kanun ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
kanun (I)
(ka:nun), Arapça ḳānūn
1. isim, hukuk ► yasa.
2. isim Geçerli olan kural:
"Dünyanın en büyük kanunu, nefsini müdafaa ve muhafaza etmek için karnını doyurmaktır." - Abdülhak Şinasi Hisar
kanun (II)
isim, müzik, (ka:nun), Arapça ḳānūn
Dikdörtgen biçiminde, bir köşesi kesik, yassı bir sandık üzerine gerilmiş tellerden oluşan, tırnak adı verilen çalgıçlarla çalınan ince saz çalgısı:
Kanunun ilk kez Farabi tarafından yapıldığı söylenir.
kânun
isim, eskimiş, (kâ:nu:nu), Arapça kānūn
Eski takvimde aralık ve ocak ayları için kullanılan ortak isim:
"Eski tabirle kânunları yani aralık ve ocak aylarını sevmem." - Burhan Felek
Gökbilim Terimleri Sözlüğü - 1969
İngilizce: law, Fransızca: loi, Almanca: Gesetz
Doğa olaylarının oluş nedenlerini ortaya koyan ve gelecekteki olayları önceden kestirme olanağı veren bağıntı; Newton kanunu, Kepler kanunları.
Tarih Terimleri Sözlüğü - 1974
Askerlerin sıkı düzenini korumakla görevli olan er.
Hemşirelik Terimleri Sözlüğü
İngilizce: law
1. Hukuksal olarak yasama organları tarafından çıkarılan, toplumsal yaşamı ve insan etkinliklerini düzenlemeyi, denetlemeyi amaçlayan kamu otoritesinin yaptırım gücüyle uygulanan bağlayıcı kural. 2. Politik otoriteyle resmi olarak kodlandırılan ve yasallaştırılan kurallar, yasa.
Kelime Kökeni
kanun (I)
Arapça ḳānūn1 قانون "yasa" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kanōn κανων sözcüğünden alıntıdır. kanon maddesine bakınız.
- Tarihte En Eski Kaynak: [ Fatih Sultan Mehmed, Kanunname-i Al-i Osman (1481 yılından önce) ]
kanun (II)
Arapça ḳānūn veya arḳānūn قانون/أرقانون "tabla şeklinde telli müzik aleti, erganun" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca órganon όργανον "alet, araç, her çeşit müzik aleti" sözcüğünden alıntıdır. Daha fazla bilgi için org maddesine bakınız.
- Tarihte En Eski Kaynak: [ ÖM (1437) : bülbüle dutğıl / kulağuŋ, ger ne dürr döker gehī kānūn u geh nāye ]
kânun
Arapça knwn kökünden gelen kānūn كانون "Rumi takvimin onuncu ve onbirinci ayları, Aralık ve Ocak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice kānōn כנון "1. mangal, soba, 2. Arami takviminin dokuzuncu ayı, Kislev" sözcüğünden alıntıdır.
- Tarihte En Eski Kaynak: kânûn-ı evvel, kânûn-ı ahir [ Câmi-ül Fürs (1501) ]
Bilimsel kanun
YanıtlaSilBilim kanunları (Yunanca: kanon “kural”), bir hipotez ya da prensip hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde teyit edilir ve herkes tarafından kabul edilirse kanun haline gelir.
Teori ve kanun farklı mefhumlardır ancak, her ikisinin de tecrübeyle desteğe ihtiyacı vardır. Tipik olarak bilim kanunları, matematik formülleriyle ifade edilir. Tekrarlanan müşahede ve tecrübelerle, mevcut olan bilgi birikimiyle doğruluğu büyük ölçüde kabul edilmiş, ancak yine müşahede ve tecrübeler yoluyla yanlışlanabilme ihtimali bulunan, hipoteze, teori(nazariye) denir.
Fizik bilimi, fizik kanunları diye bilinen bilim kanunları başta olmak üzere bir takım bilim kanunlarını tanımlar. Ayrıca, biyoloji bilimi de Mendel genetiği ve genetikteki Hardy-Weinberg Kuralı prensibi gibi bir takım bilim kanunları tanımlar. Genel kanının aksine, kanıtlanan teori (kuram) kanun olmaz. Kanunla teori arasında doğrudan, tamamlayıcı bir ilişki yoktur.
Fizik Kanunları
Aşağıda fizik kanunlarına örnekler verilmiştir;
• Newton'un hareket kanunları
• Newton'un evrensel kütleçekim kanunu
• Termodinamik kanunları
• Arşimet prensibi
• Bernoulli prensibi
• Dalton'un kısmi basınçlar kanunu
• Ohm kanunu
• Hamilton prensibi
• Ters kare kanunu
• Ampère kanunu
• Lambert kosinüs kanunu
• Pascal kanunu
• Torricelli kanunu
• Stefan boltzmann kanunu
Kimya kanunları
Aşağıda kimya kanunlarına örnekler verilmiştir;
• Sabit oranlar kanunları
• Katlı oranlar kanunu
• Kütlenin Korunumu Kanunu
• Birleşen hacim oranları kanunu
• Henry kanunu
• Graham difüzyon kanunu
• Lamm denklemi
Kanun (hukuk)
YanıtlaSilYasa ya da diğer adıyla kanun (Grekçe kanōn κανων 1. kargı, çıta, cetvel, 2. kural< EYun kánna κάννα kamış, kargı = Aram ḳanyā קניא) anayasal hukuk sisteminde, yetkili organlarca meydana getirilen hukuk kurallarıdır. Yasalar, tüzükler, yönetmelikler birer hukuk kuralıdır. Yürürlükte olan hukuk kurallarının tümüne mevzuat denir. Dar anlamında yasa, yasama organınca yapılan yasa adıyla gerçekleştirilen işlerdir. Hukuk karşılıklı hakları ifade eden üst mefhumdur, yasa ise bu hakları koruyan ve belirleyen kuralları ifade eder.
Yasa, yazılı veya yazısız olabilir. Yazılı yasaların en ünlüsü MÖ 1700'lerde yapılmış Hammurabi yasaları'dır. Roma hukuku, Cermen hukuku, Katolik hukuku, İslam hukuku yazılı yasalara dayanır. Çağdaş yasaların yazılı oluşu Fransız Devrimi'nden sonra gelişmiştir. Önemli yazılı yasalara Kod (code) denilmektedir. Toplumu Kod'larla yönetmeye Kodifikasyon denilir ve Kıta Avrupa'da geçerlidir. Medeni yasa'lar birer Kod'dur. İslam dünyasında Mecelle ve yasa-ı Esasi ilk kodlardır.
Kanun (çalgı)
YanıtlaSilKanun, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da yaygın olarak kullanılan bir telli çalgıdır. İsmi Arapça 'yasa ve yönetmek' manasındaki 'kanun' kelimesinden gelmektedir. Araplar ise kelimeyi Grekler'in 'κανών' (kanṓn) kelimesinden ödünç almışlardır. Kanun çalgısının bilinen tarihi MÖ. 19. yüzyıla dayanmaktadır. Bilinen en eski kanun Süryaniler'in Nimrud adlı şehrinde bulunmuştur.
https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjZohUlLWzjFNjvi_TOiUCMWoMloNjHU2M75Ub2_EH56vhUlXo2PYZasj8p5PVxzyGdh_jqIZq37g4_gWjnVtP3n_mO5Hru8GgB7bS0M0WLnHkp9G6kEv_K6Q6H8gHcZPhvB0J7UeOrvXCNToCQBDJ-1GCNG-wapzxJcdfe2WGlOn5T3sf_ST0O1AnBzlM/s960/79%20tona%20sahip%20bir%20T%C3%BCrk%20kanunu.jpg
79 tona sahip bir Türk kanunu
Yapısı
24-27 perde arası bir müzik aletidir. Üzerinde mandal adı verilen metal parçalar bulunur. Her bir perdedeki sesi 3 tel tınlatır. Bu yapısıyla klavsenin ses sistemine benzer. Günümüzde mızrap adı verilen bir aletle çalınır. Telleri özel olarak müzik aletleri için üretilmiş naylon teldendir. İlk evrelerinde naylon tel yerine bağırsaktan yapılan kiriş teller kullanılmıştır.
Dik ve yamuk bir gövdeye sahip olan kanunun gövde tahtası çoğunlukla çınar ağacından, alt tabanı ıhlamur veya sıkıştırılmış kontrplaktan, burgu tahtası yumuşak bir ağaç olan ıhlamurdan, burgular gül, şimşir veya abanoz gibi sert ağaçlardan yapılır. Üç telden oluşan her perdede diyez, bemol ve koma sesleri ayarlayabilen mandallar vardır.
Türk sanat müziğinde kullanılan profesyonel kanun 26 perdeli olup her perdeye üçer tane tel takıldığı hesaplanırsa toplam 78 tellidir. Bu tellerin kalınlığı yukarıdan aşağıya doğru; 0.60 mm. 0.70 mm. 0.80 mm. 0.90 mm. 1.00 mm. 1.10 mm. 1.20 mm. çapındadır.
Kanunda kullanılan tel, petrokimya tesislerinin kuruluşuna kadar, kuzu bağırsağının kurutulup bir takım işlemlerden geçirilmesi sonucu değişik kalınlıklarda üretilmekteydi. Ancak petrokimyanın kuruluşundan sonra bu sanayi dalının üretimi olan ‘naylon-6’ hammaddesinden elde edilmektedir. Kanun, Türkiye'de de yaygın olarak kullanılır.
Kânun (ay adı)
YanıtlaSil"Kânun", ay adı olarak, Aralık ile Ocak ayının eski adıdır. Ar. "Ocak" anlamına gelen "كانون kânûn" sözcüğünden gelir. "Aralık" ayına 15 Ocak 1945 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan, 4696 sayılı Bazı Ay Adlarının Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce; "Kânunievvel", "İlkkânun" ya da "Birincikânun"; "Ocak" ayına ise "Kânunisani" ya da "İkincikânun" denirdi.