David Keith Lynch (20 Ocak 1946, Missoula - 16 Ocak 2025, Los Angeles), Amerikalı yönetmen ve ressam.
20 Ocak 1946'da ABD'de doğan Lynch, aynı zamanda tanınmış bir ressamdır. Kendisi pek fazla kullanmasa da mobilya tasarımı da yapar. Pennsylvania Güzel Sanatlar Akademisi ve American Film Institute'de eğitim aldı. 1977 yapımı siyah-beyaz filmi Eraserhead ile tanındı. Dune ve Blue Velvet ile artan başarısı 1990'lı yılların sonunda yönettiği Kayıp Otoban (Lost Highway) ile doruğa ulaşmıştır. Bunu ardından Mulholland Çıkmazı (Mulholland Drive) ve deneysel kısa filmleri geldi.
Filmlerinde kısık sesli gürültüler, çürümüş nesneler, bozulmuş karakterler ve polarize edilmiş karanlık dünyalar kurgulaması ile dikkatleri üzerine çekmiştir. Kariyeri boyunca aykırı fikirlerini kendine özgü, nesnellikten uzak ve sembolik anlatımıyla cesurca sinema perdesine yansıtan yönetmenin özellikle 2002 sonrasındaki son dönem filmleri, fazla kişisel olmakla eleştirilmiştir.
Film kurgusu ile Andrei Tarkovsky'nin şiirselliğinden ve Michael Haneke'nin gerçekliği arayışından ayrılan Lynch, Amerikan sinemasının en önemli yönetmenlerinden ve Film Noir akımının önde gelen temsilcilerinden biridir. Lynch'in filmlerinde hiçbir şey göründüğü gibi değildir. İşlediği temalar, anlatım tekniği ve sık kullanılan rüya/kâbus sekansları "bilinçdışının yönetmeni" olarak nitelendirilmesine neden olmuş ve eserleri daha çok psikanalitik açıdan incelenmiştir.
Kariyeri Boyunca 10 Uzun Metraj, 1 Orta Metraj, 11 Kısa Metraj film çekmiştir.
2022 yılında kendisine amfizem teşhisi konulan Lynch, 16 Ocak 2025'te hayatını kaybetti. Lynch'in ölüm nedeni, "kronik obstrüktif akciğer hastalığına bağlı kalp durması" olarak kaydedildi.
{tocify} $title={İçindekiler}
 |
| David Lynch imzası |
Önemli Ödülleri
- 1982: Cesar - En iyi yabancı film (Fil Adam)
- 1986: Los Angeles Film Critics Association - En iyi yönetmen (Mavi Kadife)
- 1986: National Society of Film Critics - En iyi yönetmen (Mavi Kadife)
- 1990: Cannes Film Festivali, Altın Palmiye (Wild at Heart)
- 1991: American Film Institute, Franklin J. Schaffner Alumni Medal
- 1999: Avrupa Film Ödülü, (Straight'in Hikayesi)
- 2001: Cannes Film Festivali, En İyi Yönetmen (Mulholland Çıkmazı)
- 2019: Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, Akademi Onur Ödülü
Filmografi
Uzun Metraj
| Yıl | Yapım (Film Adı) | Yönetmen | Senarist | Yapımcı | Ses Tasarım |
|---|---|---|---|---|---|
| 1977 | Eraserhead | Evet | Evet | Evet | Evet |
| 1980 | Fil Adam | Evet | Evet | Hayır | Evet |
| 1984 | Dune | Evet | Evet | Hayır | Hayır |
| 1986 | Blue Velvet | Evet | Evet | Hayır | Hayır |
| 1990 | Wild at Heart | Evet | Evet | Hayır | Hayır |
| 1992 | Twin Peaks: Fire Walk with Me | Evet | Evet | Yardımcı | Evet |
| 1997 | Kayıp Otoban | Evet | Evet | Hayır | Evet |
| 1999 | The Straight Story | Evet | Hayır | Hayır | Evet |
| 2001 | Mulholland Drive | Evet | Evet | Hayır | Evet |
| 2006 | Inland Empire | Evet | Evet | Evet | Evet |
Kısa film
| Yıl | Yapım (Film Adı) | Yönetmen | Senarist | Yapımcı | Oyuncu | Notlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1967 | Six Men Getting Sick (Six Times) | Evet | Evet | Evet | Hayır | Ayrıca animasyoncu |
| 1968 | Absurd Encounter with Fear | Evet | Evet | Hayır | Hayır | - |
| 1968 | Fictitious Anacin Commercial | Evet | Evet | Hayır | Hayır | - |
| 1968 | Sailing with Bushnell Keeler | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 1968 | The Alphabet | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör, sinematograf, animasyon ve ses efektleri |
| 1968 | Early Experiments | Evet | Evet | Evet | Evet | 16mm, Lime Green DVD setinden |
| 1970 | The Grandmother | Evet | Evet | Evet | Hayır | Editör, sinematograf, animasyon ve ses efektleri |
| 1974 | The Amputee | Evet | Hayır | Hayır | Evet | - |
| 1988 | The Cowboy and the Frenchman | Evet | Evet | Hayır | Hayır | - |
| 1995 | Premonition Following an Evil Deed | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | - |
| 2001 | Sunset #1 | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2001 | Head with Hammer | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2001 | Where Are the Bananas? | Evet | Evet | Evet | Hayır | Darkened Room DVD'siyle birleştirildi ancak öncesinde ayrıydı |
| 2001 | You're Not Supposed to Be Here | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2001 | Pierre and Sonny Jim | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2001 | Steam Chain/Factory Mask | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2001 | Bees #1 | Evet | Evet | Evet | Hayır | 2020'de YouTube'a "Ball of Bees #1" adıyla yüklendi |
| 2001 | Dead Mouse with Ants | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | Coyote #1 | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | Steps | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | Laura Palmer | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | The Pig Walks | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | The Short Films of David Lynch Easter Egg | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2002 | BlueBob Egg | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2002 | Lunch with Lynch Contest Announcement | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2002 | Bees #2 | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | Coyote #2 | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | Kitchen Window | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2002 | Lunch with Lynch Contest Drawing | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2002 | Darkened Room | Evet | Evet | Evet | Hayır | Animasyoncu |
| 2002 | Industrial Soundscape | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | - |
| 2002 | The Disc of Sorrow Is Installed | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2002 | Bees #3 | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2003 | Water Circus | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2003 | Bees #4 | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2003 | Dining Room Window | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2003 | Interior Dining Room | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2003 | Lamp | Evet | Hayır | Hayır | Evet | Kendisi |
| 2003 | Boat | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | Editör |
| 2004 | Agave | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2004 | Painted Lady | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2004 | Bug Crawls | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | - |
| 2005 | Scene from a David Lynch DV Project | Evet | Evet | Evet | Hayır | Avid filmi için |
| 2007 | Intervalometer Experiments | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | Sunset #1, Steps ve Interior Dining Room filmlerinden oluşan koleksiyon |
| 2007 | Absurda | Evet | Evet | Hayır | Hayır | - |
| 2007 | More Things That Happened | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör |
| 2007 | Ballerina | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | - |
| 2007 | David Lynch Cooks Quinoa | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2008 | Twin Peaks festival greeting | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | - |
| 2008 | Dream #7 | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | 2020'de YouTube'a The Mystery of the Seeing Hand adıyla yüklendi |
| 2008 | Lady Blue Shanghai | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör ve besteci |
| 2011 | The 3 Rs | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör ve sinematograf |
| 2012 | Memory Film | Evet | Evet | Evet | Evet | Serpentine Gallery Memory Marathon için |
| 2013 | Idem Paris | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | - |
| 2015 | Fire (Pożar) | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2017 | What Did Jack Do? | Evet | Evet | Hayır | Evet | Editör, Rol: Detektif |
| 2018 | This Video of David Lynch Is Not What It Seems | Evet | Evet | Evet | Evet | Omaze için |
| 2018 | Ant Head | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2018 | Waiting for Mr. Lynch | Evet | Evet | Evet | Evet | LEFFEST için |
| 2020 | The Story of a Small Bug | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Anlatıcı Ayrıca editör |
| 2020 | The Adventures of Alan R. | Evet | Evet | Evet | Evet | - |
| 2020 | The Spider and the Bee | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2020 | How Was Your Day Honey? | Evet | Evet | Evet | Hayır | - |
| 2024 | We'll Deliver 'Em | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Ses sanatçısı |
| 2024 | The Moon's Glow | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Ses sanatçısı |
| 2024 | Will There Be Anything Else? | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Ses sanatçısı |
Televizyon
| Yıl | Yapım | Yapımcı | Yardımcı Yapımcı | Yönetmen | Senarist | Notlar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1990–1991 | Twin Peaks | Evet | Hayır | 6 bölüm | 4 bölüm | Mark Frost ile beraber yapımcı |
| 1992 | On the Air | Evet | Hayır | 1 bölüm | 2 bölüm | - |
| 1993 | Hotel Room | Evet | Hayır | 2 bölüm | Hayır | Ayrıca ses tasarımı, Monty Montgomery ile beraber yapımcı |
| 2017 | Twin Peaks: The Return | Evet | Evet | Evet | Evet | Ayrıca ses tasarımı ve yardımcı editör, Mark Frost ile beraber yapımcı |