sadece insanlarda g├Âr├╝len Neisseria meningitidis ismi verilen bir bakteridir, bu bakteriye ┼čeklinden esinlenerek k─▒saca meningokok denmektedir. Latince kelime ve eklerin anlam─▒na gelince “Meningo” eki “meninks” yani beynin d─▒┼č─▒n─▒ kaplayan zarlar─▒ ifade etmektedir. Bu bakteri mikroskoptaki ┼čekli ve s─▒kl─▒kla menenjit yapt─▒─č─▒ i├žin ve bu ismi al─▒r. “–emi” eki asl─▒nda kan kelimesini ifade etmektedir, yani menigokoksemi bu mikrobun kana kar─▒┼čt─▒─č─▒ anlam─▒na gelir. “─░nvazif” istila edici demektir, bu bakteri 24 saat i├žinde h─▒zla t├╝m v├╝cuda yay─▒l─▒p ├Âl├╝me neden olabildi─či i├žin bu tip hastal─▒klara invazif ad─▒ verilmektedir.

K─▒┼č mevsimi daha ├Ân planda olmak ├╝zere t├╝m y─▒l boyunca ortaya ├ž─▒kabilir. T├╝rkiye'de ├Âzellikle hac mevsiminde Arabistan’dan ta┼č─▒narak zaman zaman salg─▒nlara yol a├žt─▒─č─▒ bilinmektedir. Vakalar─▒n %50’sini 2 ya┼č alt─▒ ├žocuklar olu┼čturur, askerlik gibi eri┼čkinlerin toplu bulundu─ču ortamlarda da s─▒kl─▒─č─▒nda bir art─▒┼č g├Âr├╝lebilmektedir. Bakterinin kaps├╝l├╝ndeki farkl─▒ protein yap─▒lar─▒na ba─čl─▒ olarak bilinen 13 farkl─▒ tipi vard─▒r. Bunlardan A,B,C,Y ve W135 klinik ├Âneme sahiptir. ├ľzellikle influenza olmak ├╝zere viral infeksiyonlar, sigara i├žilmesi ve sigara duman─▒na maruziyet, kalabal─▒k ya┼čam ko┼čullar─▒, altta yatan kronik hastal─▒klar─▒n varl─▒─č─▒, d├╝┼č├╝k sosyoekonomik d├╝zey ve ├Âzellikle kompleman eksikli─či gibi ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi yetersizlikleri, dala─č─▒n olmamas─▒ hastal─▒k riskini art─▒r─▒r.

Meningokok mikrobu hastada sadece basit bir ate┼č veya menenjit, veya h─▒zla ilerleyen mikrop ┼čokuna kadar giden ├žok de─či┼čik tablolara neden olabilir. 1920’lerden ├Ânce antibiyotikler yokken meningokokkal hastal─▒klarda ├Âl├╝m oranlar─▒ %70’lere kadar varmaktayd─▒. ─░lerleyen d├Ânemlerde antibiyotiklerin ke┼čfi ve destek tedavisi ile ├Âl├╝m oranlar─▒ h─▒zlar─▒ azalmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Ancak uygun antibiyotik tedavisi ve yo─čun t─▒bbi bak─▒ma ra─čmen, son 20 y─▒l i├žinde ├Âl├╝m oranlar─▒ %9-12 aras─▒nda de─či┼čmek ├╝zere sabit kalm─▒┼čt─▒r. Meningokokseminin yaratt─▒─č─▒ a─č─▒r mikrop ┼čokunda (septik ┼čok) bu oran %40’a kadar varmaktad─▒r.

Meningokoksemi h─▒zla ilerleyen bir hastal─▒k olmas─▒, h─▒zl─▒ tan─▒, erken antibiyotik ve destek tedavisinin hastal─▒─č─▒n sonucuyla ili┼čkili olmas─▒ nedeniyle, meningokoksemi tan─▒s─▒ hafif belirtilerin varl─▒─č─▒nda ve hastal─▒─č─▒n ba┼člang─▒c─▒nda klinik olarak konulmal─▒d─▒r. Hastal─▒─č─▒n ba┼člang─▒c─▒ndaki bulgular gribe benzer basit bulgulard─▒r ve d├Âk├╝nt├╝ sonradan ortaya ├ž─▒kar ve giderek yay─▒l─▒r. V├╝cutta mor noktalar ┼čeklinde ba┼člay─▒p h─▒zla bu mor noktalar birle┼čip b├╝y├╝yerek dokular─▒n kan dola┼č─▒m─▒n─▒ bozar. Hastal─▒k h─▒zla ilerledik├že organ yetersizlikleri (b├Âbrek-kol-karaci─čer v.s) ve p─▒ht─▒la┼čma bozukluklar─▒ olur, uzuvlara giden damarlar a┼č─▒r─▒ p─▒ht─▒larla t─▒kanabilir ve kol-bacak-parmak gibi uzuvlar─▒n kayb─▒na bile yol a├žabilir. Tansyon d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝ ├žocuklarda ┼čokun ge├ž bir bulgusudur. Tek ba┼č─▒na meningokoksemi ┼č├╝phesi tedavi ba┼članmas─▒ i├žin yeterlidir.

Korunma i├žin bug├╝n bilinen en etkili y├Ântem 4’l├╝ konj├╝ge a┼č─▒d─▒r, Menacrta isimli bu a┼č─▒ A, C, Y ve W135 tipini i├žerir. Eskiden s─▒k enfeksiyon yapan B tipi son y─▒llarda azalm─▒┼čt─▒r, bunun i├žin T├╝rkiye'de ruhsatl─▒ bir a┼č─▒ mevcut de─čildir. Arzu edenler Avrupa’da ruhsat alan Bexero a┼č─▒s─▒n─▒ temin edebilirler.

Bilimsel s─▒n─▒fland─▒rmas─▒

  • ├ťst ├ólem: Bacteria (Bakteri)
  • ┼×ube: Proteobacteria (Proteobakteriler)
  • S─▒n─▒f: Betaproteobacteria
  • Tak─▒m: Neisseriales
  • Familya: Neisseriaceae
  • Cins: Neisseria
  • T├╝r: N. meningitidis
  • ─░kili adland─▒rma: Neisseria meningitidis


Alt t├╝rleri

Meningococcus'un bir├žok alt t├╝r├╝ olmas─▒na ra─čmen en ├Ânemlileri A, B, C ve W135'dir.

  • A - Genellikle Afrika'da g├Âr├╝lmektedir.
  • B - En ├Âl├╝mc├╝l t├╝r├╝d├╝r. ─░ngiltere'deki vakalar─▒n %40'─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r.S├╝rekli de─či┼čen yap─▒s─▒ sebebiyle, bir a┼č─▒ olu┼čturulamam─▒┼čt─▒r. Ama Yeni Zelanda'daki epidemiden sonra, N.Meningitidis'in salg─▒na sebep olan alt t├╝r├╝ne kar┼č─▒ MeNZB a┼č─▒s─▒ ├╝retilmi┼čtir.
  • C - Vakalar─▒n %60'─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r.
  • W135 - Arabistan'da ├žok yayg─▒nd─▒r ve hac─▒ olmak i├žin Arabistan'a gidenler aras─▒nda, a┼č─▒s─▒z olan ki┼čiler her an hastal─▒─ča yakalanma tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒rlar. Bu y├╝zden Suudi Arabistan hac─▒ olmak i├žin gelen herkesin W135 a┼č─▒s─▒n─▒n olmas─▒n─▒ ┼čart ko┼čmu┼čtur.


Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski