moringa oleifera

 

Moringa oleifera ├ži├že─či
Moringa oleifera ├ži├že─či

Moringa oleifera, "Shojne" olarak Bengalce'de, "Munagakaya" olarak Telugu dilinde, "Shevaga" in Marathi dilinde, "Moringa" olarak Tamil dilinde vs. ├že┼čitli dillerde adland─▒r─▒l─▒r. Moringa cinsinin en ├žok yeti┼čtirilen ve bilinen t├╝r├╝d├╝r. Mucize a─ča├ž olarak da adland─▒r─▒l─▒r, bu bitkinin bu adla adland─▒r─▒lmas─▒n─▒n sebebi ise hemen hemen her par├žas─▒n─▒n ayr─▒ bir de─čerinin olmas─▒d─▒r. Zira tohumundan k├Âk├╝ne, sap─▒na kadar bitkinin her par├žas─▒ndan yararlan─▒lmaktad─▒r.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Bilimsel s─▒n─▒fland─▒rmas─▒


Da─č─▒l─▒m─▒

Anavatan─▒ olan Himalayalar eteklerindeki Kuzey Hindistan b├Âlgeleridir. Ancak sonras─▒nda d├╝nyan─▒n pek ├žok b├Âlgesine k├╝lt├╝r t├╝rleri g├Ânderilerek yeti┼čtirilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. ┼×u s─▒ralar Endonezya, Sri Lanka, Malezya,Filipinler, Meksika, G├╝ney Amerika, Orta Amerika'da da yeti┼čtirilmektedir. Afrika'da dahas─▒ Orta Do─ču'da yeti┼čtirildi─či bilinmektedir. Yar─▒ kurak, tropik ve tropik alt─▒ iklimlerde yeti┼čebilen bir t├╝rd├╝r. So─ču─ča dayan─▒kl─▒l─▒k haritas─▒nda USDA 9-10 olarak belirtilen b├Âlgelerde de yeti┼čtirilebilmektedir ancak bu t├╝r yerlerde normal olarak a─ča├ž -1 ile -9 santigrat derece civar─▒ndaki s─▒cakl─▒klarda yapraklar─▒n─▒ d├Âkerek, g├Âvdesini kurutarak ├Âl├╝r bununla birlikte kendisi derine k├Âk yapt─▒─č─▒ i├žin bir sonraki bahar ay─▒nda tekrar yeniden k├Âkten filizlenip, yeniden g├Âvde ve dallar─▒n─▒, yapraklar─▒n─▒, ├ži├žeklerini olu┼čturabilmektedir. Toprak tercihi de bulunmamaktad─▒r, genel olarak kuru kumlu topraklarda iyi yeti┼čebilmektedir ancak en fakir topraklarda dahi yeti┼čme kabiliyeti de bulunmaktad─▒r. Kurakl─▒─ča da dayan─▒kl─▒ bir a─ča├žt─▒r. A─ča├ž ├žok h─▒zl─▒ b├╝y├╝me kabiliyetine sahiptir, ilk y─▒l 4 metre b├╝y├╝yebilir e─čer herhangi bir don vs. etkenle kar┼č─▒la┼čmazsa s─▒cak iklimlerde a─čac─▒n 6-15 metre aras─▒ bir uzunlu─ča eri┼čebildi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ancak k├Âk├╝ derine yapt─▒─č─▒ i├žin dar saks─▒larda yeti┼čebilen bir a─ča├ž olmay─▒p daha ├žok bah├želerde ve ├žok b├╝y├╝k saks─▒larda yeti┼čebilme kabiliyetine sahiptir.

Yararlanma

Tohumlar─▒ Malezya'da f─▒st─▒k olarak yenilir. Kal─▒nla┼čm─▒┼č k├Âkleri yaban turpu gibi yenilebilmektedir. A┼č─▒r─▒ derecede besleyici olan yapraklar─▒ ye┼čillik olarak, salatalarda, sebze yemeklerinde yenilebilir. Zira yapraklar─▒ ayn─▒ a─č─▒rl─▒ktaki portakal─▒n 7 misli C vitamini, s├╝t├╝n 4 misli kalsiyum, havucun 4 misli A vitamini, s├╝t├╝n iki misli protein ve muzun 3 misli potasyum i├žerir. Bununla birlikte a─ča├ž kalsiyum oksalat olarak yapraklar─▒nda kalsiyumu depolamakla bu t├╝rden kalsiyum depolama v├╝cuda biraz yabanc─▒d─▒r, bununla birlikte ┼ču ana kadar bir zararl─▒ etkisi de tespit edilememi┼čtir. Ancak b├Âbrek ta┼č─▒ sorunu olanlar─▒n oksalat sebebiyle bu bitkiyi dikkatli ┼čekilde t├╝ketmeleri veyahut beraberinde oksalat─▒ engelleyici g─▒dalar almalar─▒ gerekmektedir. Yapraklar─▒ kurutulup toz haline getirilerek de t├╝ketilebilir. Bu durumda bir ├žorba ka┼č─▒─č─▒ toz 1-3 ya┼č aras─▒ ├žocuklar─▒n kalsiyum ihtiyac─▒n─▒n %40'─▒n─▒, protein ihtiyac─▒n─▒n %14'├╝n├╝, demir ihtiyac─▒n─▒n %23├╝n├╝, A vitamini ihtiyac─▒n─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒ kar┼č─▒lar. 6 ├žorba ka┼č─▒─č─▒ toz ise hamilelik ve emzirme s├╝resince bir kad─▒n─▒n ihtiya├ž duydu─ču demir ve kalsiyum ihtiyac─▒n─▒n ├žo─čunu kar┼č─▒lar. Ayr─▒ca Filipinler de vs. ├╝lkelerde yapraklar─▒ ├žorba vs. yemek yap─▒m─▒nda ve g─▒da end├╝strisinde kullan─▒lmaktad─▒r. Yine yapraklar─▒ toz haline getirilip temizlik ve dezenfekte etmek i├žinde kullan─▒labilir. Tohumlar─▒ %38-40 oran─▒nda kurumayan Ben Ya─č─▒ i├žerir; bu ya─č resim, g├╝zel sanatlarda boya i├žeri─či olarak kullan─▒ld─▒─č─▒ gibi saat gibi hassas makinelerin ya─članmas─▒nda kullan─▒l─▒r. Bu ya─č temiz, tatl─▒ ve kokusuz oldu─ču i├žin parf├╝m ve sa├ž bak─▒m ├╝r├╝nlerinde de kullan─▒l─▒r. A─čac─▒ kereste olarak kullan─▒labildi─či gibi; bah├želere ├žit olarak da kullan─▒labilir. Ya─č─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒ sonras─▒ kalan tohum posas─▒ ve tohumlar─▒ anti bakteriyel ├Âzelli─či sayesinde su dezenfektasyonu i├žin belli miktarlar─▒ a┼čmamak kayd─▒yla kullan─▒labilir.

Buna ilaveten bitki g├Âvdesi ├že┼čitli ├╝lkelerde k├Âk boya olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Yine Hindistan ve Sri Lanka'da yerel halk afrodizyak olarak kad─▒n ve erkekler i├žin tohumlar─▒n─▒ ila├ž gibi kullanmaktad─▒r. Ayr─▒ca a├žl─▒kla m├╝cadele i├žin tavsiye edilen ve kullan─▒lan a─ča├žlardan biridir.

Resimleri

Moringa oleifera yapra─č─▒
Sonjna (Moringa oleifera) yapra─č─▒ Kalk├╝ta, Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Moringa oleifera kabu─ču
Moringa oleifera kabu─ču

├çi├žeklenmi┼č Sonjna (Moringa oleifera) Narendrapur Kalk├╝ta yak─▒n─▒nda, Bat─▒ Bengal, Hindistan.
├çi├žeklenmi┼č Sonjna (Moringa oleifera) Narendrapur Kalk├╝ta yak─▒n─▒nda, Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Moringa oleifera ├ži├žekleri
Sonjna (Moringa oleifera) ├ži├žekleri ve yapra─č─▒ Kalk├╝ta, Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Sonjna (Moringa oleifera) ├ži├žekleri Kalk├╝ta, Bat─▒ Bengal, Hindistan.
Sonjna (Moringa oleifera) ├ži├žekleri Kalk├╝ta, Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Moringa oleifera: ├çi├žek ve meyvesi. MacRichie Ulusal Park─▒, Singapur.

Kurutulmu┼č moringa oleifera tohumlar─▒.

Sonjna (Moringa oleifera) ├ži├žekleri Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Sonjna (Moringa oleifera) ├ži├žekleri Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Sonjna (Moringa oleifera) yapraklar─▒ Bat─▒ Bengal, Hindistan.

├çie├žeklenmi┼č Sonjna (Moringa oleifera) dallar─▒ Kalk├╝ta, Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Sonjna (Moringa oleifera) ├ži├žekleri Kalk├╝ta, Bat─▒ Bengal, Hindistan.

Dunt-dalun chin-yei, Myanmar'da ince dallar─▒ndan yap─▒lan ├Âzel ek┼či ├žorba


Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski