Nardugan

 

Nardugan A─čac─▒

Nardugan, ─░dil-Ural y├Âresindeki T├╝rk toplumlar─▒n─▒n farkl─▒ tarihlerde ve ┼čekillerde kutlad─▒─č─▒ bir bayramd─▒r.

Ba┼čkurt, Kazan Tatarlar─▒ ve ├çuva┼člar i├žin Nevruz’un kar┼č─▒l─▒─č─▒d─▒r ve 21 Mart'ta kutlan─▒r, Kre┼činler ise Nardugan’─▒ 7-12 Ocak'ta kutlar.

─░slamiyet ├Âncesi T├╝rkler'in her y─▒l 21 Aral─▒k'ta bir k─▒┼č g├╝nd├Ân├╝m├╝ bayram─▒ olarak Nardugan'─▒ kutlad─▒─č─▒ ve bu bayram─▒n Hristiyanl─▒k'taki Noel yortusunun atas─▒ oldu─ču iddia edilmi┼č; Mu─čla’n─▒n Bodrum il├žesine ba─čl─▒ G├╝ndo─čan beldesinde 2010 y─▒l─▒ndan itibaren ┼čenlik havas─▒nda kutlanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

─░ddialar

Rus k├Âkenli t├╝rkolog Murad Adji ve s├╝merolog Muazzez ─░lmiye ├ç─▒─č, T├╝rkler'in ─░slam'─▒ kabul etmeden ├Ânce de Nardugan bayram─▒n─▒ kutlad─▒─č─▒n─▒; bu bayram─▒n Avrupa, Orta Asya ve Sibirya pagan topluluklar─▒nda g├Âr├╝len ve Antik Yunan'da Dionysos, Antik Roma'da ise Sat├╝rnalya ad─▒yla kutlanan k─▒┼č g├╝nd├Ân├╝m├╝ ┼čenliklerinin bir halkas─▒ oldu─ču iddia etmi┼čtir. ├ç─▒─č, 2020 y─▒l─▒nda yay─▒mlanan "├çam Bayram─▒ (Noel mi Nardugan m─▒?)" adl─▒ kitab─▒nda Nardugan Bayram─▒ ile Noel aras─▒nda benzerlikler bulundu─čunu, y─▒lba┼č─▒nda a─ča├ž s├╝sleme gelene─činin T├╝rkler'den Hristiyanl─▒─ča ge├žti─čini, Noel Baba fig├╝r├╝n├╝n T├╝rkler'deki "Ayaz Ata" adl─▒ ┼čahsiyetten dev┼čirildi─čini iddia etmi┼čtir.

Bu iddialara kar┼č─▒ T├╝rkolog Abdulhaluk Mehmet ├çay, Ahmet Ta┼ča─č─▒l, Mehmet Volkan Ka┼č─▒k├ž─▒, Suat Akg├╝l, Ayberk Furkan Demirel, Tufan G├╝nd├╝z gibi uzmanlar ─░slamiyet ├Âncesi T├╝rklerin b├Âyle bir bayram kutlad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren tarih├« bir belge olmad─▒─č─▒n─▒, ayr─▒ca T├╝rk tarihinde Ayaz Ata diye bir ┼čahsiyet olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼č ve Nardugan bayram─▒n─▒n H─▒ristiyanl─▒─ča girmi┼č ya da k├╝lt├╝rel olarak etkilenmi┼č T├╝rk k├Âkenli topluluklar taraf─▒ndan kutland─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r.

Ded Moroz
Nardugan ile ili┼čkilendirilen Ayaz Ata fig├╝r├╝n├╝n, Rus mitolojisindeki Ded Moroz'un kar┼č─▒l─▒─č─▒ oldu─ču iddia edilmi┼čtir.

T├╝rklerin Nardugan'─▒ ─░slamiyet ├Âncesinden beri kutlad─▒─č─▒ iddias─▒ hakk─▒nda g├Âr├╝┼č bildiren kimi uzmanlar bu iddian─▒n Ruslar taraf─▒ndan asimilasyon amac─▒yla uyduruldu─ču ┼čeklinde; kimileri ise ─░ngiliz yazar ve d├╝┼č├╝n├╝rler taraf─▒ndan T├╝rkleri asimile edip Hristiyanla┼čt─▒rmak i├žin ortaya at─▒ld─▒─č─▒ ┼čeklinde d├╝┼č├╝nceler ifade edilmi┼čtir.

Nardugan bayram─▒ ile ili┼čkilendirilen Ayaz Ata 'n─▒n ise ─░skandinav mitolojisi k├Âkenli Noel Baba adl─▒ efsanevi ki┼čili─čin, Rus mitolojisindeki e┼č de─čeri olan Ded Moroz'a dayanan bir fig├╝r oldu─ču, Orta Asya'da Sovyetler d├Âneminde yayg─▒nla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ iddia edilmi┼čtir

Etimoloji

Nardugan, Do─ču Avrupa’da ya┼čayan T├╝rk topluluklar─▒ taraf─▒ndan kullan─▒lan bir kelimedir. Mo─čol dilindeki Nar (G├╝ne┼č), T├╝rk dilindeki Tuqan (Do─čan) s├Âzc├╝klerinden meydana gelir. "G├╝ne┼če do─čan" "G├╝ne┼čle do─čan" anlamlar─▒na gelir ve Mo─čolca'dan T├╝rk├že'ye ge├žmi┼čtir.

Tatarlar bu bayrama Koya┼č Tu─ča (G├╝ne┼č Do─čan) g├╝n├╝ derler. Ba┼čkurtlar, Udmurtlar Nardugan veya Mardugan, Mi┼čer Tatarlar─▒ Ra┼čtua, ├çuva┼člar Nartavan ya da Nartukan, Z─▒rizyalar Nardava, Mok┼čalar Nardvan ad─▒n─▒ verirler.

Kutlamalar

Kre┼činlerde Nardugan kutlamas─▒

Kre┼čin Tatarlar─▒n─▒n bu bayram─▒ kutlamas─▒na dair belgeler, 19. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren ba┼člamaktad─▒r. Di─čer ─░dil-Ural topluluklar─▒nda Nevruz e┼čde─čeri olan Nardugan'─▒ Kre┼čin Tatarlar─▒ k─▒┼č mevsiminde kutlamaktad─▒r. Noel Bayram─▒’ndan Paskalya ├Âncesi Vaftiz G├╝n├╝’ne kadar devam eden d├Âneme Kre┼činler "Nardugan D├Ânemi" ya da "Nardugan ├çabu" ad─▒n─▒ verir. 12 g├╝n s├╝ren bu bayramda gen├ž k─▒zlar geleceklerini ├Â─črenmek i├žin fala bakarlar. "Nardugan Evi"nde toplan─▒p y├╝z├╝k fal─▒ bak─▒l─▒r. Y├╝z├╝k fal─▒ i├žin toplan─▒lan evinin en b├╝y├╝k ve en k├╝├ž├╝k o─člunun ─▒rmaktan su getirmesi ve evdeki gen├ž k─▒zlar suya y├╝z├╝klerini b─▒rakmas─▒ gerekir. Bayramda k─▒l─▒k de─či┼čtirerek veya maske takarak evden eve dola┼č─▒p oyunlar oynama adeti vard─▒r. Bu oyunlar, Ruslar'daki Rojdestvenskie oyunlar─▒na benzer.

Bodrum G├╝ndo─čan'da Nardugan kutlamas─▒

Mu─čla’n─▒n Bodrum il├žesine ba─čl─▒ G├╝ndo─čan beldesinde 2010 y─▒l─▒ndan itibaren Nardugan kutlamas─▒ yap─▒lmaktad─▒r. 21 Aral─▒k gecesi ger├žekle┼čen ┼čenliklerde ate┼č yak─▒l─▒r; Ege t├╝rk├╝leri e┼čli─činde y├Âresel oyunlar oynan─▒r.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski