 |
| Adem'in Yaratılışı, Michelangelo'nun Sistine Şapeli'nin tavanında bulunan freski. |
Fresk, ıslak kireç sıva üstüne, ezildikten sonra su ya da su ve kireç bileşimi bir bağlayıcı ile karıştırılan pigmentlerle yapılan resim. Yüzey kurudukça kireç, pigmentin sıvaya nüfuz etmesini sağlar.
Fresk tekniği Antik Çağlardan beri kullanılmaktadır ve İtalyan Rönesansı'nda resimle yakından ilişkilidir.
{tocify} $title={İçindekiler}
Özellikleri
Bu usulde boyalar sıvanın içine geçerek kalınca bir renkli sıva tabakası oluşturduğundan resim çok sağlam olur. Eski zamanlarda binaların duvarlarına hep bu yolla suluboya resimler yapılarak tezyin edilirdi. Gayet basit görünen bu usulde resim yapmak epeyce güç bir iştir. Resmi çok dikkatle ve kararlı yapmak gerekir. Üzerine resim yapılacak duvar ister taş, ister tuğladan olsun önemi yoktur. Fakat resmin uzun zaman dayanabilmesi için üzerine resim yapılacak sıva tabakası iyi hazırlanmalıdır. Duvarın harcından ve sıvasında rutubet ve güherçile olmamalıdır. Üzerindeki sıva alçılı olursa renkler bozulur. Bu sıvanın mutlaka iyi yıkanmış dere kumu ve sönmüş kireçten ibaret olması lazımdır. Resim yapılacak duvar evvela ıslatılır ve kalınca harç tabakasından bir astar çekilir. Bu astar iyice kuruyunca ikinci bir astar harç vurulur. Boyalar bu ikinci harç tabakası daha yaşken sürülür.
Bunun için ressam bir günde ne kadar yer işleyebilecekse duvarı o kadar kısımlara ayırarak yalnız her gün işleyebileceği kadar yeri astarlamakla yetinir.
 |
| Karanlık Kilise'deki freskler, Göreme. |
Fresklerde meydana gelen bozulmalar
Doğal yapısından meydana gelen bozulmalar
Fresklerin uygulandığı yüzeyler, uygulama teknikleri ve kullanılan boyalar diğer resimlere göre oldukça farklıdır. Doğal malzemeler zamanla oldukça kötü bir yıpranma ve bozulma sürecine girer, hatta çürürler. Onarım yapılmazsa yok olma riskiyle karşı karşıya kalırlar.
Doğa koşullarından kaynaklanan bozulmalar
Fresk çıplak duvar yüzeyine uygulandığı için, duvarın maruz kaldığı her türlü kötü şartlardan etkilenirler. Freske en fazla zararı rutubet verir. Bu durumda kabarma ve dökülmeler görülür. Ayrıca freskler yer altında veya mahzenlerde bulunuyorsa, karanlık ortamdan etkilenerek bozulabilirler.
 |
| Kapadokya'da vandalizme maruz kalmış bir fresk |
İnsanların sebep olduğu bozulmalar
Özellikle vandalizm başlıca bozulma sebebidir. Hatalı sergileme ve hatalı korumalar da bozulmaya neden olmaktadır. Eseri bulunduğu ortamdan başka bir ortama taşımak hatalı koruma örneğidir. Diğer bir bozulma sebebi de hatalı onarımlardır. Sıkça rastlanılan bu tür bozulmalar bütün tarihî eserler için geçerlidir. İşin uzmanı olmayan kişilerce yapılan onarımların esere yarardan çok zarar vereceği bir gerçektir.
fresk ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
Fransızca fresque
1. isim Yaş duvar sıvası üzerine kireç suyunda eritilmiş madenî boyalarla resim yapma yöntemi.
2. isim Bu yöntemle yapılmış duvar resmi:
"Eksiklerle dolu orijinal heykeller, mozaikler, freskler yerine eserlerin noksansız hâlini görmeyi tercih ederdi." - Ahmet Ümit
Kelime Kökeni
Fransızca fresque "taze sıvaya boya tatbikine dayalı resim tekniği" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca fresco "1. taze, canlı, 2. taze sıvaya boya tatbikine dayalı resim tekniği" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *frisk- "taze, keskin, canlı" sözcüğünden alıntıdır.
Tarihte En Eski Kaynak
- fresko [ Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi (1943) ]