gamze ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
Arapça ġamze
1. isim Bazı insanların çenelerinde, yanaklarında doğal olarak bulunan özellikle güldüklerinde daha iyi görülen küçük çukur:
"Böyle gülümsediği zaman ağzının iki yanında iki şirin gamze belirirdi." - Haldun Taner
2. isim, eskimiş Yan bakış, göz süzme, sitemli bakma:
"Elif kaşlarını çatar / Gamzesi sineme batar" - Karacaoğlan
Kelime Kökeni
Arapça ġmz kökünden gelen ġamzat غمزة "göz kırpma, işve" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ġamz غمز "1. sıkma, çimdikleme, (göz vb.) kırpma, 2. biri aleyhine kötü söz söyleme" sözcüğünün ismi merresidir.
Tarihte En Eski Kaynak
- "göz kırpma, işve, göz süzerek bakma" [ Saraylı Seyf, Gülistan Tercümesi (1391) ]
- "aynı anlamda" [ Meninski, Thesaurus (1680) ]
- "aynı anlamda" [ Ahmet Vefik Paşa, Lugat-ı Osmani (1876) ]
- "aynı anlamda" [ Kamus-ı Türki (1900) ]
- "çenede veya yanaklarda gülümserken beliren çukurluk" [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı (1945) ]