bal

 

bal

Bal, ar─▒lar taraf─▒ndan ├ži├žeklerden ve meyve tomurcuklar─▒ndan al─▒narak yutulan nektar─▒n ar─▒lar─▒n bal midesi denilen organlar─▒nda invertaz enzimi sayesinde kimyasal de─či┼čime u─čramas─▒yla olu┼čan ve kovandaki petek h├╝crelerine yerle┼čtirilen ├žok faydal─▒ bir besindir. Nektar bala ├ževrilirken ar─▒lar sa─člad─▒klar─▒ invertaz enzimi sayesinde sakkarozu inversiyona u─čratarak fruktoz ve glikoz ┼čeklinde basit ┼čekerlere d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r ve fermantasyonun meydana gelmesini ├Ânleyecek miktarda suyunu u├žururlar. Kovandaki h├╝crelere yerle┼čtirilen ve ├╝zeri mumdan bir kapakla ├Ârt├╝len bal ar─▒larca sa─članan ├Âzel havaland─▒rma sistemi sayesinde bildi─čimiz tat ve k─▒vama gelir. Halen d├╝nyada ├╝retilen bal t├╝rleri kestane bal─▒, k├Âknar bal─▒, monofloral bal, ├ži├žek bal─▒, petek bal─▒, armut bal─▒, da─č bal─▒, akasya bal─▒, ├žam bal─▒, kremal─▒ bal, okalipt├╝s bal─▒ ve me┼če bal─▒d─▒r.

Bal pete─či
Bal ar─▒s─▒n─▒n bal depolad─▒─č─▒ h├╝creleri g├Âsteren alt─▒gen prizmatik mum petek

Bal─▒n rengi, ┼čeker dengesi ve tad─▒ndaki farkl─▒l─▒k tamamen toplanan nektarlardan kaynaklan─▒r. Bal─▒n kokusunu, ├ži├žeklerdeki aromal─▒ u├žucu ya─člar verir ki bu ayn─▒ zamanda ├ži├žeklerin kokular─▒n─▒ veren ya─čd─▒r.

Bal ├╝retiminde ½ kg ham nektar─▒ toplamak i├žin 900 bin ar─▒n─▒n bir g├╝n boyunca ├žal─▒┼čmas─▒ gerekir. Toplanan bu nektar─▒n ise ancak bir k─▒sm─▒ bala ├ževrilebilir. Elde edilen bal─▒n miktar─▒ getirilen nektar─▒n ┼čeker konsantresine ba─čl─▒d─▒r. Bal; nem, g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒, kaynatma gibi s─▒ra d─▒┼č─▒ bir etkiye maruz kalmad─▒k├ža bozulmaz ve zaman fakt├Âr├╝nden etkilenmez.

Kremli ve adi bal
Kremli ve adi bal

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Olu┼čum

Bal, nektar ve bal ├Âz├╝ toplama s─▒ras─▒nda ar─▒lar─▒n kas faaliyet metabolizmas─▒n─▒ desteklemek i├žin t├╝ketti─či ┼čeker olarak kullanmak veya uzun s├╝reli besin kayna─č─▒ olarak saklamak ├╝zere ar─▒lar taraf─▒ndan ├╝retilir. Yiyecek arama s─▒ras─▒nda ar─▒lar, u├žu┼č kaslar─▒n─▒n metabolik faaliyetini desteklemek i├žin toplad─▒klar─▒ nektar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ kullan─▒r. Toplanan nektar─▒n ├žo─ču kusarak sindirme, sindirim ve bal olarak depolamak i├žin kullan─▒l─▒r. So─čuk havalarda veya di─čer besin kaynaklar─▒n─▒n k─▒t oldu─ču durumlarda yeti┼čkin ve larva ar─▒lar depolanm─▒┼č bal─▒ yiyecek olarak kullan─▒rlar.

Bal ar─▒s─▒ s├╝r├╝lerini insan yap─▒m─▒ kovanlar i├žinde yuva yapmas─▒ i├žin koruyarak, insanlar b├Âcekleri yar─▒ evcille┼čtirdi ve fazla bal─▒ hasat edebildi. Kovanda veya vah┼či bir yuvada ├╝├ž t├╝r ar─▒ vard─▒r:

  • bir di┼či krali├že
  • yeni krali├želeri d├Âllemek i├žin mevsimsel olarak de─či┼čen say─▒da erkek drone ar─▒lar
  • 20,000 ila 40,000 di┼či i┼č├ži ar─▒

Kovandan yiyecek aramak i├žin ayr─▒lan ar─▒, ┼čeker a├ž─▒s─▒ndan zengin ├ži├žek nektar─▒ toplar, onu hortumu (─░ngilizce:proboscis) ile emer ve yemek midesinin hemen arkas─▒nda bulunan proventrikulus (bal midesi veya mahsul├╝) i├žine yerle┼čtirir. Apis mellifera ar─▒s─▒nda bal midesi yakla┼č─▒k 40 mg nektar veya ar─▒n─▒n bo┼č a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒n kabaca %50'sini tutar; bunu doldurmakta binden fazla ├ži├žek ve bir saatten fazla zaman gerektirebilir. Nektar genellikle %70 ila 80'lik bir su i├žeri─či ile ba┼člar. Ar─▒n─▒n a─čz─▒ndaki hipofaringeal bezindeki t├╝k├╝r├╝k enzimleri ve proteinler, ┼čekerleri par├žalamaya ba┼člamak i├žin nektara eklenir ve su i├žeri─čini hafif├že y├╝kseltir. Toplay─▒c─▒ ar─▒lar daha sonra kovana geri d├Âner, burada kusar ve nektar─▒ kovan ar─▒lar─▒na aktar─▒rlar. Kovan ar─▒lar─▒ daha sonra bal midelerini kullanarak nektar─▒ yutar ve kusar, k─▒smen sindirilene kadar mandibulalar─▒ aras─▒nda tekrar tekrar kabarc─▒klar olu┼čtururlar. Kabarc─▒klar hacim ba┼č─▒na geni┼č bir y├╝zey alan─▒ olu┼čturur ve suyun bir k─▒sm─▒ buharla┼čma yoluyla uzakla┼čt─▒r─▒l─▒r. Ar─▒n─▒n sindirim enzimleri hidrolize sakarozu glikoz ve fruktoz kar─▒┼č─▒m─▒na d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r ve asitli─či artt─▒rarak di─čer ni┼častalar─▒ ve proteinleri par├žalar.

Al─▒nmay─▒ bekleyen ballar
Al─▒nmay─▒ bekleyen ballar

Ar─▒lar, ├╝r├╝n depolama kalitesinde peteklere ula┼čana kadar nektar─▒ bir ar─▒dan di─čerine ge├žirerek, 20 dakika boyunca kusarak ve sindirim ile grup halinde birlikte ├žal─▒┼č─▒rlar. Daha sonra bal petek h├╝crelerine yerle┼čtirilir ve hala y├╝ksek su i├žeri─či (yakla┼č─▒k %50 ila %70) ve kontrol edilmedi─či takdirde yeni olu┼čan baldaki ┼čekerlerin mayalanmas─▒na neden olacak do─čal mayalar ile kapat─▒lmadan b─▒rak─▒l─▒r. Ar─▒lar, b├╝y├╝k miktarlarda v├╝cut ─▒s─▒s─▒ ├╝retebilen birka├ž b├Âcek aras─▒ndad─▒r ve kovan ar─▒lar─▒, bal depolama alanlar─▒nda yakla┼č─▒k 35 °C (95 °F) gibi olduk├ža sabit bir s─▒cakl─▒─č─▒ korumak i├žin ya v├╝cutlar─▒yla ─▒s─▒tarak ya da suyun buharla┼čmas─▒yla so─čutarak kovan s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ s├╝rekli olarak d├╝zenler. ┼×eker konsantrasyonunu doyma noktas─▒ de─čerinin ├╝zerine ├ž─▒karmak ve fermantasyonu ├Ânlemek i├žin, kovan ar─▒lar─▒ havay─▒ dola┼čt─▒rmak ve baldaki suyu %18’lik i├žeri─če kadar buharla┼čt─▒rmak i├žin s├╝rekli kanatlar─▒n─▒ ├ž─▒rparak s├╝re├ž devam eder. Ar─▒lar daha sonra h├╝creleri m├╝h├╝rlemek i├žin balmumu ile kaplar. Bir ar─▒c─▒ taraf─▒ndan kovandan ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒ i├žin bal─▒n raf ├Âmr├╝ uzundur ve uygun ┼čekilde kapat─▒l─▒rsa fermente olmaz.

Alt─▒n ba┼čak ├žanak yaprak ├╝zerinde hortumu uzam─▒┼č bal ar─▒s─▒
Alt─▒n ba┼čak ├žanak yaprak ├╝zerinde hortumu uzam─▒┼č bal ar─▒s─▒

G├╝ney ve Orta Amerika'da bulunan Brachygastra lecheguana ve Brachygastra mellifica gibi baz─▒ yaban ar─▒s─▒ t├╝rlerinin nektarla beslenip bal ├╝retti─či bilinmektedir.

Polistes versicolor gibi baz─▒ yaban ar─▒lar─▒, ya┼čam d├Âng├╝lerinin ortas─▒nda polenle beslenmek ve enerji ihtiya├žlar─▒n─▒ daha iyi kar┼č─▒layabilecek balla beslenmek aras─▒nda ge├ži┼č yaparak bal t├╝ketirler.

Fiziksel ve kimyasal ├Âzellikleri

  • Kristalize olma (┼čekerlenme): ├çam ve kestane bal─▒ d─▒┼č─▒ndaki ballar (├ži├žek ballar─▒) so─čuk ortamda ┼čekerlenir. Bal─▒n su i├žeri─či ┼čekerlenmeyi art─▒r─▒r. Sahte bal ┼čekerlenmez. ┼×ekerlenme bal─▒n polen taraf─▒ndan tetiklenen kristalize olma durumudur.
  • Bal higroskopik bir madde olup havadan nem alma ├Âzelli─čine sahiptir. Havada %58 rutubet oldu─ču zaman balda su miktar─▒ %17.4 civar─▒ndad─▒r.
  • Viskozite: ak─▒c─▒l─▒─ča kar┼č─▒ koyma ├Âzelli─čini ifade eder. Buna "bal─▒n b├╝nyesi" de denir. A─č─▒r b├╝nyeli bir bal─▒n ak─▒c─▒l─▒─č─▒ yava┼č yani viskozitesi y├╝ksek olur. Viskozite bal─▒n i├žerisindeki su miktar─▒yla yak─▒ndan ilgilidir.
  • Bal─▒n ├Âzg├╝l a─č─▒rl─▒─č─▒ i├žerisindeki su miktar─▒ ve s─▒cakl─▒─ča g├Âre de─či┼čmektedir. 20 °C de bal─▒n ├Âzg├╝l a─č─▒rl─▒─č─▒ 1.4225 bulunmu┼čtur.
  • K─▒r─▒lma say─▒s─▒: Refraktometre ile ├Âl├ž├╝l├╝r. S─▒cakl─▒k ├Ânemli rol oynad─▒─č─▒ndan bu i┼člemde 20 °C de yap─▒l─▒r ve bal─▒n i├žindeki su miktar─▒ tayin edilmektedir.
  • Renk: Bal─▒n bir optik ├Âzelli─či olan renk de─či┼čiklik g├Âsterir. Bal renksiz durumdan koyu k─▒rm─▒z─▒ya kadar de─či┼čebilir.

Bal─▒n i├žeri─čindeki ┼čekerin cinsine ba─čl─▒ olarak ─▒┼č─▒─č─▒n sa─ča ya da sola k─▒r─▒lmas─▒ s├Âz konusudur. Bu ├Âzellik bal analizinde bala kat─▒lan baz─▒ ┼čekerlerin belirlenmesini sa─člar.

Kimyasal yap─▒

Genel olarak ballar─▒n topland─▒─č─▒ de─či┼čik bitki kaynaklar─▒na g├Âre farkl─▒ aroma, tat, renk, yo─čunluk ve kristalize sahip olduklar─▒ tespit edilmi┼čtir. Ayn─▒ ┼čekilde ballarda ak─▒c─▒l─▒k kimyasal bile┼čimi, ┼čekerler, rutubet, enzimler, vitaminler, asitler, kolloidal maddeler ve bile┼čimi bilinmeyen maddeler bak─▒m─▒ndan de─či┼čik olduklar─▒ bildirilmi┼člerdir.

Asitler: Uzun y─▒llar bal i├žerisinde sadece formik asit bulundu─ču fakat analiz metotlar─▒ geli┼čtirilince asetik, b├╝tirik, sitrik, kaproik, laktik, formik, malik, okzalik, suksiniletannik, tartarik ve velarikasidlerin varl─▒─č─▒ tespit edilmi┼čtir. Bal─▒n pH's─▒ 3,29-4,87 aras─▒nda de─či┼čmektedir.

Enzimler: ├çe┼čitli ara┼čt─▒r─▒c─▒lar balda diyastaz veya amilaz, nikotin, invertaz, katalaz, oksidaz, fosfataz enzimlerini bulmu┼člard─▒r. Bu enzimlerin bir k─▒sm─▒ bitkiden gelmekte bir k─▒sm─▒ ise ar─▒n─▒n ba┼č─▒ndaki bezlerden salg─▒lamaktad─▒r.

Vitaminler: Eskiden bal i├žerisinde vitamin olmad─▒─č─▒ veya ├žok az oldu─ču d├╝┼č├╝ncesi hakimdi fakat kimyasal ve biyolojik ara┼čt─▒rma metotlar─▒ geli┼čtirildikten sonra bal i├žerisinde ├že┼čitli miktarda, tiamin, riboflavin, askorbik asit, piridoksin, pantotenik asit, niasin ve az miktarda biotin, folik asit tespit edilmi┼čtir.

Mineraller: Bal i├žerisindeki minerallerin miktar─▒ %0,02 ile %1,0 civar─▒ndad─▒r. Bu minareller Potasyum, klor, k├╝k├╝rt, kalsiyum, sodyum, fosfor, magnezyum, silisyum, demir, mangan ve bak─▒r’d─▒r. Bunlar i├žerisinde potasyum, kalsiyum ve fosfor fazla bulunmaktad─▒r.

Proteinler: ├çe┼čitli ara┼čt─▒rmac─▒lar bal i├žerisinde az miktarda albuminoidlerin ve protein yap─▒ ta┼člar─▒ durumunda olan amino asitlerin oldu─čunu tespit etmi┼člerdir.

Bal pete─či i├žindeki yumurtalar
Bir bal pete─či i├žindeki yumurtalar ve 3-4 g├╝nl├╝k larvalar

Besin olarak kullan─▒m─▒

Bal─▒n ilk akla gelen ├Âzelli─či tatl─▒ olmas─▒d─▒r. Bunun sebebi bal─▒n i├žindeki ├╝├ž ┼čekerdir. Glikoz (dekstroz; %34), sakkaroz (%2) ve fruktoz (levuloz; meyve ┼čekeri %40) bundan ba┼čka bal─▒n %17'si su geri kalan %7'lik b├Âl├╝m├╝ ise demir, sodyum, k├╝k├╝rt, magnezyum, fosfor, polen, manganez, al├╝minyum, g├╝m├╝┼č, albumin, dekstril, azot, protein ve ├že┼čitli asitlerden olu┼čur. Bal─▒n kalitesini ise bu %7'lik kar─▒┼č─▒m belirler.

Ayr─▒ca bal i├žerisinde onbe┼č ┼čeker tespit edilmi┼č olup bunlardan baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r: fruktoz, glikoz, sakkaroz, maltoz, izomaltoz, erloz, kestoz, melezitoz ve rafinozdur. Genel olarak fruktoz ┼čekeri di─čerlerinden farkl─▒d─▒r.

Bal─▒ bildi─čimiz ┼čekerden ay─▒ran ├žok ├Ânemli bir fark vard─▒r. ┼×eker ancak sindirim sisteminde de─či┼čime u─črad─▒ktan sonra kana kar─▒┼č─▒rken bal sindirime gerek olmadan ├žok s├╝ratli bir ┼čekilde kana kar─▒┼č─▒r. Il─▒k su ile kar─▒┼čt─▒r─▒lan bal─▒n birka├ž dakika i├žinde v├╝cuda enerji verdi─či tespit edilmi┼čtir.

Besin de─čeri
Enerji 1270 kJ (300 kcal)
Ya─č0 g
Protein0.3 g
Su17.10 g
Riboflavin (Vit. B2)0.038 mg (%3)
B6 vitamini0.024 mg (%2)
C vitamini0.5 mg (%1)
Kalsiyum6 mg (%1)
Demir0.42 mg (%3)
Fosfor4 mg (%1)
Potasyum52 mg (%1)
Sodyum4 mg (%0)
Çinko0.22 mg (%2)

Oranlar yeti┼čkinler i├žin al─▒nmas─▒ ├Ânerilen oranlard─▒r.

Bozulma: Olgunla┼čm─▒┼č bal su i├žeri─činin d├╝┼č├╝k olmas─▒ nedeniyle ozmotik olarak bakteri ├╝remesine ve bozulmaya kar┼č─▒ diren├žli iken olgunla┼čmadan hasat edilen ballarda bu ├Âzellik bulunmaz bu ballar ek┼čir.

Toksikoloji

Bal ┼čekerinin hi├žbir ├Ân i┼čleme girmeden kana kar─▒┼čabilmesi bal t├╝ketiminin ├žok daha dikkatli yap─▒lmas─▒n─▒, kan ┼čekerinin ani y├╝kselmelerinin yol a├žaca─č─▒ sonu├žlar a├ž─▒s─▒ndan gerekli k─▒lmaktad─▒r. Ayr─▒ca kan ┼čekerinin y├╝ksek olmas─▒n─▒n uzun d├Ânemde de sa─čl─▒k ├╝zerine olumsuz sonu├žlar─▒n─▒n oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r.

Ar─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ ├ževre ve bir toplay─▒c─▒ olmas─▒ dolay─▒s─▒yla ├ževre kirlili─či etkileri ar─▒ ├╝r├╝nlerine de yans─▒r. Bu maddelerin birikti─či ba┼čl─▒ca ar─▒ ├╝r├╝n├╝ bal mumudur. Ayr─▒ca ar─▒c─▒l─▒kta kullan─▒lan dezenfektanlar, parazit-b├Âcek ila├žlar─▒, ar─▒n─▒n yay─▒ld─▒─č─▒ alanda yap─▒lan tar─▒msal faaliyetlere ait ila├žlamalara ait kal─▒nt─▒lar─▒n insan sa─čl─▒─č─▒ ├╝zerinde uzun ve k─▒sa d├Ânem etkileri bulunabilir.

Deli bal Karadeniz b├Âlgesinin orman g├╝l├╝ bitkisinin yayg─▒n oldu─ču b├Âlgelerinde ar─▒ yeti┼čtiricilerinin ├╝retti─či zehirli bir bal ├že┼čididir ve ─▒l─▒ml─▒ miktarlarda t├╝ketimi bile kullan─▒c─▒larda sa─čl─▒k sorunlar─▒na yol a├žabilir.

Bal 1 ya┼č─▒n alt─▒ndaki bebeklere verilmemelidir.

Bal i├žeri─činde bulunan de─či┼čik protein ve polenler duyarl─▒ ki┼čilerde sa─čl─▒k sorunlar─▒na yol a├žabilir.

Sa─čl─▒k ├╝zerine etkileri

Ar─▒ bal─▒ en az 3000 seneden beri bir├žok rahats─▒zl─▒─č─▒n tedavisinde kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bal eski Yunan, M─▒s─▒r, hint ve ├çin t─▒bb─▒nda kullan─▒lm─▒┼č, Kur'an'da da ┼čifa olarak nitelenmi┼čtir.

Alerjiler: Bal mevsimsel alerjiler i├žin ├Ânerilmi┼č, ancak mevsimsel rinosin├╝zitlerde etkisiz bulunmu┼čtur.

Yan─▒k tedavisinde: Bal─▒n yan─▒k tedavisinde faydal─▒ olabilece─čine y├Ânelik baz─▒ zay─▒f kan─▒tlar bulunmaktad─▒r.

Ven yaralar─▒: Bal veya bal ├╝r├╝nlerinin ven yaralar─▒n─▒n tedavisinde kullan─▒m─▒n─▒ destekleyen bulgular bulunmamaktad─▒r.

Yara ve yan─▒k tedavisindeki bu etkiler bal─▒n antiseptik/antimikrobiyal, ozmotik, hidrojen peroksit ve asiditesine ba─čl─▒ bakteriyel geli┼čimi ├Ânlemesine ba─članm─▒┼čt─▒r. Bal temel olarak iki monosakkaritin yo─čunla┼čm─▒┼č bir kar─▒┼č─▒m─▒d─▒r. Bu kar─▒┼č─▒mda su etkisi az oldu─ču i├žin yani su molek├╝llerinin ├žo─čunlu─ču monosakkaritlere ba─čl─▒ olduklar─▒ i├žin mikroorganizmalar─▒n hayatta kalmas─▒n─▒ sa─člayacak nemden ve sudan yoksundur. B├Âylelikle balda hi├žbir mikroorganizma canl─▒ kalamaz. Bunun i├žindir ki bal, as─▒rlard─▒r yan─▒k, yara ve deri ├╝lserlerini iyile┼čtirmek i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Antimikrobiyal etki: Bal─▒n y├╝ksek ┼čeker oran─▒, hipertonositesini art─▒rd─▒─č─▒ i├žin etraf─▒ndaki bakterilerin suyunu hipertonik alana ├žekip bakteri h├╝crelerinin b├╝z├╝┼čmesini sa─člar. Bir antiseptik olarak bal─▒n metisiline diren├žli Staphylococcus aureus (MRSA) gibi diren├žli bakterilere kar┼č─▒ etkili olabilece─čini savunan ara┼čt─▒rmalar mevcuttur. Bal i├žindeki hidrojen peroksit, t─▒bbi olarak kullan─▒lan hidrojen peroksite ├╝st├╝nd├╝r. Bal─▒n i├žindeki hidrojen peroksit faal hale suland─▒rma sonucunda gelir. Yani, bal yara ├╝zerine s├╝r├╝ld├╝─č├╝nde hidrojen peroksit yava┼čca v├╝cut s─▒v─▒lar─▒ taraf─▒ndan suland─▒r─▒larak etkili hale ge├žer. Hem yava┼č olarak etkinlik kazanmas─▒ hem de t─▒bbi hidrojen peroksitten daha d├╝┼č├╝k bir yo─čunlukta bulunmas─▒ bal─▒n mikroplar─▒ ├Âld├╝r├╝p v├╝cudun h├╝crelerinin zarar g├Ârmemesini sa─člar.

Bal pH'─▒ 3,2 ila 4,5 aras─▒nda oldu─ču i├žin enfeksiyondan sorumlu bakterilerin ├žo─čalmas─▒n─▒ ├Ânler.

├ľks├╝r├╝k: Bal─▒n ├žocuklara ├Âks├╝r├╝─č├╝ ├Ânledi─čine y├Ânelik k├╝├ž├╝k kan─▒tlar bulunmaktad─▒r. Akut ve kronik ├Âks├╝r├╝klerde kullan─▒lmas─▒n─▒ veya kullan─▒lmamas─▒n─▒ destekleyen g├╝├žl├╝ kan─▒tlar bulunmamaktad─▒r.

Kanser: Bal kanser tedavisinde de ├Ânerilmi┼čtir. Laboratuvar ┼čartlar─▒nda kanser h├╝crelerini yok etti─či g├Âr├╝len bal─▒n kanser tedavisinde faydal─▒ oldu─ču kan─▒tlanamam─▒┼čt─▒r.

├ľnleyici etkiler: Bal i├žinde bir├žok polifenol yani do─čal antioksidan olarak i┼člev g├Âren madde bar─▒nd─▒rd─▒─č─▒ i├žin uzun d├Ânem t├╝ketimi sonucu kanseri ├Ânledi─či, zararl─▒ oksijen radikallerini zarars─▒z hale getirdi─či ileri s├╝r├╝lmektedir.

─░mm├╝n sistem: ─░mm├╝n sistemi bask─▒lanm─▒┼č ki┼čiler bakteriyel veya fungal risk dolay─▒s─▒yla bal kullanmamal─▒d─▒rlar.

├ťretim

Bal─▒n Toplanmas─▒

Bal, yabani ar─▒ kolonilerinden veya evcille┼čtirilmi┼č ar─▒lar─▒n kovanlar─▒ndan toplan─▒r. Ortalama bir kovandan y─▒lda yakla┼č─▒k 29 kilogram (65 lb) bal al─▒n─▒r.

Yabani ar─▒ yuvalar─▒ bazen bir honeyguide ku┼ču takip ederek bulunur.

Bir kovandan g├╝venli bir ┼čekilde bal toplamak i├žin, ar─▒c─▒lar genellikle bir duman veren kullanarak ar─▒lar─▒ yat─▒┼čt─▒r─▒r. Duman, bir beslenme i├žg├╝d├╝s├╝n├╝ tetikler (olas─▒ bir yang─▒ndan kovan─▒n kaynaklar─▒n─▒ koruma giri┼čimi), onlar─▒ daha az agresif hale getirir ve ar─▒lar─▒n ileti┼čim kurmak i├žin kulland─▒klar─▒ feromonlar─▒ gizler. Petek kovandan ├ž─▒kar─▒l─▒r ve bal, ezilerek veya bir bal ├ž─▒kar─▒c─▒ kullan─▒larak kovandan ├ž─▒kar─▒labilir. Bal daha sonra genellikle balmumu ve di─čer kal─▒nt─▒lar─▒ gidermek i├žin s├╝z├╝l├╝r.

bal ├žer├ževesi
Kapat─▒lm─▒┼č bal ├žer├ževesi

├ç─▒kar─▒labilir ├žer├ževelerin icad─▒ndan ├Ânce, hasad─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin ar─▒ kolonileri genellikle kurban edilirdi. Hasat├ž─▒, mevcut t├╝m bal─▒ alacak ve bir sonraki baharda t├╝m koloniyi de─či┼čtirecekti. ├ç─▒kar─▒labilir ├žer├ževelerin icad─▒ndan bu yana, hayvanc─▒l─▒k ilkeleri ├žo─ču ar─▒c─▒n─▒n, koloni ar─▒lar─▒n─▒n k─▒┼č─▒ atlatmak i├žin ya kovana biraz bal b─▒rakarak ya da ┼čekerli su veya kristal ┼čeker (genellikle "┼čeker tahtas─▒" ┼čeklinde) gibi bir bal ikamesi yeterli depoya sahip olmas─▒n─▒ sa─člamaya y├Ânlendirdi. K─▒┼č─▒ atlatmak i├žin gereken yiyecek miktar─▒, ar─▒lar─▒n ├že┼čitlili─čine ve yerel k─▒┼člar─▒n uzunlu─čuna ve ┼čiddetine ba─čl─▒d─▒r.

Bir├žok hayvan t├╝r├╝, vah┼či veya yerli bal kaynaklar─▒na ├žekilir.

Bal─▒ pete─činden ├ž─▒karma
Bal─▒ pete─činden ├ž─▒karma

2019 y─▒l─▒nda do─čal bal ├╝retimi
├ťlke├ťretim
(ton)
Çin444,100
T├╝rkiye109,331
Kanada80,345
Arjantin78,927
─░ran75,463
ABD71,179
D├╝nya1,852,598
Kaynak: FAOSTAT

D├╝nya‘da bal ├╝retim miktarlar─▒

2019'da k├╝resel bal ├╝retimi 1,9 milyon ton idi ve ├çin d├╝nya toplam ├╝retiminin %24'├╝ ile liderdi (tablo). Di─čer b├╝y├╝k ├╝reticiler ise T├╝rkiye, Kanada, Arjantin ve ─░ran idi.

Tarihi

Bal toplaman─▒n tarihi, bal ar─▒s─▒n─▒n evcille┼čtirilmesinden ├žok daha ├Ânce ba┼člam─▒┼čt─▒r; bu geleneksel uygulama bal avc─▒l─▒─č─▒ olarak bilinmektedir. ─░spanya'n─▒n Valensiya kentindeki bir ma─čarada bulunan ve en az 8.000 y─▒l ├Âncesine tarihlenen bir Mezolitik kaya resmi, yabani bir ar─▒ yuvas─▒ndan bal ve petek toplayan iki bal toplay─▒c─▒s─▒n─▒ tasvir etmektedir. Bilinen en eski bal kal─▒nt─▒lar─▒ Bak├╝-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hatt─▒n─▒n in┼čas─▒ s─▒ras─▒nda G├╝rcistan'─▒n Borcomi kentinde bulundu. Arkeologlar, 4.700 ila 5.500 y─▒l ├Âncesine ait antik bir mezarda ortaya ├ž─▒kar─▒lan kil kaplar─▒n i├ž y├╝zeyinde bal kal─▒nt─▒lar─▒ buldular. Antik G├╝rcistan'da, ├Âb├╝r d├╝nyaya yolculuk edece─čine inan─▒lan ki┼či ile birlikte ├že┼čitli bal, ─▒hlamur, dut ve ├žay─▒r ├ži├že─či t├╝rleri de g├Âm├╝l├╝rd├╝.

bal kelimesi hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

1. isim Bal ar─▒lar─▒n─▒n bitki ve ├ži├žeklerden toplad─▒klar─▒ bal ├Âz├╝nden yap─▒p kovanlar─▒ndaki petek g├Âzlerine doldurduklar─▒, rengi beyazdan esmere kadar de─či┼čen tatl─▒, koyu, s─▒v─▒ madde.

2. isim Olgunla┼čm─▒┼č incirin, d─▒┼č─▒na s─▒zan tatl─▒s─▒.

3. isim A─ča├žlar─▒n kabu─čundan s─▒zarak p─▒ht─▒la┼čan besi suyu.

Veteriner Hekimli─či Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ -

─░ngilizce: British Anti Lewisit

├ľzellikle kur┼čun, inorganik civa, arsenik, alt─▒n ve antimon gibi a─č─▒r metallerle heterosiklik ┼čelat kompleksleri olu┼čturarak bu elementlerin, enzimlerde bulunan s├╝lfidril gruplar─▒na ba─članmas─▒n─▒ engelleyen ve sonu├žta idrarla at─▒l─▒mlar─▒n─▒ sa─člayana─č─▒r metal zehirlenmelerinde kullan─▒lan birantidot, dimerkaprol.

─░la├ž ve Eczac─▒l─▒k Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2014

BAL

─░ngilizce: British anti-lewisite

?British anti-lewisite ? teriminin ─░ngilizce k─▒saltmas─▒.

Kelime K├Âkeni

Eski T├╝rk├že bal s├Âzc├╝─č├╝nden evrilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

bal "ayn─▒ anlamda" [ Divan-i Lugat-it T├╝rk (1070) ]

Ek Bilgi

Kar┼č. Mo─čolca bal (ayn─▒ anlamda).

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski