sis

 

sis

Sis, yatay g├Âr├╝┼č mesafesini 1 km'nin alt─▒na d├╝┼č├╝ren bir hava olay─▒d─▒r. Strat├╝s bulutlar─▒n─▒n yerde veya yere yak─▒n seviyede olu┼čmas─▒ olarak da bilinir. Hava i├žindeki su buhar─▒n─▒n yo─ču┼čmas─▒ veya donarak kristalle┼čmesi sonucu ortaya ├ž─▒kan ├žok k├╝├ž├╝k su damlac─▒klar─▒ veya buz kristallerinden meydana gelir. G├Âr├╝┼č├╝ fazla d├╝┼č├╝rmeyen hafif sise pus denir.

Sisin i├žinde ├žisenti bi├žiminde ├žok hafif ya─č─▒┼č olabilir. G├╝ne┼če engel oldu─ču i├žin g├╝nd├╝z s─▒cakl─▒klar─▒n─▒n artmas─▒n─▒ engeller; deniz, kara ve hava ula┼č─▒m─▒n─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de olumsuz etkileyebilse de estetik g├Âr├╝n├╝m sa─člayabilir ve zirai a├ž─▒dan faydal─▒d─▒r.

T├╝rkiye'nin Bolu ilinin k─▒rsal─▒ndan, sisli bir g├╝n do─čumu
T├╝rkiye'nin Bolu ilinin k─▒rsal─▒ndan, sisli bir g├╝n do─čumu

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Sis t├╝rleri

Hava k├╝tlesi sisleri

Radyasyon sisi

A├ž─▒k ve durgun gecelerde ─▒s─▒ kayb─▒ sebebiyle yery├╝z├╝nde hava so─čur. Bu so─čuk hava ├Âzellikle ├žukurluk alanlarda, vadi ve ovalarda yo─čun oldu─ču i├žin ├ž├Âker. Yerden yukar─▒ do─čru y├╝kseklik artt─▒k├ža atmosferde ters bir s─▒cakl─▒k da─č─▒l─▒m─▒ ortaya ├ž─▒kar, buna enverziyon denir. Enverziyonla beraber y├╝kseklik artt─▒k├ža s─▒cakl─▒k da artar. E─čer a┼ča─č─▒daki so─čuk havan─▒n s─▒cakl─▒─č─▒, yukar─▒ seviyedeki daha s─▒cak havan─▒n ├ži─č noktas─▒n─▒ yakalarsa sis meydana gelir. Genellikle gece ba┼člar, g├╝nd├╝z hava ─▒s─▒n─▒nca ├Â─čleden sonraya do─čru ortadan kalkar. Bazen durgun havalarda g├╝nboyu etkili olabilir. Radyasyon sisi karasal b├Âlgelerde g├Âr├╝l├╝r.

Radyasyon sisinin olu┼čmas─▒ i├žin ideal ┼čartlar ┼čunlard─▒r:

  • Bulutsuz bir gece
  • Nemli hava
  • Hafif r├╝zg├ór (5-7 knot)

Adveksiyon sisi

S─▒cak ve nemli havan─▒n so─čuk bir y├╝zey ├╝zerine hareketi ile so─čuyarak i├žeri─čindeki su buhar─▒n─▒n yo─čunla┼čmas─▒ sonucu olu┼čan sislerdir. Adveksiyon havan─▒n k─▒saca yatay hareketi demektir.

Yama├ž sisi

R├╝zg├órla ta┼č─▒nan hava k├╝tlesinin da─č veya tepe yamac─▒ boyunca y├╝kselerek so─čumas─▒ neticesinde olu┼čan sistir. ├ľzellikle havan─▒n ├žok nemli oldu─ču g├╝nlerde g├Âr├╝l├╝r.

Cephe sisleri

Kar┼č─▒la┼čan iki farkl─▒ hava k├╝tlesinden s─▒cak olan─▒n so─čuk olan ├╝zerinde y├╝kselerek so─čumas─▒ neticesinde olu┼čan sislerdir. Genellikle s─▒cak cephelerde g├Âr├╝l├╝r ├ž├╝nk├╝ s─▒cak cephe, so─čuk cepheye g├Âre a─č─▒r hareket eder.

San Francisco'nun ┼čehir merkezine yakla┼čan sis
San Francisco'nun ┼čehir merkezine yakla┼čan sis

Donma ko┼čullar─▒

Dondurucu sis, s─▒v─▒ sis damlac─▒klar─▒n─▒n y├╝zeyde donarak beyaz yumu┼čak veya sert k─▒ra─č─▒ olu┼čturdu─čunda olu┼čur. Bu al├žak bulutlara maruz kalan da─č zirvelerinde ├žok g├Âr├╝l├╝r. Dondurucu ya─čmura e┼čde─čerdir ve esasen bir dondurucunun i├žinde olu┼čan ve "donmayan" buzun ayn─▒s─▒d─▒r. "Dondurucu sis" terimi, su buhar─▒n─▒n s├╝per so─čutulmu┼č oldu─ču ve havay─▒ ├žok hafif kara benzer k├╝├ž├╝k buz kristalleriyle doldurdu─ču sis anlam─▒na da gelir. Sanki "bir avu├ž almak" m├╝mk├╝nm├╝┼č gibi sisi "somut" k─▒lar gibidir.


Bat─▒ Amerika Birle┼čik Devletleri'nde, dondurucu sise bazen pogonip denir. Genellikle so─čuk k─▒┼č mevsimlerinde derin da─č vadilerinde olu┼čur. Pogonip kelimesi, ingilizcede "bulut" anlam─▒na gelen Shoshone pa╬│inappi̵h kelimesinden t├╝retilmi┼čtir. Aral─▒k takvimindeki "The Old Farmer's Almanac" 'da "Pogonip'e Dikkat Edin" ifadesi d├╝zenli olarak yer al─▒r. Jack London antolojisi Smoke Bellewde ana karakterleri ├ževreleyen ve i├žlerinden birini ├Âld├╝ren bir pogonipi anlat─▒r.

Bu olay, s─▒cakl─▒klar─▒n 10 ila 30 °F (-12 ila -1 °C) aral─▒─č─▒nda oldu─ču kuzeybat─▒ Pasifik'in i├ž kesimlerinde de ├žok olur. Columbia platosu, bazen ├╝├ž haftaya kadar s├╝ren s─▒cakl─▒─č─▒n tersine d├Ânmesi nedeniyle ├žo─ču y─▒l bu do─ča olay─▒n─▒ ya┼čar. Sis genelde Columbia nehri ├ževresinde olu┼čmaya ba┼člayarak b├╝y├╝r, bazen Oregon, LaPine'e kadar uzak, nehrin g├╝neyine ve Washington'un merkezine do─čru neredeyse 150 mil (240 km) kadar karay─▒ kaplar.

Donmu┼č sis (buz sisi de denir), damlac─▒klar─▒n donmu┼č son derece k├╝├ž├╝k kristaller halinde havada buz olu┼čturdu─ču her t├╝rl├╝ sistir. Genelde bu, yaln─▒zca Arktika ve Antarktika b├Âlgelerinde ve yak─▒nlar─▒nda olan -35 °C (-31 °F) veya daha az s─▒cakl─▒klar gerektirir. En ├žok, otomobil egzozunda ve ─▒s─▒tma ve elektrik ├╝retiminden kaynaklanan yanma ├╝r├╝nlerinde bulunan su buhar─▒n─▒n donmas─▒yla olu┼čan kentsel alanlarda g├Âr├╝l├╝r. Kentsel buz sisi a┼č─▒r─▒ derecede yo─čunla┼čabilir ve s─▒cakl─▒k y├╝kselene kadar gece g├╝nd├╝z devam eder. G├Âky├╝z├╝nden d├╝┼čen son derece k├╝├ž├╝k miktarlarda buz sisi, genellikle Utqia─ívik, Alaska'da bildirilen Elmas tozu denilen bir ya─č─▒┼č t├╝r├╝ olu┼čturur. Buz sisi genellikle ─▒┼č─▒k s├╝tunu g├Ârsel do─ča olay─▒na neden olur.

Elko, Nevada'da sabah dondurucu sis
Elko, Nevada'da sabah dondurucu sis

20. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan kalma bir kartpostaldan Virginia City, Nevada'da Pogonip sisi
20. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan kalma bir kartpostaldan Virginia City, Nevada'da Pogonip sisi

Donmu┼č sis ile a┼č─▒r─▒ so─čukta tarladaki bir a─ča├ž
Donmu┼č sis ile a┼č─▒r─▒ so─čukta tarladaki bir a─ča├ž

G├╝n bat─▒m─▒ s─▒ras─▒nda Pyh├Ąj├Ąrvi, Tampere ├╝zerinde buz sisi.
G├╝n bat─▒m─▒ s─▒ras─▒nda Pyh├Ąj├Ąrvi, Tampere ├╝zerinde buz sisi.

sis ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, co─črafya

Atmosferin alt tabakalar─▒ndaki k├╝├ž├╝k su taneleri veya buhardan olu┼čan bulutlar─▒n ├žok al├žalarak yery├╝z├╝ne kadar inmesiyle olu┼čan duman:

      "Kalk├╝ta'y─▒ s├╝t mavisi bir ak┼čam sisi kapl─▒yor." - Refik Halit Karay

Sinema ve Televizyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1981

─░ngilizce: fog, fogging, veiling, Frans─▒zca: voile, Almanca: Schleier, Belichtungsschleier

Sinema Genellikle ├ževirimde ya da i┼člemelikte bir yanl─▒┼čl─▒ktan, en ├žok bo┼č filmin al─▒c─▒ya tak─▒l─▒p ├ž─▒kar─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda makaraya ─▒┼č─▒k s─▒zmas─▒ sonucu filmin ─▒┼č─▒k almas─▒ndan ileri gelen ve g├Âr├╝nt├╝ ├╝zerinde kendini az ya da ├žok donuklukla g├Âsteren kusur.

Co─črafya Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1980

─░ngilizce: fog, Frans─▒zca: brouillard, Almanca: Nebel

Yery├╝z├╝ne oturan ve g├Âr├╝┼č uzakl─▒─č─▒n─▒ az ya da ├žok daraltan bir t├╝r bulut. bk. bulut, pus.

Fizik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1983

─░ngilizce: mist, Frans─▒zca: brume, brouillard, Almanca: Nebel

1. Nemli havan─▒n yeterince so─čumas─▒yla i├žindeki su u├žu─čunun yery├╝z├╝ne yak─▒n yerlerde yo─ču┼čumu. 2. Bir u├žun i├žindeki s─▒v─▒ damlac─▒klar─▒ndan olu┼čan as─▒lt─▒.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski