bibliyografya

 

bibliyografya

Bibliyografya veya bibliyografi, bir konu hakk─▒ndaki yay─▒nlar─▒n tamam─▒. Eski Yunancada ╬▓╬╣╬▓╬╗╬╣╬┐╬│¤ü╬▒¤ć╬»╬▒ vas─▒fland─▒rmak anlam─▒na gelen biblios (kitap) ile grapho (yazma) kelimelerinden t├╝remi┼čtir. "Kitaplar hakk─▒nda yaz─▒" anlam─▒nda kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Kelimenin iki manas─▒ vard─▒r:

  1. Belli bir konuda veya muhtelif konulardaki yay─▒nlar─▒n (kitap, bro┼č├╝r, makale vb.) listesi. Genellikle bu listede yazar (m├╝ellif) ile eserin; terc├╝me ise m├╝tercimin ad─▒, cilt ve bask─▒ kayd─▒, bas─▒ld─▒─č─▒ yer, y─▒l ve yay─▒nc─▒ ile sayfa adedi hakk─▒nda bilgi verilir.
  2. Matbu veya yazma eserlerin listelerinin nas─▒l yap─▒laca─č─▒ndan, nas─▒l tan─▒mlanaca─č─▒ ve s─▒n─▒fland─▒r─▒laca─č─▒, ayr─▒ca bu i┼či yaparken uyulmas─▒ gereken kurallardan bahseden bilimin ad─▒.

K─▒saca bibliyografya; Bilim, sanat gibi fikir ├╝r├╝nleri ve kay─▒tlarla ilgili yay─▒nlar─▒ bir d├╝zen i├žerisinde toplayan listedir. Fakat genellikle anlatt─▒klar─▒ eserlerin nerede bulunduklar─▒n─▒ g├Âstermezler. Bu ├Âzellikleriyle kataloglardan ayr─▒l─▒rlar.

T├╝rkiye'de, bibliyografya sahas─▒nda yap─▒lm─▒┼č en zengin ve b├╝y├╝k ├žal─▒┼čma; Katib ├çelebi'nin 17. y├╝zy─▒lda meydana getirdi─či Ke┼čf├╝'z-Zun├╗n adl─▒ eseridir. Ba┼čl─▒ba┼č─▒na bir k─▒ymet ifade eden ve as─▒rlarca elden d├╝┼čmeyen bu ├Ânemli eser, 300 kadar bilimin ├Âzelliklerini anlatmakta, 10.000 kadar yazar ve alfabetik olarak 15.000'e yak─▒n kitap hakk─▒nda bilgi vermektedir. Daha sonra Ba─čdatl─▒ ─░smail Pa┼čan─▒n bu esere yazd─▒─č─▒ iki ciltlik zeyl ile iki ciltlik Esma-├╝l-M├╝ellifin de ├žok me┼čhurdur.

1935 senesinden beri yay─▒nlanmakta olan T├╝rkiye Bibliyografyas─▒; T├╝rkiye'de bas─▒lan b├╝t├╝n kitaplar─▒n, bro┼č├╝rlerin, harita ve atlaslar─▒n gazete ve dergilerin, di─čer yay─▒nlar─▒n bibliyografik k├╝nyelerini bildiren milli bir bibliyografyad─▒r. Ayr─▒ca T├╝rkiye'de se├žilmi┼č dergilerde yay─▒mlanan makaleleri bildiren bir de T├╝rkiye Makaleler Bibliyografyas─▒ vard─▒r. Bu da T├╝rkiye Bibliyografyas─▒ gibi ├╝├ž ayda bir yay─▒mlanmakta bazen yay─▒n─▒n─▒ aksatmaktad─▒r.

Bibliyografyalar ├že┼čitli a├ž─▒lardan ele al─▒n─▒r:

  • Mahiyetleri bak─▒m─▒ndan: Basit, tahlili ve tenkidi olmak ├╝zere ├╝├že ayr─▒l─▒rlar:
    • Basit bibliyografyalar: Ele ald─▒klar─▒ eserlerin, belirli kaidelere g├Âre sadece k├╝nyelerini verirler.
    • Tahlili bibliyografyalar: Eserlerin k├╝nyeleri yan─▒nda ayr─▒ca muhtevalar─▒ hakk─▒nda bilgi verirler.
    • Tenkidi bibliyografyalar: Bu bibliyografyalarda eserlerin m├╝nderecat─▒ ve tertipleri tenkid edilir.

Ayr─▒ca mahiyetleri bak─▒m─▒ndan bibliyografyalar esas (pirimaire) ve kopya (secondaire) olmak ├╝zere iki gruba ayr─▒l─▒rlar:

    • Esas bibliyografyalar: Bu tip bibliyografyalar, eserler bizzat g├Âr├╝lerek ve tetkik edilerek haz─▒rlan─▒rlar.
    • Kopya bibliyografyalar: Esas bibliyografyalardan faydalanmak suretiyle haz─▒rlanan bibliyografyalard─▒r. Bu tip bibliyografyalarda eserlere do─črudan m├╝racaat yoktur.
  • Zaman bak─▒m─▒ndan: Tamamlanm─▒┼č ve periyodik olmak ├╝zere iki ├že┼čittir.
    • Tamamlanm─▒┼č bibliyografyalar: Belli iki tarih aras─▒nda veya belli bir tarihe kadar ├ž─▒km─▒┼č olan eserleri ele al─▒rlar.
    • Periyodik bibliyografyalar: Belli bir konu veya konulara dair yay─▒mlanan eserleri muntazam veya gayri muntazam fas─▒lalarla bildirirler.
  • Tertib edili┼čleri bak─▒m─▒ndan: Alfabetik, sistematik, kronolojik, vurgu ve ba┼čl─▒k kelimelerine g├Âre d├╝zenlenen bibliyografyalard─▒r.
    • Alfabetik bibliyografyalar: Eserleri m├╝elliflerin adlar─▒na g├Âre; m├╝ellifi yoksa veya anonim eserse, kitap adlar─▒na g├Âre veren bibliyografyalard─▒r.
    • Sistematik bibliyografyalar: Bu bibliyografyalarda eserler konular─▒na g├Âre tanzim edilmi┼člerdir.
    • Kronolojik bibliyografyalar: Bu bibliyografyalarda ele al─▒nan eserler, yay─▒n tarihlerine veya bahis konusu, hadiselerin vuku bulu┼č tarihlerine g├Âre s─▒ralan─▒rlar.
    • Vurgu ve ba┼čl─▒k kelimelerine g├Âre tertib edici bibliyografyalarda tanzim i┼či, bu eserlerden ├ž─▒kar─▒lan vurgu ve ba┼čl─▒k kelimelerine g├Âre, alfabetik olarak yap─▒l─▒r.
  • ┼×├╝mulleri bak─▒m─▒ndan: Milli ve milletleraras─▒ olmak ├╝zere ikiye ayr─▒l─▒r:
    • Milli bibliyografyalar: Bir tek memleketin hudutlar─▒ i├žinde veya ayn─▒ dilde yay─▒mlanm─▒┼č b├╝t├╝n eserleri ele al─▒rlar.
    • Milletleraras─▒ bibliyografyalar: Her konuya veya muhtelif konulara dair, muhtelif memleketlerde, muhtelif dillerde yap─▒lm─▒┼č yay─▒mlar─▒ ele al─▒rlar.

Ayr─▒ca ┼č├╝mulleri bak─▒m─▒ndan bibliyografyalar genel ve ├Âzel olmak ├╝zere ikiye ayr─▒l─▒rlar:

  • Genel bibliyografyalar: Muhtelif veya b├╝t├╝n konulara ait eserleri ele al─▒rlar.
  • ├ľzel bibliyografyalar: Bir tek konuda veya birbiriyle yak─▒n ilgisi olan konularda yay─▒mlanm─▒┼č eserleri ele al─▒rlar. Bu bibliyografyalara ihtisas bibliyografyalar─▒ da denir.

Yine ├Âzel bibliyografyalar grubunda m├╝talaa edilen iki ├že┼čit bibliyografya daha vard─▒r:

  • ┼×ah─▒s bibliyografyalar─▒: Bir veya birka├ž ┼čahsa dair bibliyografyalard─▒r. Bu bibliyografyalarda o ┼čahs─▒n eserleri veya o ┼čahsa dair yaz─▒lan kitap ve makaleler yer al─▒r.
  • Yer bibliyografyalar─▒: Muayyen bir yerin veya bir m─▒nt─▒kan─▒n tarihine, co─črafyas─▒na, k├╝lt├╝r├╝ne, vs. dair yaz─▒lan eserleri bildirirler.

Bibliyografyalar─▒n hemen her konuda yap─▒lmas─▒ ve ├žok ├že┼čitli olmas─▒, son zamanlarda bu bibliyografyalar─▒ tan─▒tan bibliyografyalar─▒n haz─▒rlanmas─▒ ihtiyac─▒n─▒ do─čurmu┼čtur. Bu tip bibliyografyalara bibliyografyalar─▒n bibliyografyas─▒ ad─▒ verilir.

bibliyografya kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, Yunanca

kaynak├ža.

Kitapl─▒kbilim Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1974

bk. kaynak├ža.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski