cezaevi

 

cezaevi

Cezaevi ya da hapishane, h├╝k├╝m giymi┼č ki┼čilerin cezalar─▒n─▒ ├žekmesi i├žin hapsedildikleri yerler. T├╝rk├žede zindan ve mahpushane s├Âzc├╝kleri de zaman zaman -├Âzellikle eski metinlerde- ayn─▒ anlamda kullan─▒l─▒r. Tutuklular─▒n, h├╝k├╝ml├╝lerden ayr─▒ olarak tutuldu─ču yere ise tutukevi denir.

Cezaevinde ge├žirilen s├╝re su├žun a─č─▒rl─▒─č─▒na g├Âre de─či┼čir. ├çok a─č─▒r su├žlarda su├žlu ├Âm├╝r boyu hapsedilebilir. Ya┼č─▒ k├╝├ž├╝k olan su├žlular─▒n koyulduklar─▒ yerlere ─▒slahevi denir. G├Âzetim cezas─▒ alanlar cezaevine konulmazlar ama belirli bir s├╝reyi ├Âzg├╝rl├╝kleri k─▒s─▒tlanm─▒┼č olarak ge├žirirler.

Mahkum n├╝fus oran─▒ d├╝nya haritas─▒
Mahkum n├╝fus oran─▒ d├╝nya haritas─▒

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Tarihi

─░nsanlar─▒n cezaland─▒r─▒lma amac─▒yla kapal─▒ bir yere koyulmalar─▒ eski bir uygulamad─▒r. Modern anlamdaki ilk hapishanenin 1595 y─▒l─▒nda Amsterdam'da kuruldu─ču kabul edilmektedir. Bu kurumun olu┼čmas─▒n─▒n nedeni 1588 y─▒l─▒nda bir h─▒rs─▒z─▒n ola─čan cezas─▒ olan idam cezas─▒na de─čil, devlet taraf─▒ndan e─čitilip iyile┼čtirmesine karar verilmesine dayanmaktad─▒r. Fakat cezaland─▒rman─▒n amac─▒ndaki de─či┼čikli─čin, ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ba─člay─▒c─▒ cezalara d├Ân├╝┼č├╝m├╝n├╝n ilk ├Ârne─činin ─░ngiltere'de ger├žekle┼čti─či de s├Âylenmektedir. Bridewell ┼×atosunda 1555 y─▒l─▒nda bir ├žal─▒┼čma evi in┼ča edilerek, toplum i├žin olumsuzluk yaratan ki┼čiler burada ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒p, ki┼čilerin topluma uyumu sa─članmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Fakat ┼čatonun cezaevi de─čil de daha ├žok ├žal─▒┼čma evi oldu─ču bilinmektedir. Londra’daki Londra Kulesi, Paris’teki Bastille kalesi, ─░stanbul’daki Yedikule zindan─▒ da bu t├╝r yerlerdi. Ama buralara s─▒radan su├žlular de─čil, siyasal tutuklular kapat─▒l─▒rd─▒. 1622’de bir yeni├žeri ayaklanmas─▒yla tahttan indirilen Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ Gen├ž Osman Yedikule’ye kapat─▒lm─▒┼č ve burada ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

Eski cezaevleri

Bat─▒ d├╝nyas─▒nda 19. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒ndan ├Ânce bir├žok su├žun cezas─▒ ├Âl├╝md├╝. Baz─▒ su├žlular cezalar─▒n─▒ s├Âm├╝rgelerdeki kamplarda ├žekerlerdi. Cezaevlerinde, yarg─▒lanmay─▒, ceza kamplar─▒na g├Ânderilmeyi ya da ├Âl├╝m├╝ bekleyen su├žlular tutulurdu. ─░lk cezaevleri olarak da genellikle kale bur├žlar─▒ kullan─▒ld─▒. 1166’da ─░ngiltere’de II. Henry’nin buyru─čuyla yap─▒lan cezaevleri yarg─▒lanmay─▒ bekleyen tutuklular i├žindi.

Avrupa'da bug├╝nk├╝ anlamda ilk cezaevi 16. y├╝zy─▒lda Hollanda'da a├ž─▒ld─▒. 18. ve 19. y├╝zy─▒llarda cezaevi yap─▒m─▒ yayg─▒nla┼čt─▒ ve yeni d├╝zenlemeler getirildi. Baz─▒ cezaevlerinde tutuklular s├╝rekli olarak birbirinden ayr─▒ tutuluyordu. Baz─▒ cezaevlerinde tutuklular─▒n birlikte ├žal─▒┼čmalar─▒na izin veriliyor ama konu┼čmalar─▒ yasaklan─▒yordu. Geceleri de ayr─▒ h├╝crelerde yat─▒r─▒l─▒yorlard─▒. H├╝crede tek ba┼č─▒na tutulan h├╝k├╝ml├╝ler ise ancak ziyaret├žisiyle ve cezaevi g├Ârevlileriyle g├Âr├╝┼čebiliyordu. 1900'lere gelindi─činde h├╝cre cezas─▒, yaln─▒zca bir disiplin ├Ânlemi olarak kullan─▒lmaya ba┼čland─▒.

G├╝n├╝m├╝zde cezaevlerinin tutuklular─▒ insanca ko┼čullarda bar─▒nd─▒rmas─▒ ve d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kt─▒klar─▒nda yasalara uygun bir ya┼čam s├╝rmek i├žin haz─▒rlamas─▒ ama├žlan─▒r.

Sinop Cezaevinin korunmu┼č bir ko─ču┼čundan g├Âr├╝n├╝m.
Sinop Cezaevinin korunmu┼č bir ko─ču┼čundan g├Âr├╝n├╝m.

G├╝n├╝m├╝zde cezaevleri

H├╝k├╝ml├╝ler, durumlar─▒na ve cezalar─▒na uygun olarak farkl─▒ tipteki cezaevlerine kapat─▒l─▒rlar. A─č─▒r su├ž i┼člemi┼č ki┼čiler ├žok s─▒k─▒ g├╝venlik ├Ânlemlerinin bulundu─ču cezaevlerine koyulurlar. Akli durumu cezaland─▒r─▒lmas─▒na uygun olmayan ya da ceza verildikten sonra ├Âzel tedavi g├Ârmesi gereken su├žlular, bir psikiyatri klini─činde ya da ├Âzel bir hastanede yat─▒r─▒l─▒r. A├ž─▒k cezaevleri tutuklulara a┼č─▒r─▒ k─▒s─▒tlama getirmeyen cezaevleridir. Bu t├╝r cezaevlerinde tutuklulara, hapisten ├ž─▒kt─▒ktan sonraki ya┼čama haz─▒rlay─▒c─▒ bir e─čitim verilir. Baz─▒ cezaevlerinde tutuklular─▒n belirli beceriler kazanaca─č─▒ at├Âlyeler, e─čitim olana─č─▒ sa─člayan k├╝t├╝phaneler vard─▒r.

G├╝n├╝m├╝z cezaevi y├Ânetmeliklerinde ko┼čullu sal─▒verme ve cezan─▒n belli oranda indirilmesi yer al─▒r. Ko┼čullu sal─▒verme, tutuklunun iyi davran─▒┼č─▒ nedeniyle cezan─▒n bir b├Âl├╝m├╝n├╝n uygulanmamas─▒ anlam─▒na gelir. B├Âylece, iyi davran─▒┼č g├Âsteren bir tutuklu, ├Ârne─čin be┼č y─▒l h├╝k├╝m giymi┼čse, yaln─▒zca ├╝├ž y─▒l hapis yatarak ├ž─▒kabilir. Tutuklu d├╝zenli aralarla bir g├Âzetimciye rapor vermek ve baz─▒ ko┼čullara uymak kayd─▒yla erken sal─▒verilir. Bu ko┼čullara uymayan tutuklu yeniden cezaevine koyulaca─č─▒ gibi ek ceza da olabilir

Roll dergisi (may─▒s 2001 say─▒s─▒nda) g├╝n├╝m├╝z hapishaneleri ile ilgili ┼čunlar─▒ yay─▒nlam─▒┼čt─▒r:

70'li y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda Hamburg ├ťniversitesi Psikoloji Fak├╝ltesi'nde bu konuda deneyler ger├žekle┼čtirildi. ├ľnce ─▒┼č─▒k ve ses yal─▒t─▒m─▒ olan, g├╝nd├╝z├╝n ve gecenin fark edilemedi─či odalar yap─▒ld─▒. D─▒┼čar─▒dan hi├žbir etkinin girmedi─či bu odalara deney amac─▒yla insanlar kondu. Bu insanlar─▒n bir b├Âl├╝m├╝ Alman askerleriydi. Deneylerin sonu├žlar─▒, bilim adamlar─▒nca de─čerlendirildi: ─░nsanlar─▒n dayanma s─▒n─▒r─▒ nedir? Ne zaman a─člamaya ba┼čl─▒yorlar? Ne zaman yalvar─▒yorlar?... Sonu├žta, deneyde insanlar─▒n ki┼čiliklerini kaybettikleri ve d─▒┼čar─▒dan yeni ki┼čiliklerin empoze edilmesinin m├╝mk├╝n oldu─ču ortaya ├ž─▒kar─▒ld─▒...

├ťnl├╝ Postmodern filozof Michel Foucault'un hapishaneler ├╝zerine yapt─▒─č─▒ tarihsel incelemelerden olu┼čan Hapishanenin Do─ču┼ču adl─▒ kitab─▒, t├╝m d├╝nyada b├╝y├╝k yank─▒ bulmu┼č ve geni┼č ├žapl─▒ tart─▒┼čmalara yol a├žm─▒┼čt─▒r.

cezaevi kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, (ceza'evi)

H├╝k├╝ml├╝lerin cezalar─▒n─▒ ├žekmeleri i├žin tutulduklar─▒ yap─▒; delik, demir parmakl─▒k, dipdam, i├žeri, hapishane, kafes, mahpus, mahpushane, mapus, mehterhane, dam (I), kodes, mahbes, tekke:

      "Cezaevinden ├ž─▒kan bir ├Â─črencimi g├Ârm├╝┼čt├╝m eskiden." - Nezihe Meri├ž

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski