sperm

 

sperm

Sperm ya da tam bilimsel ad─▒ ile spermatozoon (Spermatozoid) (├žo─čulu: spermatozoa), erkek bireylere ait ├╝reme h├╝cresidir. Hayvanlar, kam├ž─▒'l─▒ ve spermatozoa olarak bilinen kuyru─ču olan hareketli sperm ├╝retir. Baz─▒ k─▒rm─▒z─▒ algler ve mantarlar spermatia olarak bilinen hareketsiz sperm h├╝creleri ├╝retirken, baz─▒ k─▒rm─▒z─▒ algler ve mantarlar spermatozoa olarak bilinir. Kapal─▒ tohumlular polen i├žinde hareketsiz sperm i├žerirken, e─črelti otlar─▒ ve baz─▒ a├ž─▒k tohumlular gibi baz─▒ bazal bitkilerde hareketli sperm bulunur.

Sperm h├╝creleri, spermatogenez olarak bilinen s├╝re├ž s─▒ras─▒nda olu┼čur. Amniyotlarda (s├╝r├╝ngenler ve memeliler) testislerin seminifer t├╝b├╝llerinde yer al─▒r. Bu s├╝re├ž, spermatogonyum ile ba┼člayan birka├ž ard─▒┼č─▒k sperm h├╝cresi ├Ânc├╝l├╝n├╝n ├╝retimini i├žerir. Bunlar spermatosit'lere farkl─▒la┼č─▒r. Spermatositler daha sonra mayoz b├Âl├╝nme ge├žirerek kromozom say─▒lar─▒n─▒ yar─▒ya indirir. Daha sonra spermatid'ler ├╝retir. Spermiyogenez, spermatogenezin son a┼čamas─▒d─▒r. Spermatidlerin olgun spermatozoaya olgunla┼čmas─▒ g├Âr├╝l├╝r.

Testislerde olu┼čan bu h├╝crelerin ├╝retimi ergenlik d├Âneminde ba┼člar. Ba┼č k─▒sm─▒nda d├Âllenme s─▒ras─▒nda yumurtaya aktaraca─č─▒ kal─▒tsal bilgi (DNA) ta┼č─▒r. Kuyru─ču vard─▒r ve hareketlidir. ─░nsanlarda bir ├žiftle┼čme s─▒ras─▒nda yakla┼č─▒k 150-200 milyon sperm sal─▒n─▒r. Ancak yumurtay─▒ yaln─▒zca tek bir sperm h├╝cresi d├Âlleyebilir. Bir sperm bir yumurta h├╝cresine (oosit) ula┼čt─▒─č─▒nda, yumurtaya girmek i├žin kuyru─čunu d─▒┼čar─▒da b─▒rak─▒p, yumurta zar─▒ndan ge├žerek kal─▒tsal bilgileri yumurtaya ula┼čt─▒rm─▒┼č olur. Spermler yo─čun k─▒vamda bir s─▒v─▒n─▒n i├žinde bulunurlar. Bu s─▒v─▒n─▒n ismine meni (ersuyu), ejek├╝lat veya yayg─▒n kullan─▒┼č bi├žimi ile sperma denir. Spermatositogenez, k├Âk h├╝crelerin kendilerini de─či┼čtirmek ve olgun sperm haline gelecek bir h├╝cre pop├╝lasyonu ├╝retmek i├žin b├Âl├╝nmesini i├žerir.

Spermatozoonun ba┼č─▒ f─▒r─▒nc─▒ k├╝re─čini and─▒r─▒r ve i├žerisinde kal─▒tsal bilgileri bulunur. Ba┼č k─▒sm─▒ kep gibi saran ve i├žerisinde spermatozoonun, yumurta h├╝cre duvar─▒n─▒ ge├žmesi i├žin gerekli enzimleri i├žeren akrozom isimli yap─▒ bulunur. Sperm h├╝cresi yumurtaya ula┼čt─▒─č─▒nda akrozom membran─▒ i├žerisindeki enzimler sal─▒narak spermatozoonun yumurta i├žerisine girmesi sa─član─▒r. ─░├žeri giren n say─▒daki erkek DNA materyali n say─▒daki di┼či DNA materyali ile birle┼čerek 2n say─▒da DNA materyali olu┼čur (olu┼čan bu h├╝creye zigot ismi verilir). Daha sonra zigot i├žerisinde h├╝creler b├Âl├╝nerek ├žo─čalmaya ba┼člar. Cinsiyetin olu┼čmas─▒nda spermatozoalar─▒n ta┼č─▒d─▒─č─▒ X ve Y kromozomlar─▒ belirleyicidir. Di┼či ├╝reme h├╝cresi X kromozom ta┼č─▒rken, erkek ├╝reme h├╝crelerinin yar─▒s─▒ X di─čer yar─▒s─▒ da Y kromozomu ta┼č─▒r. E─čer di┼či ├╝reme h├╝cresini X kromozomu ta┼č─▒yan spermatozoon d├Âllemi┼čse kromozomlar XX ┼čeklinde olur ve bireyin cinsiyeti di┼či olur, e─čer Y ta┼č─▒yan spermatozoon d├Âllemi┼čse ise bireyin cinsiyeti erkek olur. Ancak baz─▒ istisnalar da vard─▒r. Mesela XXY, X0 gibi kal─▒tsal hastal─▒kl─▒ bireyler de olu┼čabilir.

Bir insan spermatozoas─▒n─▒n tam diyagram─▒ ─░ngilizce
Bir insan spermatozoas─▒n─▒n tam diyagram─▒ ─░ngilizce

Sperm anatomisi
Sperm anatomisi

Bir sperm bir yumurta h├╝cresini d├Âllemek ├╝zereyken
Bir sperm bir yumurta h├╝cresini d├Âllemek ├╝zereyken

45 ya┼č─▒nda, erkek ve iyicil prostat hiperplazisi tan─▒s─▒yla izlenen bir hastan─▒n idrar ├Ârne─činde, bol miktarda sperm h├╝cresi.
45 ya┼č─▒nda, erkek ve iyicil prostat hiperplazisi tan─▒s─▒yla izlenen bir hastan─▒n idrar ├Ârne─činde, bol miktarda sperm h├╝cresi.

sperm ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

isim, fizyoloji, Frans─▒zca sperme

Meni.

Biyoloji Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1998

bk. sperma

Su ├ťr├╝nleri Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2007

─░ngilizce: sperm

Sperma.

Veteriner Hekimli─či Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ -

─░ngilizce: spermatozoon

Sperm h├╝cresi.

Hem┼čirelik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2015

─░ngilizce: spermatozoon, spermatozoid, spermium

Olgunla┼čm─▒┼č erkek ├╝reme h├╝cresi, ##(spermatozoon)##.

─░la├ž ve Eczac─▒l─▒k Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2014

─░ngilizce: sperm

Testislerden salg─▒lanan ergin erkek cinsiyet h├╝cresi. #(spermatozoon)#, #(sperma)#

Kelime K├Âkeni

Frans─▒zca sperme "1. genel anlamda tohum, 2. d├Âlleme h├╝cresi" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Frans─▒zca s├Âzc├╝k Eski Yunanca sp├ęrma ¤â¤Ç╬ş¤ü╬╝╬▒  ""sa├ž─▒m", tohum" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k Eski Yunanca spe├şr┼Ź, spor- ¤â¤Ç╬Á╬»¤ü¤ë, ¤â¤Ç╬┐¤ü-  "sa├žmak, tohum ekmek" fiilinden +ma sonekiyle t├╝retilmi┼čtir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde ayn─▒ anlama gelen yaz─▒l─▒ ├Ârne─či bulunmayan *sper-4 bi├žiminden evrilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

[ Peyami Safa (1949) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski