zarf-fiil

 

zarf-fiil

Zarf-fiil, ba─č-fiil, ula├ž veya gerundium bir fiilin c├╝mlede zarf (belirte├ž) g├Ârevinde kullan─▒lan h├óli. T├╝rk├žedeki ├╝├ž fiilimsi grubundan biridir. Fiillere -esiye, -ip, ─▒p, -meden, -ince, -ken, -eli, -dik├že, -erek, -ir … -mez, -di─činde, -e … -e, -meksizin, -cesine eklerinin getirilmesiyle olu┼čturulur. Bu ekler, T├╝rk├žedeki ses uyumlar─▒na veya a─č─▒zlara ba─čl─▒ olarak, de─či┼čiklik g├Âsterebilir.

Zarf-fiiller, fiil k├Âk ve g├Âvdelerine getirilen eklerle ge├žici olarak zarf olu┼čturur ve ├žekim eki almaz. ├ço─čunlukla y├╝kleme y├Âneltilen "nas─▒l" veya "ne zaman" sorular─▒n─▒n yan─▒t─▒d─▒r.

  • Ancak ├žok ├žal─▒┼čarak ba┼čar─▒l─▒ olabilirsin.
  • Arkada┼č─▒n gelince misafir odas─▒nda ├žal─▒┼č─▒n.
  • Bu m├╝lakat i├žin ├Âlesiye haz─▒rland─▒m.
  • Futbolcular, mola almaks─▒z─▒n antrenman yap─▒yorlar.
  • Ge├žerken bizim eve mutlaka u─čra.
  • G├Âr├╝┼čmeyeli nas─▒ls─▒n?
  • ─░mtihandan hemen sonra g├╝le oynaya evine gitti.
  • Ka─čn─▒ ite kaka ilerliyordu.
  • Misafirin barda─č─▒ bo┼čald─▒k├ža ├žay─▒n─▒ tazelemek yayg─▒n bir gelenektir.
  • ├ľdevin bitince parkta bulu┼čal─▒m.
  • ├ľnce eve u─čray─▒p daha sonra bize gelecekmi┼č.
  • Polisler olay yerine vard─▒─č─▒nda su├žlular ├žoktan ka├žm─▒┼čt─▒.
  • Yaz gelende ├ž─▒kam yayla ba┼č─▒na. (Faruk Kaleli)
  • Yeme─čimi bitirir bitirmez gelirim.
  • Yemek vakti gelmeden ├Âdevini bitir.
  • Yorgunluktan y─▒─č─▒l─▒ncaya dek ko┼čtum.

Baz─▒ zarf-fiil eklerinden ├Ânce kip ekleri gelir:

  • ├çocuk u├žarcas─▒na ko┼čuyordu. ("u├žar" geni┼č zaman kipi)
  • Oraya kadar gitmi┼čken teyzeni de ziyaret et. ("gitmi┼č" ├Â─črenilen ge├žmi┼č zaman kipi)

Yayg─▒n olarak kullan─▒lan baz─▒ zarf-fiiller kal─▒c─▒ olarak zarfa d├Ân├╝┼č├╝r:

  • Ailece gitti─čimiz piknikte doyas─▒ya e─člendik.
  • Yumurtalar─▒ bakkaldan veresiye sat─▒n ald─▒m.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

T├╝rk├že zarf-fiillerin noktalamas─▒

Zarf-fiillerde virg├╝l├╝n kullan─▒m─▒

Birinci ve ikinci ├Ârnekte g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere zarf-fiil eki (-─▒p, -madan, -arak, -─▒nca vs...) alm─▒┼č s├Âzc├╝kten sonra virg├╝l konmaz ├ž├╝nk├╝ bu ekler ayn─▒ zamanda ba─čla├ž niteli─čindedir ve baz─▒ istisnalar haricinde ba─čla├žlardan ├Ânce veya sonra noktalama i┼čareti kullan─▒lmaz. Kullan─▒ld─▒─č─▒ takdirde anlam karga┼čas─▒ meydana gelebilir ancak ├╝├ž├╝nc├╝ ├Ârnekteki gibi zarf-fiiller art arda s─▒ralan─▒rsa aralar─▒na virg├╝l konulabilir.

├ľrnek 1:

Yanl─▒┼č: Bu i┼či bitirip, seninle ilgilenece─čim.

Do─čru: Bu i┼či bitirip seninle ilgilenece─čim.

├ľrnek 2:

Yanl─▒┼č: ├çal─▒┼čmay─▒ bitirince, bana haber ver.

Do─čru: ├çal─▒┼čmay─▒ bitirince bana haber ver.

├ľrnek 3:

Yanl─▒┼č: Eve gelip giyinip s├╝r├╝n├╝p ├ž─▒kt─▒.

Do─čru: Eve gelip, giyinip, s├╝r├╝n├╝p ├ž─▒kt─▒.

Bile┼čik fiiller

Baz─▒ zarf-fiiller ├Ân├╝ne geldikleri fiillerle kal─▒pla┼čarak, kal─▒c─▒ olarak bile┼čik fiil olu┼čturur. Bunlara ikili bile┼čik fiil denir:

  • donup kalmak, s├╝r├╝p gitmek, dolup ta┼čmak, silip s├╝p├╝rmek

Gerundium

Latincede gerundium

Gerundium, Latincede bir fiilin isimlendirilmi┼č halidir. Buna uygun olarak bu kelimeler hem bir ismin hem de bir y├╝klemin gramer ├Âzelliklerini ta┼č─▒maktad─▒rlar. Fiil k├Âke sahip olan kelime, ismin h├ólleri ekleri ile (Genitivus, Dativus veya Ablativus) ├žekimlenir.

  • ├ľrnek: legere "okumak (fiil)“ > ars legend─ź (Genitiv) "Okuma sanat─▒“, doc─ôre "├Â─čretmek(fiil)“ > docend┼Ź (Ablativ) discimus "├ľ─čretim ile ├Â─čreniyoruz."

Frans─▒zcada g├ęrondif

Frans─▒zcada G├ęrondif olarak adland─▒r─▒lan bu yap─▒, Latincedeki Gerundium'dan gelmektedir.

zarf-fiil ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, dil bilgisi

Zarf olarak kullan─▒lan fiil soyundan kelime, ula├ž, durum ulac─▒, ba─č-fiil, s─▒la s─▒ygas─▒:

      Ko┼čarak geldi. D├╝┼č├╝nmeden s├Âyledi.

Gramer Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2003

─░ngilizce: gerund, Frans─▒zca: gerondif, converbe, Almanca: Konverbum, Konverb, Gerundif, Gerundium

C├╝mlede y├╝klemin anlam─▒n─▒ ├že┼čitli y├Ânlerden etkileyen ve fiilden -(y)A, -(y)I, -(y)ArAk, -DIktA, -ken, -mA, - dAn, -mAksIzIn,-(y)IncA -(y)Ip, -DIk├žA gibi belirli baz─▒ eklerle yap─▒lan, ki┼či ve zaman belirtmeden soyut bir hareket kavram─▒ anlatan, bir esas fiilden sonra gelerek yard─▒mc─▒ fiillerle birle┼čik fiiller kuran ve zarf olarak fiilin anlam─▒n─▒, zaman ve yer bak─▒m─▒ndan tamamlayan kelime: Ama G├╝ldane d├Ân├╝p bakmad─▒ bile (T. Bu─čra, Ya─čmur Beklerken s. 122). Nabi bey, Gazi'nin olaylar─▒ ve durumlar─▒ geli┼čirken ├Ânemsemedi─čini; g├╝c├╝ne ve kavray─▒┼č h─▒z─▒na s─▒n─▒rs─▒z g├╝veni ile son anlar─▒ beklemekten ho┼čland─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yordu (T. Bu─čra, g├Âst.e., s.201). Bir sene evvel yazd─▒─č─▒n─▒z─▒ ├Âb├╝r sene okurken, ne kadar de─či┼čti─činizi anlayarak hayretler i├žinde kalacaks─▒n─▒z...(├ľ. Seyfettin, Harem: Ashab-─▒ Kehfimiz, s. 11). ├ç├╝nk├╝ ger├žek T├╝rk├žeciler, yukar─▒da nas─▒l oldu─čunu ve ne g├╝zel y├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝ k─▒saca izah etti─čimiz, milletin zevkine ve sevgisine yedire yedire i┼členen mill├« kelimeler ve mill├« s├Âyleyi┼čler anlay─▒┼č─▒d─▒r (N. S. Banarl─▒, T├╝rk├ženin S─▒rlar─▒: Alt─▒n Tavuk Hik├óyesi, s. 59). ┼×imdi ancak kendisinin tasavvur etti─či ┼čekilde ge├žmi┼č bu zamanlar mill├« bir mevcudiyetin ┼čiiriyle canland─▒r─▒ld─▒k├ža mill├« tarihimiz duyuluyor (A. ┼×. Hisar, Ahmet-Ha┼čim-Yahya Kemal'e veda: ┼×iir ve Tarih, s. 195). Daha tan yeri ─▒┼č─▒madan, ortal─▒kta ses seda yokken oluktan d├Âk├╝len suyun sesi b├╝y├╝r, orman─▒n u─čultusuna kar─▒┼č─▒rken Ali yataktan ├ž─▒kt─▒, at─▒n yan─▒na var─▒r varmaz a─čz─▒n─▒ a├ž─▒p bakt─▒ (Ya┼čar Kemal, Ortadirek, s. 41) vb. bk. zarf-fiil ekleri.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski