cumhuriyet

 

cumhuriyet

Cumhuriyet, devlet ba┼čkan─▒n─▒n, halk taraf─▒ndan belli bir s├╝re i├žin ve belirli yetkilerle se├žildi─či y├Ânetim bi├žimidir. Egemenlik hakk─▒n─▒n belli bir ki┼či veya aileye ait oldu─ču monar┼či ve oligar┼či kavramlar─▒n─▒n kar┼č─▒t─▒d─▒r.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Etimolojik ve Tarihi K├Âken

Cumhuriyet kelimesi Arap├ža k├Âkenli olup, 18. y├╝zy─▒lda Osmanl─▒ T├╝rk├žesinde t├╝retilmi┼č bir isimdir. Arap├ža cumhur k├Âk├╝ "bir araya toplanma, topluluk olu┼čturma" anlam─▒ndayken, bu k├Âkten t├╝reyen ěČ┘ů┘ç┘łě▒ (cumh┼źr) kelimesi ise "cemiyet, toplum, kamu" anlam─▒na gelir. Cumh┼źr s├Âzc├╝─č├╝ne yine Arap├ža'da aidiyet bildiren "iye" ekinin gelmesiyle "toplumun olan, kamuya ait" anlam─▒na gelen "Cumhuriyet" kelimesi meydana gelmi┼čtir. 18. y├╝zy─▒l Avrupa's─▒nda monar┼či ile y├Ânetilmeyen Hollanda, ─░svi├žre ve Fransa gibi ├╝lkeleri tan─▒mlayan Latince Latince: respublica ve Frans─▒zca: r├ępublique kelimesinin T├╝rk├že ├ževirisi olarak benimsenmi┼čtir.

Latince Latince: res publica kl├ósik kullan─▒mda "kamusal olan" anlam─▒ndad─▒r. Bir toplulu─ča onlar─▒n birle┼čtirmek suretiyle halk olma ├Âzelli─čini kazand─▒ran, kamusal nesne anlam─▒na gelir. Bu h├ól monar┼čiye kar┼č─▒, devlet ba┼čkan─▒n─▒n halk taraf─▒ndan se├žildi─či ve halk iradesince me┼črula┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ devlet ┼čekli anlam─▒nda kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Osmanl─▒ Devleti'nde cumhuriyet fikri ilk kez 1870'li y─▒llarda Gen├ž Osmanl─▒lar ve Midhat Pa┼ča taraf─▒ndan tart─▒┼č─▒lm─▒┼č ancak a├ž─▒k├ža savunulmam─▒┼čt─▒r.

1815'te Avrupa ├╝lkeleri
1815'te Avrupa ├╝lkeleri
Monar┼čiler (55)
Cumhuriyetler (9)

1914'te Avrupa ├╝lkeleri
1914'te Avrupa ├╝lkeleri
Monar┼čiler (22)
Cumhuriyetler (4)

1930'da Avrupa ├╝lkeleri
1930'da Avrupa ├╝lkeleri
Monar┼čiler (20)
Cumhuriyetler (15)

1950'de Avrupa ├╝lkeleri
1950'de Avrupa ├╝lkeleri
Monar┼čiler (13)
Cumhuriyetler (21)

2015'te Avrupa ├╝lkeleri
2015'te Avrupa ├╝lkeleri
Monar┼čiler (12)
Cumhuriyetler (35)

Baz─▒ ├çe┼čitleri

Cumhuriyet kavram─▒ genel olarak temsil├« demokrasinin uygulanmas─▒n─▒ ifade eder. Federasyonlar─▒n da cumhuriyet olarak an─▒ld─▒─č─▒ durumlara da rastlan─▒r – Federal Almanya Cumhuriyeti 'nde oldu─ču gibi. Federasyonlarda tercih edilen daha ├žok ba┼čkanl─▒k sistemidir. Ancak bu da kesin bir kural de─čildir. Ba┼čkanl─▒k sistemi ayr─▒ bir kategori olarak ele al─▒nd─▒─č─▒nda cumhuriyetler genel olarak ikiye ayr─▒l─▒r:

  • Etkin cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ (yar─▒ ba┼čkanl─▒k): Ba┼čkan─▒n geni┼č yetkileri olup ba┼čbakan ├╝zerinde ba─člay─▒c─▒d─▒r. Kesin bir kural olmasa da genellikle halk taraf─▒ndan se├žilir.
  • Sembolik cumhurba┼čkanl─▒─č─▒: ├ťlkeyi ve milleti temsil eden se├žilmi┼č bir ki┼činin devletin ba┼č─▒nda bulunmas─▒d─▒r. Sadece temsil yetkisi vard─▒r. Kesin bir kural olmasa da ├žo─ču zaman meclis taraf─▒ndan se├žilir. Fiil├« idare g├Ârevi ve sorumlulu─ču yoktur. T├╝m yetkiler ba┼čbakandad─▒r.

cumhuriyet ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

(cumhu:riyet), Arap├ža cumh┼źriyyet

1. isim Milletin, egemenli─či kendi elinde tuttu─ču ve bunu belirli s├╝reler i├žin se├žti─či milletvekilleri arac─▒l─▒─č─▒yla kulland─▒─č─▒ y├Ânetim bi├žimi:

      T├╝rkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atat├╝rk't├╝r.

2. isim Cumhuriyet alt─▒n─▒.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski