portakal

 

Portakal
Portakal a─čac─▒nda portakal ├ži├že─či ve meyvesi.

Portakal (Citrus sinensis), Citrus cinsi bir a─ča├ž olan Citrus sinensis'i ve onun meyvesini tan─▒mlar.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Bilimsel s─▒n─▒fland─▒rmas─▒


Tarihi

─░pek yolunun Anadolu'dan ge├žti─či d├Ânemlerde narenciye Hindistan civar─▒ndan gelen ticari bir ├╝r├╝nd├╝. ├ťmit Burnu'nun ke┼čfedilmesiyle ticaret yollar─▒ de─či┼čmi┼č, Asya k─▒tas─▒n─▒n Avrupal─▒ devletler taraf─▒ndan s├Âm├╝rgele┼čtirilmesiyle portakal ├╝retiminin tamam─▒ Portekiz civar─▒na yay─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rk topraklar─▒na ilk kez Portekiz'den geldi─či i├žin Portekiz meyvesi anlam─▒nda Portakal (Portugal) meyvesi denmi┼č, zaman i├žinde de sadele┼čerek portakala d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Portakal'─▒n pomelo ile mandalina'n─▒n do─čal melezi oldu─ču san─▒lmaktad─▒r.

Citrus sinensis'in meyvesine, "ac─▒/ek┼či portakal" olarak da an─▒lan Citrus aurantium'un meyvesinden ay─▒rabilmek i├žin, "tatl─▒ portakal" da denir.

Yeti┼čtirildi─či yerler

T├╝rkiye'de Akdeniz ve Do─ču Karadeniz (Rize ├ževresi) ayr─▒ca K─▒y─▒ Ege'nin g├╝neyi, Akdeniz ├ževresinde ve s─▒cakl─▒k ortalamas─▒ 23 ila -3 °C aras─▒nda olan yerlerde yeti┼čen a─ča├žlard─▒r. En kaliteli Washington cinsi portakal Antalya ili Finike il├žesinde yeti┼čtirilmektedir. Finike ├çavd─▒r k├Ây├╝ portakal─▒, en iyi portakal ├Âd├╝l├╝ alm─▒┼čt─▒r.

Portakallar
Portakallar

Ekolojik ├Âzellikleri

╬č °C'ye kadar so─ču─ča dayanabilir. ─░yi drenajl─▒ ve pH de─čeri 4,5-8 olan topraklar─▒ sever.

Kullan─▒ld─▒─č─▒ yerler

Kabuklar─▒ndan portakal esans─▒, bu esanstan ise parf├╝m elde edilir. G─▒da sanayisinde de bolca kullan─▒r. Ayr─▒ca ila├ž sanayisinde de kullan─▒lmaktad─▒r.

Besin de─čerleri

Portakal─▒n i├žerisinde B ve C vitaminleri bulunmaktad─▒r.

Besin ├Â─čeleri100 g
Enerji192 kJ (46 kcal)
Karbonhidrat11,54 g
┼×eker9,14 g
Lif2,4 g
Ya─č0,21 g
Protein0,70 g
Tiamin (B1 vit.)0,100 mg (%8)
Riboflavin (B2 vit.)0,040 mg (% 3)
Niasin (B3 vit.)0,400 mg (% 3)
Pantotenik asit (B5)0,250 mg (% 5)
B6 vitamini0,051 mg (% 4)
Folat (Vit. B9)17 mg (% 4)
C vitamini45 mg (% 75)
Kalsiyum43 mg (% 4)
Demir0,09 mg (% 1)
Magnezyum10 mg (% 3)
Fosfor12 mg (% 2)
Potasyum169 mg (% 4)
├çinko0.08 mg (% 1)

%: G├╝nl├╝k ├Ânerilen miktar

Ortadan ikiye ayr─▒lm─▒┼č portakal
Ortadan ikiye ayr─▒lm─▒┼č portakal

portakal kelimesi hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

(Portugal yer ad─▒ndan)

1. isim, bitki bilimi Turun├žgillerden, Akdeniz ├╝lkelerinde yeti┼čen, yapraklar─▒ sert bir a─ča├ž (Citrus aurantium):

      "Sonradan, orada ├žok g├╝zel portakal a─čac─▒ yeti┼čti─či anla┼č─▒l─▒nca, me┼če a─ča├žlar─▒ k├Âklenerek onlar─▒n yerine portakal a─ča├žlar─▒ dikildi." - Halikarnas Bal─▒k├ž─▒s─▒

2. isim Bu a─čac─▒n turuncu renkli, yuvarlak ve kabu─ču g├╝zel kokulu meyvesi:

      "Portakallar yusyuvarlak birer alt─▒n g├╝l├╝┼č h├ólinde pald─▒r k├╝ld├╝r ya─č─▒yorlard─▒." - Halikarnas Bal─▒k├ž─▒s─▒

Biyoloji Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1998

─░ngilizce: orange, Frans─▒zca: orange, Almanca: Apfelsine, Orange, Latin: Citrus sinensis

Turun├žgiller (Rutaceae) familyas─▒ndan, yapraklar─▒ basit ve salg─▒ bezli, ├žanak yapraklar─▒ 4-5 tane, ta├ž yapraklar─▒ 4-6 par├žal─▒ ve serbest, ovaryum ├╝st durumlu, her dem ye┼čil bitki.

Kelime K├Âkeni

─░talyanca Portogallo "Portekiz" ├Âzel ad─▒ndan t├╝retilmi┼čtir. Bu s├Âzc├╝k Latince portus Cale "─░ber yar─▒madas─▒n─▒n Atlantik k─▒y─▒s─▒nda bir liman, Oporto" ├Âzel ad─▒ndan t├╝retilmi┼čtir. Daha fazla bilgi i├žin porto maddesine bak─▒n─▒z.

Tarihte En Eski Kaynak

portakal "Portekiz turuncu" [ Ahmed Cavit, Kenz-├╝l ─░┼čtiha Tercemesi (1803 y─▒l─▒ndan ├Ânce) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski