fırıldak ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
fırıldak, -ğı
1. isim Rüzgârla dönen, çember biçiminde çocuk oyuncağı.
2. isim Havalandırmak amacıyla oda veya mutfak pencerelerine takılan kanatlı araç.
3. isim Ocak veya soba borusunun iyi çekmesini sağlamak için tepesine takılan ve rüzgârın gittiği yöne dönebilecek biçimde yapılan şapka.
4. isim, mecaz ► düzen.
5. sıfat, mecaz Düşüncesini sürekli değiştiren, sözünden dönen (kimse).
Kelime Kökeni
fırıl "dönme sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir. Daha fazla bilgi için fır maddesine bakınız.
Tarihte En Eski Kaynak
- fırılak "bir çocuk oyuncağı, rüzgâr gülü" [ Mütercim Asım, Burhan-ı Katı Tercemesi (1800) : Bad-efrah: çocuklara müteallik oyuncaktır (...) bir müdevver gön paresinin ortasına ve iki tarafına ip takıp iki eliyle iki canibe çektikçe o gön paresi süratle dönerek sada verir; pırpır, pırlagac, fırfıri ve fırılak dahi denir. ]
- fırıldak "aynı anlamda" [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]
- fırıldak "menfaat, kâr, entrika (argo)" [ A. Fikri, Lugat-ı Garibe (1889) ]