 |
| Açılmış vaziyette iki parçalı bir perde |
Perde, gerelti ya da gergi genellikle kumaştan üretilen ve dikey vaziyette asılan, görüntü engelleyici eşya. Pencere perdeleri genellikle iç mekanın görülmemesi ya da ışığın yoğunluğunu ayarlamak için kullanılır. Kumaş perdeler dışında, plastikten ya da ahşaptan yapılan ve bol parçalı, jaluzi adı verilen eşya da perdeye benzer şekilde kullanılır.
{tocify} $title={İçindekiler}
Türleri
Perdeler genel olarak kategorilere ayrıldığında: Mekanik Perdeler, Kumaş Perdeler ve Tül Perdeler olmak üzere üç kısma ayrılabilir. Mekanik perdeler kendi aralarında da ayrılırlar, bunlar: stor, zebra, jaluzi ve dikey perdelerdir. En yaygın perde örnekleri: Pamuk, keten, yün, ipek, akrilik, poliester, viskoz ve asetat, ağartılmış jüt, kolrofil ve cam elyafı gibi malzemelerle yapılan, tek renkli düz dokumalardan oluşur. Ayrıca bu maddelerden yapılmayan perdelerde de bu tüm liflerle yapılmış izlenimi oluşturulmaya çalışılır. Perdelerde damask tarzları dâhil, jakarlı ve doby dokumalar; büzgülü kumaşlar, dokuma ve örgülü yün, pamuk, moher ve akrilik liflerden yapılma ürünler tercih sebebidir. En çok tutulan karışımlar pamuk- viskoz-keten ile poliester-keten karışımlarıdır.
 |
| Bir sahne perdesi |
Stor Perde
Kumaşın rulo etrafında sarmalanması prensibiyle çalışan bir perde sistemidir. Yukarı veya aşağı konumlandırılabilir. Stor Perdeler genelde ofis, iş yeri veya evlerin balkon, teras camlarından tercih edilir.
Tül Perde
Kalın perdenin yanında tül perdeler de kullanılabilir. Günümüzde renkle, iplik kalınlığıyla ve dokuyla oynayarak çok çeşitli tül perdeler üretilmektedir.
Blackout Perde
Blackout (Kalın) perdeler, mekânda ısı, ışık ve ses yalıtımı gibi işlevsel özelliklerinin yanı sıra dekorasyonda önemli unsuru oluşturmaktadırlar. Genelde sinema, tiyatro ve odaya ışık girmesini istemeyen kişiler tarafında tercih edilir.
Fon Perde
Fon perdeler genelde dekoratif amaçla kullanılan ve tül perdelerin sağ ve sol taraflarına dikey olarak asılan perde çeşididir. İlk zamanlar dekor perdesi olarak anılan perdeler günümüzde birçok model ve tasarımla üretilmektedir.
Mekanik Perde
Genişliği 20–25 cm olan dikey kesilmiş, uçlarına mekanik ray (korniş) sistemine bağlanabilen aparatlar sayesinde sabitlenen perdelerin art arda pencerenin boyutuna göre gerekli sayıda eklenmesiyle elde edilen bir modüler perde türüdür. Bu perde türünü diğerlerinden ayıran en önemli farklardan birisi içeriye güneş ışığını almak için perdeyi açmaya gerek kalmamasıdır. Perdenin duvara sabitlenen bir kontrol paneli ya da mobil uygulama ile kontrol edilmesiyle klasik perdelerde olduğu gibi sağa sola yanaştırılarak açılıp kapatılabildiği gibi; perdelerin konumu sabit kalırken aynı zamanda açısının değişimi sayesinde içeriye giren ışığı kontrol etmek mümkün olur.
Zip perde
Dış ve iç mekânlarda kullanılan, kumaş panelin yan kanallarda hareket eden bir ray/fermuar (zip) sistemiyle sabitlenerek açılıp kapanan gölgelendirme ve koruma perdesi türüdür. Genellikle balkon, veranda, teras, kafe ve kış bahçesi gibi açık ya da yarı açık mekânlarda tercih edilir.
 |
| Zip Perde |
Tarihi
Olynthus, Pompeii ve Herculaneum gibi kazı alanlarındaki çalışmalarda önemli bilgilere ulaşılmıştır. Klasik antik devirde odaları birbirinden ayırmak için kullanıldığı düşünülmektedir. 2. ve 6. yüzyıllardan kalan mozaikler sütunlar üzerindeki kemerlerden perde sarkıtıldığını göstermektedir.
Rönesans sonrası sadece işlevsel değil, aynı zamanda dekoratif birer unsur olan perdeler, döküm ve kıvrımlarıyla odaların genel dekorasyonuna eşlik etmişlerdir. 16.yüzyılda İtalyan ve Fransız dekoratörler zarif desenli, zengin bordürlü, parçalı ve kısa perdelerin tercih etmişlerdir. Renk olarak genellikle turuncu, kahverengi, koyu yeşilin hâkimiyeti vardır.
perde ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
Farsça perde
1. isim Görüşü, ışığı engellemek, bir şeyi gizlemek için pencereye veya bir açıklığın önüne gerilen örtü; gerelti, gergi, hicap:
"Durmadan pencere kapatıyor, perde çekiyorum." - Adalet Ağaoğlu
2. isim Üzerine bir cismin görüntüsü yansıtılan saydam olmayan yüzey:
Sinema perdesi. Karagöz perdesi.
3. isim İki yeri birbirinden ayıran bölme.
4. isim Seste pes perde:
"Sonra da ince ve çok acıklı bir perdeden şarkı söylemeye başladı." - Ahmet Midhat Efendi
5. isim, mecaz Doğruyu görmeye engel olan şey:
Bu sözü duyunca gözlerimdeki perde kalkıverdi.
6. isim, hayvan bilimi Kaz, ördek, martı gibi hayvanların parmaklarını birbirine bitiştiren zar.
7. isim, müzik Bir müzik parçasını oluşturan seslerden her birinin kalınlık veya incelik derecesi.
8. isim, müzik Bu ses derecelerini sağlamak için çalgılarda bulunup parmaklarla basılan yer.
9. isim, tıp ► katarakt:
Gözlerine perde inmiş.
10. isim, tiyatro Bir sahne eserinin büyük bölümlerinin her biri:
"Oyunun üç perdesi de böyle alkışlar içinde geçti." - Memduh Şevket Esendal
Kelime Kökeni
Farsça parde پرده "her çeşit örtü, kapı veya çadır örtüsü, yüz örtüsü" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça (Pehlevice veya Partça) aynı anlama gelen pardak sözcüğünden evrilmiştir.
Tarihte En Eski Kaynak
- [ Mukaddimetü'l-Edeb (1300 yılından önce) : perdede turğan karabaş [örtülü duran cariye] ]
- [ Tezkiret-ül Evliya (1341) : ammā zühdi kendüye perde édinmiş-idi ]