Şırnak, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Şırnak ilinin merkezi olan şehirdir.
{tocify} $title={İçindekiler}
 |
| Şırnak ilinin Türkiye'deki konumu |
 |
| Şırnak'ın Şırnak ilindeki konumu |
 |
| Şırnak şehir görünümü |
Etimoloji
Şırnak, Nuh'un gemisi kalıntılarının olduğu öne sürülen Cûdi Dağı'nın kuzeyinde 'Şehr-i Nûh' adıyla kurulmuştur.
Tarihi
Şırnak, tarihsel olarak çok eski bir geçmişe sahiptir. Şehrin geçmişi Evliya Çelebi'nin 17. yüzyılda yazdığı Seyahatnâme ve tarihî rivayetlere göre Nuh Tufanı öncesine dayanır. Bu rivayetlere göre Cizre, tufandan sonra ikinci kez Nuh ve oğulları tarafından inşa edilirken Cizre'nin kızgın sıcağından korunmak için Şırnak, yazlık ve yaylak olarak inşa edilmiştir.
Asur kralı I. Tiglath-Pileser'in yazıtında (MÖ 1100) Şarişa/Şerişa, Strabon'da (MS 17) Sareisa adıyla anılan yerin Şırnak olduğuna dair fikirler vardır. Eski adı Şehr-i Nuh'tur. Osmanlı döneminde Cizre'ye bağlı iken 23 Temmuz 1914 tarihinde ayrılmış ve Siirt iline bağlanmıştır. Şırnak ilinin kuruluşu 16 Mayıs 1990 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu tarihte Siirt ilinden ayrılarak Şırnak ilinin kuruluşu resmi olarak gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla, Şırnak'ın il statüsüne yükseltildiği tarih 16 Mayıs 1990'dır.
2015-16 çatışmaları
İl merkezinde 2015 yılında çatışmalar başlamıştır. Çatışmalarda birçok kişi yaralanmış ve yaşamını yitirmiştir.
 |
| Timur'un pençeleri |
Coğrafya
İl batıda Mardin, kuzeyde Siirt, kuzeydoğuda Van ve Hakkari illeri, güneyde Irak ve Suriye Devletleriyle çevrilidir. Şırnak ilinin bir kısmı Güneydoğu Anadolu Bölgesi içinde kalır.
Merkez ilçenin yüzölçümü 1.701 km²dir. Şırnak il merkezinin ortalama 1.400 metre rakımı vardır.
İl toprakları bitki örtüsü yönünden iklimin karasal olması doğal bitki örtüsü üzerinde etkili olmuştur. Mevsim içindeki yağışların az olması, doğal bitki örtüsünün bozkır olmasına neden olmuştur. Genelde step görünümündedir. Dağlık kesimlerde bozuk meşeliklere, yükseklerdeyse yer yer ardıçlara rastlanır. Dicle Nehri'nin İl'de bulunan kesiminde dünyanın en çok aranan 10 balık türünden biri olan Leopar Sazanı yeniden keşfedilmiştir.
 |
| Cudi Dağı'nın Şırnak'tan görünümü |
Nüfus
| Yıl | Toplam Nüfus | Şehir Nüfusu | Kır Nüfusu |
|---|---|---|---|
| Şırnak İlçesi (Siirt'e Bağlı Olduğu Dönem) | |||
| 1927 | 10.566 | 2.962 | 7.604 |
| 1935 | 10.472 | 3.594 | 6.878 |
| 1940 | 14.860 | 5.033 | 9.827 |
| 1945 | 11.705 | 3.730 | 7.975 |
| 1950 | 11.629 | 3.204 | 8.425 |
| 1955 | 13.897 | 3.278 | 10.619 |
| 1960 | 17.380 | 4.058 | 13.322 |
| 1965 | 19.495 | 4.936 | 14.559 |
| 1970 | 25.107 | 7.025 | 18.082 |
| 1975 | 31.241 | 10.587 | 20.654 |
| 1980 | 34.677 | 10.997 | 23.680 |
| 1985 | 37.367 | 12.141 | 25.226 |
| Şırnak Merkez İlçe (İl Olduktan Sonraki Dönem) | |||
| 1990 | 47.154 | 25.059 | 22.095 |
| 2000 | 69.853 | 52.743 | 17.110 |
| 2007 | 78.231 | 54.302 | 23.929 |
| 2008 | 82.863 | 59.435 | 23.428 |
| 2009 | 87.000 | 63.664 | 23.336 |
| 2010 | 77.865 | 54.263 | 23.602 |
| 2011 | 85.369 | 61.335 | 24.034 |
| 2012 | 87.719 | 63.298 | 24.421 |
| 2013 | 87.187 | 60.255 | 26.932 |
| 2014 | 91.573 | 63.047 | 28.526 |
| 2015 | 92.206 | 63.367 | 28.839 |
| 2016 | 82.468 | 54.032 | 28.436 |
| 2017 | 85.557 | 54.955 | 30.602 |
| 2018 | 93.431 | 62.761 | 30.670 |
| 2019 | 93.989 | 61.738 | 32.251 |
| 2020 | 96.285 | 64.185 | 32.100 |
| 2021 | 100.206 | 67.662 | 32.544 |
 |
| Cehennem Deresi |
Ekonomi
Ekonomisi madencilik, tarım ve ticarete dayalıdır. Kırsal kesimde başlıca gelir kaynağı hayvancılıktır. Yaylacılık ile çok sayıda küçükbaş hayvan beslenir. Tereyağı, peynir, yün, kıl ve tiftik başlıca hayvani ürünleridir.
Spor
Şırnakspor, Şırnak'ın futbol takımı olup, 1995 yılında kurulmuştur. Sarı-kırmızı renklere sahip olan kulüp, 7 sezon 3. Lig'de mücadele etmiştir. 2007-2008 sezonu sonuna kadar 3. Lig'de kalmıştır. 4 Mayıs 2008'de oynanan Nusaybin Demirspor-Şırnakspor maçında, tarafların müsabaka sonucu üzerinde anlaştıklarının tespit edilmesi üzerine 3. Lig 5. Grup'ta yer alan Şırnakspor'un, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından amatör lige düşürülmesine ve lige eksi 6 puanla başlamasına karar verildi. En son 2009-2010 sezonunda Şırnak Amatör Ligi'nde mücadele eden kulüp, 2010'dan beri Şırnak Amatör Ligi'ne katılmamaktadır.
 |
| Şırnak şehir stadyumu |
Altyapı
Ulaşım
Mardin, Hakkâri ve Siirt'e karayolu ulaşımı vardır. İstanbul'dan Şırnak'a ortalama otobüsle seyahat süresi 24 saattir. Nusaybin'den başlayan tren yolu hattı da bulunur. Cizre ilçesine 10 km uzaklıktaki Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı ile havayoluyla ulaşım sağlanabilmektedir.
Belediye başkanları
| № | Belediye Başkanı | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi | Parti |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Alihan Tatar | 17 Kasım 1963 | 9 Aralık 1973 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 2 | M. Cihangir Avanoğlu | 9 Aralık 1973 | 11 Aralık 1977 | Adalet Partisi |
| 3 | Abdullah Arkan | 11 Aralık 1977 | 12 Eylül 1980 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 4 | Mehmet Salih Uğur | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | Halkçı Parti |
| 5 | Ahmet Hamdi Yıldırım | 26 Mart 1989 | 27 Mart 1994 | Anavatan Partisi |
| 6 | Mehmet Beşir Tatar | 27 Mart 1994 | 18 Nisan 1999 | Anavatan Partisi |
| 7 | Sait Namdar | 18 Nisan 1999 | 28 Mart 2004 | Anavatan Partisi |
| 8 | Ahmet Ertak | 28 Mart 2004 | 29 Mart 2009 | Sosyaldemokrat Halk Partisi |
| 9 | Ramazan Uysal | 29 Mart 2009 | 30 Mart 2014 | Demokratik Toplum Partisi |
| 10 | Serhat Kadırhan | 30 Mart 2014 | 11 Temmuz 2014 | Barış ve Demokrasi Partisi |
| - | Serhat Kadırhan | 11 Temmuz 2014 | 5 Kasım 2016 | Demokratik Bölgeler Partisi (Görevden alınma) |
| 11 | Turan Bedirhanoğlu | 5 Kasım 2016 | 2 Nisan 2019 | Kayyım |
| 12 | Mehmet Yarka | 2 Nisan 2019 | Görevde | Adalet ve Kalkınma Partisi |
Şırnak ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
Şırnak, -k'ı
isim, özel, (şı'rnağı)
Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan illerinden biri.