fıtrat ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
isim, eskimiş, Arapça fiṭrat
► yaradılış.
Kelime Kökeni
Arapça fṭr kökünden gelen fiṭrat فطرة "yaratılış, doğa" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça faṭr veya fuṭūr فطر/فطور "1. yarma, 2. yaratma, doğurma, 3. oruç açma" sözcüğünün ismi merresidir. Bu sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice #pṭr פטר "açma, çözme, serbest kılma" kökü ile eş kökenlidir.
Tarihte En Eski Kaynak
[ Kıpçak Türkçesi Sözlüğü (1500 yılından önce) ]
Fıtrat, İslam dininde bir kavram, özellikle tasavvufta önemli bir yer tutar.
YanıtlaSilBir şeyi başlangıcında yarmak, kazmak anlamına gelen ve “fatr” kökünden türemiş olan fıtrat kelimesi, “ilk yaratılış” manasına gelir. Yani, mutlak yokluğun yarılarak içinden varlığın çıkmasıdır. Fıtrat, bu yarma sonucu ortaya çıkan ilk varlık halidir. İbn Manzur, Lisânü'l-Arab adlı eserinde “fıtrat”ı şöyle tanımlar: Yaradılış, yapı, karakter, tabiat, mizaç, Peygamberlerin sünneti, Kâlb-i selim, adetullahtır.
Sadece Allah’ı tanıma değil, belki genel manada din ve dini ayinleri tanıma da fıtridir. İnsanın fıtratı sabit, payidar ve değişiklik kabul etmez. Ayrıca Rum suresinin 30. ayeti Fıtrat Ayeti olarak bilinmektedir.
Ayrıca hilkat, tabii eğilim, hazır olmak, huy, cibilliyet, içgüdü, istidât gibi manalara da gelir. Terim olarak fıtrat: "Allahu Teâlâ'nın mahlûkatını kendisini bilip tanıyacak ve idrak edecek bir hal, bir kabiliyet üzere yaratmasıdır." Muhyiddin İbn Arabi ise “fıtrat” sözcüğüne "bir şey üzerine yaratılmak" mânâsı vermektedir. “Fıtrilik” fıtrat kelimesinden türetilmiştir ve fıtrata yani yaradılış maksadına uygun olan anlamına gelmektedir.