enfiye

 

enfiye

Enfiye, toz haline getirilmi┼č t├╝t├╝n├╝n burun deliklerine ├žekilerek t├╝keticide nefes yoluyla fizyolojik etki yapan bir t├╝t├╝n mamul├╝d├╝r.

Bir ba┼čka enfiye ├že┼čidi, ince toz halinde bulunan, burun deliklerine ├žekilerek kullan─▒lan bir t├╝t├╝n mamul├╝d├╝r. Kullanan ki┼činin burun mukozas─▒ndan kan dola┼č─▒m─▒na ge├žer ve merkezi sinir sistemini etkileyerek etkisini g├Âsterir. Bu bak─▒mdan, kokain ├žekme ile benzer bir yol s├Âz konusudur ancak fizyolojik etkisi farkl─▒d─▒r. T├╝t├╝n mamulleri t├╝ketimi tarihinde ilgi ├žekici yeri ve m├╝ptelalar─▒ vard─▒r. Kullan─▒m─▒ bundan 250 y─▒l kadar ├Ânce Avrupa saray sosyetesi aras─▒nda yayg─▒nla┼čm─▒┼čt─▒r. Bir d├Ânem sarma t├╝t├╝n ve sigara ta┼č─▒makta kullan─▒lan tabaka gibi, enfiye de ├Âzel bir enfiye kutusunda ta┼č─▒n─▒rd─▒. Porselen ve alt─▒n, g├╝m├╝┼č gibi de─čerli madenlerden yap─▒lanlar─▒, kullan─▒c─▒n─▒n zevk sahibi ve vars─▒l s─▒n─▒f mensubu oldu─čunun g├Âstergesi say─▒l─▒rd─▒. Kad─▒nlar ve erkekler aras─▒nda keyif verici olarak kullan─▒lan enfiye o zamanlar her yerde kolayl─▒kla bulunabiliyordu.

T├╝t├╝n├╝n dumans─▒z t├╝ketimi ┼čekillerinden olan enfiye kullan─▒m─▒, 17. y├╝zy─▒lda IV. Murat zaman─▒nda t├╝t├╝n├╝n yasakland─▒─č─▒ d├Ânemlerde art─▒┼č g├Âstermi┼čtir. Osmanl─▒ tarihine ili┼čkin yaz─▒lanlardan anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre ─░stanbul’da enfiye satma hakk─▒n─▒ haiz d├╝kk├ón say─▒s─▒ 1750 y─▒l─▒nda 60'a kadar ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Buruna enfiye ├žekme sigaran─▒n yayg─▒nla┼čmas─▒yla birlikte h─▒zla gerilemi┼čse de son y─▒llarda Amerikal─▒ ve Avrupal─▒ gen├žler taraf─▒ndan yeniden ke┼čfedilerek bir R├Ânesans ya┼čamaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bug├╝n d├╝nya piyasalar─▒nda 250’yi a┼čk─▒n enfiye ├že┼čidi ├╝retilmekte ve enfiye t├╝ketimi ba┼čta Amerika, ─░ngiltere ve Almanya olmak ├╝zere y─▒lda 25 milyon kiloyu bulmaktad─▒r.

Enfiye ├ťretim Teknolojisi

Ba┼člang─▒├žta enfiye ele ge├žen herhangi kaba bir t├╝t├╝n tozunun veya enfiye haline getirmek ├╝zere herhangi bir t├╝t├╝n├╝ t├Ârp├╝ kullanmak suretiyle s├╝rterek herkesin kendisinin yapt─▒─č─▒ bir mamuld├╝. Bundan sonra ├╝retim y├Ântemleri daha da geli┼čtirilmi┼čtir. Enfiye fabrikasyonu ├Ânce ─░spanya ve Portekiz’de sonra s─▒ras─▒ ile Fransa, Almanya, Hollanda, ─░sko├žya ve ─░ngiltere‘de geli┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. M├╝zelerdeki enfiye kutular─▒n─▒n o g├╝n├╝n ├Âzelliklerine g├Âre ├že┼čitli renk ve desenlerle s├╝sleni┼čleri de bunun bir g├Âstergesidir. T├╝rkiye'de enfiye ├╝retimi bug├╝nk├╝ modern t├╝t├╝n fabrikasyonu yap─▒s─▒ i├žinde ├žok basit ve ilkel g├Âr├╝n├╝┼čl├╝ olup bir at├Âlye i┼člemesini and─▒r─▒r. Buna neden ├╝retim miktar─▒n─▒n azl─▒─č─▒d─▒r. ├ľrne─čin tek ├╝retici durumunda olan Tekel'in 1991 y─▒l─▒ ├╝retimi 100 kg civar─▒ndad─▒r.

Enfiye, ger├žekte ├že┼čitli baharatlar ve fermente edilerek toz haline getirilen ve ├Âzel kaplarda bir s├╝re dinlendirilen t├╝t├╝nlerden elde edilmektedir. ─░yi bir enfiye yapabilmek i├žin kullan─▒lacak t├╝t├╝nlerin baz─▒ ├Âzellikleri olmas─▒ gerekir. T├╝t├╝nlerde aranan nitelikler kal─▒n dokulu, koyu renkli, y├╝ksek nikotinli ve aromal─▒ olmalar─▒d─▒r.

enfiye kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, eskimi┼č, Arap├ža enfiyye

Kurutulmu┼č t├╝t├╝nden yap─▒lan ve burna ├žekilen keyif verici, aks─▒rt─▒c─▒ toz; burun otu.

Kelime K├Âkeni

Arap├ža Anf k├Âk├╝nden gelen ╦Çanf ěú┘ć┘ü  "burun" s├Âzc├╝─č├╝nden t├╝retilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

"burun otu, toz t├╝t├╝n" [ Sultan ve Kamuoyu: Osmanl─▒ Modernle┼čme S├╝recinde.. (1840) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski