Bilecik, Bilecik ilinin merkezi olan şehirdir. Bilecik ili, Marmara Bölgesi'nin güneydoğusunda, Karadeniz, İç Anadolu ve Ege Bölgesi'nin kesiştiği bir noktada yer alır. Toplamda 8 ilçeden oluşan ilin en önemli ve en büyük ilçesi Bozüyük'tür.
{tocify} $title={İçindekiler}
 |
| Kent ormanından Bilecik panorama |
 |
| Bilecik Saat Kulesi |
 |
| Bilecik Şeyh Edebali türbesi |
Tarihi
Günümüz yerleşimiyle ilgili bilgiler sınırlıdır. Şehrin 4 km güneybatısında yerleşimin MÖ 3000'lere kadar uzandığı düşünülen Agrilion antik kenti bulunmaktadır. Günümüz yerleşimi, Hamsu ve Debağhane dereleri arasındaki kayalık çıkıntıda, Bizans döneminde Belekoma adıyla bilinen bir kalenin bulunduğu alandadır. “Belokome'nin, Bizans’ın 12. yüzyıl sonlarında bu bölgeye yerleştirdiği Sırp veya Bulgar topluluklarına ait bir yerleşim veya kale olduğu ve adının Slavca telaffuz edildiği varsayılmaktadır (Rumca bir ismin, Türkçede “Bilecik” yerine “Vilegüme” veya “Veligöme” gibi bir şekil almış olması gerekirdi.) 13. yüzyılda Bizans'ın Selçuklularla mücadelesinde uç bölgesinde yer alan Bilecik, yüzyılın ortalarından itibaren tekfur idaresinde merkezden yarı bağımsız olarak yönetilmekteydi. Bilecik, 1299 yılında Osman Gazi'nin gerçekleştirdiği ani bir baskınla Osmanlı topraklarına katıldı. Bilecik'in ele geçirilmesiyle Osman Gazi burada bir mescit yaptırmış, ikinci oğlu Ali ve eşi Bala Hatun ile aynı zamanda eşinin babası olan Şeyh Edebali burada yaşamıştır. Şehir kalenin etrafında gelişmeye başlamışsa da, coğrafi yapısı nedeniyle yeterince büyüyememiştir. 16. yüzyılda 700 civarında küçük bir nüfusa sahip olan yerleşimin onda bir kadarını Hristiyan nüfus oluşturmaktaydı. 1649 yılındaki Avârız kayıtlarında Bilecik Ertuğrul Gazi vakıflarına ait bir kasaba olarak kaydedilmiştir. Bu dönemde yerleşim, dokuz Müslüman ve bir Hristiyan olmak üzere on mahalleden oluşmaktaydı. Coğrafi konumu nedeniyle tarım yapılamayan yerleşim, bu tarihlerde demir madenciliği ve ipek dokumacılığı yönüyle gelişmişti. Osmanlı idaresinde uzun süre Sultanönü sancağına bağlı bir kaza olan yerleşim, Tanzimat'tan sonra Hüdavendigâr eyaletine bağlı bir sancağın merkezi haline geldi. II. Abdülhamid döneminde Ertuğrul Sancağı'nın merkez kazası olan Bilecik, Cumhuriyet'in ilk yıllarında il statüsü kazandı. 1924 yılında il statüsü kazanan yerleşimin adı resmen Bilecik olarak belirlendi.
Belediye başkanları
| № | Belediye Başkanı | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi | Parti / Yönetim Statüsü |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ali Dedeoğlu | 1923 | 1926 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 2 | Akif Güngör | 1926 | 1929 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 3 | Ali İpek | 1930 | 1931 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 4 | Yahya Güven | 1931 | 1940 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 5 | Hilmi Mercimekoğlu | 1940 | 1941 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 6 | İskender Kırmacı | 1941 | 1942 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 7 | Hamdi Ayaz | 1950 | 1951 | Demokrat Parti |
| 8 | Necmi Kadıoğlu | 1952 | 1960 | Demokrat Parti |
| 9 | Ali Rıza Aksu | 1960 | 1962 | Bağımsız (Askerî Dönem) |
| 10 | Sedat Kırtepe | 1962 | 1963 | Bağımsız |
| 11 | İbrahim Necati Önen | 1963 | 1973 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 12 | İsmail Atak | 1973 | 1980 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 13 | Hamdi Arıncı | 1981 | 1984 | Bağımsız (Askerî Dönem) |
| 14 | Mehmet Seven | 1984 | 1987 | Anavatan Partisi (ANAP) |
| 15 | Necmettin Şener | 1987 | 1989 | Anavatan Partisi (ANAP) |
| 16 | Akın Olcay | 1989 | 1994 | Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) |
| 17 | Mustafa Cinoğlu | 1994 | 1999 | Doğru Yol Partisi (DYP) |
| 18 | Yaşar Tüzün | 18 Nisan 1999 | 3 Kasım 2002 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 19 | Kayhan Güven | 3 Kasım 2002 | 28 Mart 2004 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| 20 | Selim Yağcı | 28 Mart 2004 | 26 Nisan 2018 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) |
| 21 | Nihat Can | 26 Nisan 2018 | 4 Nisan 2019 | Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) |
| 22 | Semih Şahin | 4 Nisan 2019 | 11 Nisan 2022 | Cumhuriyet Halk Partisi |
| - | Melek Mızrak Subaşı | 11 Nisan 2022 | 13 Ocak 2024 | Cumhuriyet Halk Partisi (Belediye Başkan Vekili) |
| 23 | Mustafa Sadık Kaya | 13 Ocak 2024 | 3 Nisan 2024 | İYİ Parti (Meclis Seçimi) |
| 24 | Melek Mızrak Subaşı | 3 Nisan 2024 | Görevde | Cumhuriyet Halk Partisi |
Nüfus
| Yıl | Toplam Nüfus | Şehir Nüfusu | Kır Nüfusu |
|---|---|---|---|
| 1927 | 21.451 | 3.581 | 17.870 |
| 1935 | 24.114 | 4.102 | 20.012 |
| 1940 | 24.263 | 4.751 | 19.512 |
| 1945 | 25.617 | 4.661 | 20.956 |
| 1950 | 26.734 | 4.878 | 21.856 |
| 1955 | 28.433 | 6.429 | 22.004 |
| 1960 | 29.830 | 7.528 | 22.302 |
| 1965 | 32.112 | 9.722 | 22.390 |
| 1970 | 32.907 | 11.744 | 21.163 |
| 1975 | 32.071 | 11.269 | 20.802 |
| 1980 | 36.131 | 15.126 | 21.005 |
| 1985 | 39.322 | 18.506 | 20.816 |
| 1990 | 43.548 | 23.273 | 20.275 |
| 2000 | 52.929 | 34.105 | 18.824 |
| 2007 | 63.075 | 45.126 | 17.949 |
| 2008 | 56.583 | 39.453 | 17.130 |
| 2009 | 62.823 | 46.403 | 16.420 |
| 2010 | 78.258 | 62.320 | 15.938 |
| 2011 | 65.459 | 49.671 | 15.788 |
| 2012 | 66.887 | 51.260 | 15.627 |
| 2013 | 71.072 | 55.113 | 15.959 |
| 2014 | 72.611 | 57.117 | 15.494 |
| 2015 | 74.019 | 59.163 | 14.856 |
| 2016 | 77.976 | 63.275 | 14.701 |
| 2017 | 80.065 | 65.578 | 14.487 |
| 2018 | 81.723 | 67.891 | 13.832 |
| 2019 | 78.533 | 65.375 | 13.158 |
| 2020 | 78.029 | 65.073 | 12.956 |
| 2021 | 86.442 | 74.457 | 11.985 |
| 2022 | 84.243 | 72.245 | 11.998 |
| 2023 | 82.416 | 70.562 | 11.854 |
| 2024 | 82.403 | 70.920 | 11.483 |
Coğrafi konumu
Bilecik Marmara Bölgesi'nin Güney Marmara Bölümü'nde yer alır. Karadeniz, İç Anadolu Bölgesi ve Ege ile Marmara Bölgelerinin tam kesim noktaları üzerindedir. Kısacası 4 bölgede de yer alır. Bilecik; 39° ve 40° 31' kuzey enlemleri ile 29° 43 ve 30° 41' doğu boylamları arasında bulunur. Doğu kesiminde Bolu ve Eskişehir güney kesiminde Kütahya, batı kesiminden Bursa, kuzey kesiminde ise Sakarya illeri ile komşu durumundadır.
Bilecik 4.179 km²'lik alanı ile Türkiye'nin küçük illerinden biridir. Alan sıralaması bakımından 65. sırada yer alır. Merkez ilçenin yüzölçümü 793 km²dir. Nüfus bakımından da en az olan illerin başında gelir. Bilecik il merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 513 metredir.
 |
| Bilecik'in Türkiye'deki konumu |
Yeryüzü şekilleri
Dağlar il topraklarının %32'sine yakın bir bölümünü kaplar. Bu yükseltiler daha çok tepe görünümündedir. İlin en yüksek noktası Bozüyük ilçesinde yer alan yükseltiler üzerindeki Kala Dağı'dır (1906 m).
Diğer önemli yükseltiler;
- Yirce Dağı (1790),
- Metristepe (1300 m),
- Göldağı (1284 m),
- Kızılcaviran (1250 m),
- Osmaniye (1210 m),
- Ahi Dağı (1100 m),
- Abbaslık Dağı (1241 m),
- Dokuz Öküz Tepesi (1150 m),
- Ballıkaya (1050 m),
- Kızıltepe (990 m),
- Avdan Dağları (926 m),
- Paşa Dağları (922 m),
- Kurudağ (805 m)'dır.
Sakarya Irmağı boyunca uzanan çok geniş olmayan düzlükler şeklinde ovalar il topraklarının %7'lik bir bölümünü kaplar.
Akarsular
Sakarya Nehri
Sakarya Nehri, Bilecik ilinden geçen başlıca akarsudur. Bu ırmağa dökülen çay ve dereler Bilecik'in öteki su kaynaklarıdır.
Sakarya, İnhisar ilçesi yakınlarında Bilecik topraklarına girer; kuzey-güney yönünde akarak ili doğu ve batı olmak üzere iki parçaya böler. Vezirhan'ın kuzeyinde Karasu Deresi, Osmaneli ilçesi yakınlarında da Göksu Çayını alarak kuzeye yönelir.
 |
| Sakarya Nehri |
Karasu
Bozüyük'ten doğar. Bilecik merkez ilçe sınırları içine Karasu Boğazından girer. Bu noktadan sonra Vezirhan'da Sakarya Nehrine kavuşur.
Bitki örtüsü ve iklim
Bitki örtüsü
Yağış yönünden yeterli miktara sahip olan Bilecik, yüzölçümünün %47'sinin ormanlık alan olması itibarı ile orman zenginliği bakımından Türkiye'nin şanslı yörelerinden biridir. Bilecik orman zenginliği av hayvanları bakımından da zenginleşmesini sağlamıştır. Bin metreye kadar yükseklerde orman örtüsü genellikle meşe, otsu bitkiler ve makilerden oluşmaktadır. 1500 metre sınırına kadar da karaçam, kayın, kızılçam, kestane türündeki yüksek boylu ağaçlar sıralanır. 1500 metreden daha yükseklerde ise göknar cinsinden ağaçlar vardır.
İklim
Bilecik ilinde yıllık yağış toplamı 450 kg/m² dolayındadır. Yağış en çok ocak ve mayıs aylarında düşmektedir.
Diğer klimatik veriler şöyledir:
- Yıllık sıcaklık ortalaması: 12,3 °C
- En soğuk ay: Ocak (2,5 °C)
- En sıcak ay: Temmuz (21,7 °C)
- Yıllık ortalama nispi nem: %66
Bilecik düzeyinde tespit edilen en yüksek sıcaklık Ağustos 1945'te 40,6 °C, en düşük sıcaklık ise Ocak 1950'de -16 °C olarak tespit edilmiştir.
Genel bilgiler
Bilecik ili, Marmara Bölgesi'nin güneydoğusunda; Marmara, Karadeniz, İç Anadolu Bölgesi ile Ege Bölgelerinin kesişim noktaları üzerinde yer alır. İlin bilinen en eski isimleri arasında Agrilion ve Belekoma vardır. Bilecik, Osmanlı İmparatorluğu'nun doğduğu topraklardadır. Her yıl düzenlenen Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenlikleri Bilecik'in Söğüt ilçesinde gerçekleştirilmektedir. Bölgede zengin mermer ocakları bulunmaktadır. Sakarya Irmağı çevresinde kurulan yöre, göletleri ve dereleriyle tanınır; antik çağlardan günümüze kadar tarihin izlerini taşır. Şehirdeki Şeyh Edebali Türbesi, Türkiye'nin dört bir yanından ziyaretçi çekmektedir. Türk Kurtuluş Savaşı'na ait izler, Şeyh Edebali Türbesi çevresinde hâlen görülebilmektedir; ancak türbenin bulunduğu alan Bilecik'in ilk yerleşim yeri olmayabilir. Bu izlere örnek olarak, Kurtuluş Savaşı sırasında hasar görmüş ya da yıkılmış olan bir cami minaresi gösterilebilir.
Mutfak
- Dağ Eriği Ekşili Kesme Çorbası
- Bıldırcın Kebabı
- Nohutlu Mantı
- Parmak Köftesi
- Bilecik Nohutlu Mantısı
- Mercimekli bozüyük mantısı
- Bilecik Güveci
- Yunus erikli ekşili biber dolması
- Gök fasille
- Zırz
- Huris Tepsi
- Büzme vb. birçok yemek
Bilecik'te Yerel Medya (Basın-Yayın Kuruluşları)
Günümüzde Bilecik kent merkezinde ve ilin genelinde yerel televizyon kanalı yoktur. Sadece Bilecik il merkezinde iki yerel radyo kanalı Bilecik FM (99.9) ve Radyo 11 (105.0) bulunmaktadır. Ayrıca il genelinde yerel gazeteler bulunmaktadır. Bu gazeteler: Yarın, Sakarya, Değişim gazeteleridir.
 |
| Bilecik şehir merkezi |
Bilecik ne demek? TDK anlamı ve açıklaması
Bilecik, -k'i
isim, özel, (bile'ciği)
Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nde yer alan illerinden biri.