 |
| Haydarpaşa Garı |
Gar, ana tren istasyonu veya merkezî tren istasyonu, (Almanca: Hauptbahnhof, İngilizce: Central station), on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, başlangıçta şehir merkezlerinin kenarına inşa edilen tren istasyonlarının kentsel genişlemeyle kuşatılması ve şehir merkezlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle ortaya çıktı. Sonuç olarak, "gar" genellikle, bir şehrin merkezi veya birincil demiryolu merkezi olan tren istasyonlarına verilen addır.
{tocify} $title={İçindekiler}
Gelişim
Ortaya çıkış ve büyüme
Garlar, "Demiryolu Çağı" olarak adlandırılan on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıktı. Başlangıçta tren istasyonları şehir merkezlerinin kenarlarına inşa edildi ancak daha sonra kentsel genişlemeyle birlikte şehir merkezlerinin ayrılmaz bir parçası haline geldiler.
Örneğin, Almanya'daki ilk merkezi tren terminali 1879'da inşa edilen Hannover Merkez Garı'ydu. Bu, diğer büyük Alman şehirleri için emsal oluşturdu. Frankfurt Merkez Garı 1888'de ve Köln Merkez Garı 1890'larda izledi. Klasik Alman merkezi tren istasyonu mimarisi, 1906'da Hamburg Merkez Garı ve 1915'te Leipzig Garı'nın tamamlanmasıyla "zirveye ulaştı".
Avrupa'da, yetkililerin demiryolu gelişimi üzerinde İngiltere'den daha fazla kontrol sahibi olması normaldi ve bu, merkezi istasyonun genellikle şehir planlamasının odak noktası olduğu anlamına geliyordu. "Gerçekten de, çoğu büyük kıta şehrinde istasyon, onu öne çıkarmak için kasıtlı olarak bir kare ile ön plana çıkarılmıştır." 1880'lerde "büyük istasyon tasarımında dünya liderliği, devlet fonlarının merkezi istasyonların cömert bir ölçekte inşa edilmesini güvence altına aldığı Almanya'ya geçti." Buna karşılık, İngiliz girişimciliği, büyük bir mülkiyet ve hak çeşitliliğine ve büyük istasyonların inşasında merkezi bir tutarlılığın olmamasına yol açtı.
Zamanla, bu istasyonların çoğunu bir şehrin kalbine yerleştiren kentsel genişleme, onları aynı zamanda, kasaba veya şehrin giderek daha merkezi hale gelmelerine rağmen, havaalanlarından veya bazı durumlarda otobüs istasyonları gibi diğer ulaşım merkezlerinden daha uzakta olmaları nedeniyle, farklı ulaşım modları arasında birlikte çalışabilirlik ve bağlantı eksikliğine yol açtı.
1980'lerde, yüksek hızlı tren ve hafif raylı tren hizmetlerinin gelişiyle merkez istasyonları için bir canlanma yaşandı ve bu durum, merkez istasyonlarının ve tesislerinin yükseltilmesi için fırsatların değerlendirilmesine ve aynı anda birçok ulaşım moduna hizmet eden büyük intermodal ulaşım merkezleri oluşturulmasına olanak tanırken, yolculara çeşitli modern olanaklar sunarak "şehir içinde şehir" yaratılmasına neden oldu.
 |
| Ankara Yüksek Hızlı Tren Garı |
 |
| Sirkeci Garı |
gar ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
isim, Fransızca gare
Demir yolu ile yolculuk edenlerin gereksinimlerinin geniş ölçüde karşılandığı büyük tren istasyonu:
"Bu beylerle Selânik Garı'nın civarında bazı bahçelerden geçerek gidiyorduk." - Yahya Kemal Beyatlı
Kelime Kökeni
Fransızca gare "büyük demiryolu durağı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Fransızca garer veya guarer "korumak, muhafaza etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *waran veya *weran "bakmak, gözetmek, korumak" fiilinden alıntıdır. Germence fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wer-5 biçiminden evrilmiştir.
Tarihte En Eski Kaynak
- [ Ahmet İhsan, Avrupa'da Ne Gördüm (1891) ]