cerrahi

 

cerrahi

Cerrahi, ila├žla ya da ba┼čka tedavi y├Ântemleriyle iyile┼čtirilemeyen hastal─▒klar─▒n, yaralanmalar─▒n, v├╝cuttaki yap─▒ bozukluklar─▒n─▒n ameliyatla onar─▒lmas─▒na ya da hastal─▒kl─▒ organ─▒ kesip ├ž─▒kararak iyile┼čtirilmesine dayan─▒r. T─▒bb─▒n en eski dallar─▒ndan biridir. Cerrahide bilgi ve becerinin bir arada bulunmas─▒ndan dolay─▒ hem bilim hem sanat olarak kabul edilir. Genellikle lokal anestezi veya genel anestezi alt─▒nda uygulanmaktad─▒r. Ameliyat─▒ alan ki┼či tipik olarak bir ki┼čidir (yani bir hasta), ancak ayn─▒ zamanda insan olmayan bir hayvan da olabilir (yani veteriner cerrahi).

Cerh, yara; cerrahi, yara ile u─čra┼čan bilim; cerrah ise yara ile u─čra┼čan ki┼či anlam─▒na gelmektedir.

Ameliyat yapma eylemine cerrahi prosed├╝r veya ameliyat ya da k─▒saca "ameliyat" denilebilir. Cerrahi cerrahi aletler, cerrahi tesis (ameliyathane) veya cerrahi hem┼čire ile yap─▒l─▒r. ├ço─ču cerrahi prosed├╝r bir ├žift operat├Âr taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilir: ameliyat─▒ ger├žekle┼čtiren ana operat├Âr olan bir cerrah ve ameliyat s─▒ras─▒nda prosed├╝r i├ži manuel yard─▒m sa─člayan bir cerrahi asistan─▒.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Tarihi

Cerrahi, insanl─▒─č─▒n ilk g├╝nleriyle birlikte olu┼čmu┼čtur. Ya┼čamak i├žin avlanan insanlar yaraland─▒klar─▒ndan kanamay─▒ durdurma ama├žl─▒ olarak yaprak ve ├že┼čitli bitkiler ile otlardan yararlan─▒ld─▒klar─▒ bilinmektedir. Ayr─▒ca hastal─▒klar─▒n do─ča├╝st├╝ g├╝├žlerden kaynakland─▒─č─▒na, cinlerin ya da k├Ât├╝ ruhlar─▒n i┼či oldu─čuna inan─▒lan tarih ├Âncesi Cilal─▒ Ta┼č Devri'nde saral─▒ (epilepsi) hastalar─▒ tedavi amac─▒yla uygulanan en eski cerrahi y├Ântemlerden biri, hastal─▒─č─▒n v├╝cuttan uzakla┼č─▒p gidebilmesi i├žin hastan─▒n kafatas─▒nda k├╝├ž├╝k bir delik a├žmakt─▒. Ba┼čta ─░ngiltere ve Fransa olmak ├╝zere Avrupa'n─▒n ├že┼čitli yerlerinde ve Peru'da tarih ├Âncesinden kalma delik kafataslar─▒ bulunmu┼čtur. Cezayir, Melanezya ve d├╝nyan─▒n baz─▒ yerlerindeki ilkel kabileler aras─▒nda bu y├Ântem bug├╝n bile uygulanmaktad─▒r.

Hipokrat
Genel hekimler i┼če ba┼člayacaklar─▒ takdirde Hipokrat Yemini ederler.

Eski Hindular ├Âzellikle idrar kesesi ta┼člar─▒n─▒n ameliyatla ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda ve plastik cerrahide ustala┼čm─▒┼člard─▒. Zina su├žuna verilen cezalardan biri burun kesmek oldu─ču i├žin, Hint cerrahlar s─▒k s─▒k plastik burun ameliyatlar─▒ yapmak zorunda kal─▒yor ve bunun i├žin, hastan─▒n yana─č─▒ndan uygun boyutta bir doku par├žas─▒ keserek burnun kesilen yerine bu par├žay─▒ dikiyorlard─▒.

M─▒s─▒r ├ça─č─▒

T─▒p sahas─▒nda bilinen ilk yaz─▒l─▒ belgeler (papirus) Eski M─▒s─▒rl─▒lara aittir. Bulunan belgelerde, t─▒p, cerrahi gibi ├že┼čitli hastal─▒klarda ilgili veriler bulunmu┼čtur. Eski m─▒s─▒rl─▒lar eczac─▒l─▒k konusunda da olduk├ža ilerlemi┼člerdi. Heredot'un da belirtti─či ├╝zere bran┼čla┼čma ba┼člam─▒┼čt─▒. Is─▒ ile koterizasyon yayg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒. Dikkat ├žeken bir di─čer ├Âzellik ise temizli─če verilen ├Ânemdi. Beyni par├žalar─▒na ay─▒rarak beyin loblar─▒n─▒ ve k─▒vr─▒mlar─▒n─▒ incelemi┼člerdir.

Mezopotamya

Asur ve Babil devletlerinde hayvanlar─▒n i├ž organlar─▒na bak─▒larak y├Ântemler uyguland─▒─č─▒ndan anatomide paralel olarak geli┼čti. B├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve kanlan─▒┼č─▒ nedeniyle karaci─čer sayg─▒ duyulan bir i├ž organd─▒. Bilinen ilk anatomik modelleri kilden yap─▒lm─▒┼č koyun karaci─čeridir. Hammurabi kanunlar─▒nda t─▒p ve ticaret yasalarla d├╝zenlenmi┼čti. Cerrahi d├Ânemine g├Âre olduk├ža geli┼čmi┼čti. Yap─▒lan i┼člemlerin belirli bir ├╝creti vard─▒ ve hekim hatalar─▒ g├Âze-g├Âz, di┼če-di┼č kanunuyla cezaland─▒r─▒l─▒yordu.

Yunan ve Roma D├Ânemi

Bu d├Ânemde cerrahi uzmanl─▒k dal─▒ olmu┼čtu. Yunan cerrahlara, Asklpieia ad─▒ verilmi┼č yar─▒ resmi okullarda e─čitim verilmekteydi. Bu e─čitimler, y├╝zy─▒llar sonra s├╝regelen modern e─čitimin bir ba┼člang─▒c─▒yd─▒. M.├Â. 460-370 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čam─▒┼č olan Hipokrat, ─░lk├ža─č'─▒n en b├╝y├╝k hekim ve cerrah─▒d─▒r. "Cerrahi ├╝zerine" adl─▒ eserinde cerrah─▒n ├Âzellikleri, ne bilmesi gerekti─či ve tedavi basamaklar─▒ hakk─▒nda geni┼č bilgi vermektedir. Eserlerinde k─▒r─▒klar, yaralar, ├╝lser ve hemoroid ameliyatlar─▒ndan s├Âz etmi┼čtir.

Aristo'ya g├Âre dola┼č─▒m─▒n merkezi ayarlay─▒c─▒s─▒ kalpdi. Kan ise damarlardan ge├žerek v├╝cudu besleyen bir s─▒v─▒yd─▒. Arterlerin insan─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra i├ži bo┼č oldu─čundan bu d├Ânemde, arterlerin hava ta┼č─▒d─▒─č─▒na inan─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░skenderiye okulunun cesaretiyle bilinen doktoru Praksagoras ba─č─▒rsak t─▒kan─▒kl─▒─č─▒nda karn─▒n a├ž─▒lmas─▒n─▒, t─▒kanan k─▒sm─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ve sonras─▒nda dikilmesini ├Âneriyordu (M.├Â. 300). Onun ├Â─črencisi olan Herofilus zaman─▒nda insan anatomisi konusunda b├╝y├╝k ilerleme g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝. Kalp kapaklar─▒, beyin k─▒s─▒mlar─▒ ve duodenum tan─▒mlanm─▒┼č, sinirlerin ger├žek i┼člevi anla┼č─▒lm─▒┼č ve motor ile duyu sinirleri ayr─▒lm─▒┼čt─▒. M.s. 130'da Bergama'da do─čmu┼č olan Galen daha ├Ânceleri bilindi─činin aksine arterlerde havan─▒n de─čil kan─▒n ta┼č─▒nd─▒─č─▒n─▒ deneylerle g├Âsterdi. Ayr─▒ca bu d├Ânemde cerrahi t─▒ptan ayr─▒ld─▒ ve 2 ayr─▒ dal olarak geli┼čimlerine devam ettiler.

Ambroise Par├ę 1573
Ambroise Par├ę 1573

Orta├ža─č Avrupas─▒

Bu d├Ânemde Avrupa kilisenin tesirinde karanl─▒k bir d├Ânem ya┼čamaktayd─▒. ├ľnceleri cerrahi a┼ča─č─▒lanan bir dal olmas─▒na kar┼č─▒n, barutun bulunmas─▒yla 14. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda gelen sava┼člarla cerrahide ├Ânemin artmas─▒na sebebiyet verdi. Ambroise Par├ę modern cerrahide ├Ânemli bir yere gelmi┼čti. 14. y├╝zy─▒lda berberler ile cerrahlar loncas─▒ birle┼čip, aralar─▒nda anla┼čt─▒lar. Bu anla┼čmalar aras─▒nda berber, sadece di┼č hekimli─či konusunda s─▒n─▒rl─▒ kal─▒p cerrahl─▒k yapmayacak, cerrah ise berberlik ile ilgili i┼člere kar─▒┼čmayacakt─▒.

Hieronymus Fabricius, Operationes chirurgicae, 1685
Hieronymus Fabricius, Operationes chirurgicae, 1685

Cerrahi bran┼člar─▒

Pek ├žok farkl─▒ cerrahi bran┼č─▒ bulunmaktad─▒r. Bunlar:

  • Mikrocerrahi
  • Genel Cerrahi
  • N├Âro┼čirurji (Beyin-sinir-omurilik cerrahisi)
  • Kulak-Burun-Bo─čaz hastal─▒klar─▒
  • G├Âz Hastal─▒klar─▒
  • Ortopedi ve travmatoloji
  • Oral ve Maksillofasiyel Cerrahi
  • Plastik, rekonstruktif ve estetik cerrahi
  • ├çocuk Cerrahisi
  • ├ťroloji
  • ├ťro-Onkoloji
  • Kalp ve damar hastal─▒klar─▒ cerrahisi
  • G├Â─č├╝s=Toraks Cerrahisi
  • Kad─▒n hastal─▒klar─▒
  • Obstetrik (Do─čum Bilimi)
  • Onkoplastik Meme Cerrahisi
  • Meme ameliyat─▒
  • G├Âz ameliyat─▒
  • Hepatopankreatobilyer Cerrahi
  • Kolon ve Rektum Cerrahisi
  • Endokrin Cerrahi
  • Tiroid Cerrahisi
  • Cerrahi Onkoloji
  • Gastro-─░ntestina Cerrahi
  • Mide Cerrahisi
  • ├ľzofagus Cerrahisi
  • Transplantasyon (Organ Nakli Cerrahisi)
  • Robotik cerrahi
  • Laparoskopik Cerrahi
  • Endoskopik Cerrahi
  • MOHS cerrahisi
  • Elektif cerrahi
  • ├ťreme cerrahisi
  • Rekonstr├╝ktif cerrahi
  • Plastik cerrahi
  • Radikal cerrahi
  • Palyatif cerrahi
  • Ayakta ameliyat
  • N├Âroplastik cerrahi
  • Sinir koruyucu cerrahi
  • Lazer cerrahisi
  • ─░mm├╝nocerrahi
  • Hipnocerrahi
  • El cerrahisi
  • Greft (cerrahi)
  • Fetal cerrahi
  • Ke┼čif cerrahisi
  • Elektrocerrahi
  • Sitored├╝ktif cerrahi
  • Kemik malrotasyonu
  • Kans─▒z ameliyat
  • T├╝p mide operasyonu
  • Replantasyon
  • Metabolik cerrahi
  • Beyin ve sinir cerrahisi
  • Kardiyotorasik cerrahi
  • Androloji cerrahi
  • Anjiyoloji cerrahi
  • Travma cerrahisi
  • Kar─▒n cerrahisi
  • Molek├╝ler cerrahi

cerrahi kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

(cerra:hi:), Arap├ža cerr─üߪą─ź

1. s─▒fat Cerrahl─▒kla ilgili.

2. isim Ameliyat─▒ gerektiren hastal─▒klarla ilgilenen hekimlik kolu; ┼čir├╝rji:

      Beyin cerrahisi.

Veteriner Hekimli─či Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ -

─░ngilizce: surgical

Cerrah ve ameliyatla ilgili olan, ┼čirurjikal.

Kimya Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1981

─░ngilizce: surgery

1. Hastal─▒k, yaralanma veya deformitelerin tedavisinin, dokular─▒n kesilerek ├ž─▒kar─▒lmas─▒ veya onar─▒lmas─▒ gibi giri┼čimlerle yap─▒ld─▒─č─▒ ├Âzelle┼čmi┼č t─▒p alan─▒. 2. Operasyon, ameliyat. 3. Ameliyatla ilgili.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski