kriz

 

kriz

Kriz (buhran, bunal─▒m), bir ├Ârg├╝t├╝n ├╝st d├╝zey hedeflerini ve i┼čleyi┼č bi├žimini tehdit eden veya hayat─▒n─▒ tehlikeye sokan, acil karar verilmesi gereken, uyum ve ├Ânleme sistemlerini yetersiz hale getiren gerilim durumudur.

“Kriz, bir mekanizman─▒n mevcut konumunu ve gelece─čini etkileyen hi├ž beklenmeyen bir anda ortaya ├ž─▒kan ve genelde ├Ânlem al─▒nmakta ge├ž kal─▒nan olumsuz bir durumdur.” Bu tan─▒mdan krizin beklenmeyen bir anda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ve gene itibar─▒yla de olumsuz bir anlama sahip oldu─ču sonucu ├ž─▒kart─▒labilir. ─░┼čletme alan─▒nda ise “kriz, beklenmeyen ve ├Ânceden sezilmeyen, h─▒zl─▒ bir ┼čekilde cevap verilmesi ve y├Ânetilmesi gereken, ┼čirketin ├Ânleme ve uyum mekanizmalar─▒n─▒ yetersiz hale getirerek, mevcut de─čerlerini, ama├ž ve varsay─▒mlar─▒n─▒ tehdit eden gerilim durumu” olarak ifade edilebilir. Kriz olumsuz bir kelime olmas─▒na ra─čmen baz─▒ sekt├Ârler ve ┼čirketler i├žin yaratt─▒─č─▒ f─▒rsatlar a├ž─▒s─▒ndan olumlu olarak da de─čerlendirilebilir. Kriz d├Âneminin en belirgin ve gerilim yarat─▒c─▒ ├Âzelli─či “belirsizlik”tir. Kriz d├Ânemlerinde yeni ko┼čullar ve kurallar ge├žerlidir, bilinen ├ž├Âz├╝mler ise ge├žerlili─čini kaybeder. G├╝n├╝m├╝zde krizin herkes taraf─▒ndan kabul edilmi┼č ba┼čl─▒ca iki anlam─▒ ise y─▒k─▒mla sonu├žlanan bir de─či┼čim ve ileri, geli┼čkin bir evreye ge├ži┼čtir. T├╝rk Dil Kurumu S├Âzl├╝─č├╝'nde kriz “Bir ├╝lkede veya ├╝lkeler aras─▒nda, toplum veya bir kurulu┼čun ya┼čam─▒nda g├Âr├╝len g├╝├ž d├Ânem, bunal─▒m, buhran” olarak tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Kriz, buhran ve bunal─▒m kavramlar─▒ ile e┼č anlaml─▒ an─▒labilmekle birlikte, “bir ├Ârg├╝t├╝n ├╝st d├╝zey hedeflerini ve i┼čleyi┼č bi├žimini tehdit eden veya hayat─▒n─▒ tehlikeye sokan, acil karar verilmesi gereken, uyum ve ├Ânleme sistemlerini yetersiz hale getiren gerilim durum” olarak da tan─▒mlanabilir.

Kaynaklar─▒na g├Âre iki tipe ayr─▒l─▒r:

  • ─░├ž ├ževreden kaynaklanan krizler
  • D─▒┼č ├ževreden kaynaklanan krizler

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Krizin ├Âzellikleri

  • ├ľrg├╝t├╝n ├╝st d├╝zey hedeflerini hatta varl─▒─č─▒n─▒ tehdit etmesi
  • ├ľrg├╝t├╝n ├Ânleme ve ├Âng├Ârme mekanizmalar─▒n─▒n yetersiz kalmas─▒
  • Acil m├╝dahale gerektirmesi
  • Beklenmedik ve ani de─či┼čiklere zorlamas─▒
  • Karar vericilerde Gerilim yaratmas─▒
  • Korku ve pani─če yol a├žmas─▒

Krize sebep olan fakt├Ârler

─░┼čletme d─▒┼č─▒ ├ževre fakt├Ârleri

  • Do─čal fakt├Ârler (Deprem, sel, heyelan...
  • Ekonomik fakt├Ârler
  • Teknolojik fakt├Ârler
  • Politik ve yasal fakt├Ârler
  • Toplumsal fakt├Ârler

─░┼čletme i├ži ├ževre fakt├Ârleri

  • Y├Ânetim zafiyetleri
  • ├ľrg├╝t yap─▒s─▒
  • ├ľrg├╝t i├ži ileti┼čim sorunlar─▒
  • Y├Ânetici sorunlar─▒
  • Kurum Kimli─či
  • Kurum k├╝lt├╝r├╝n├╝n olmay─▒┼č─▒
  • Motivasyon Eksikli─či
  • Organizasyon yap─▒s─▒n─▒n i┼čleyi┼čindeki sorunlar vb. olarak tan─▒mlanabilir.

Krizi ├Ânlemeye y├Ânelik stratejiler ve tedbirler

─░┼čletmelerde kriz a┼čamas─▒na gelinmeden ├Ânce i┼čletme i├ži ve d─▒┼č─▒ baz─▒ i┼čaretler do─čru de─čerlendirilir ve gerekli ├Ânlemler al─▒n─▒rsa i┼čletmeler krize girmeden ya da kriz olu┼čum s├╝recinin ba┼člar─▒nda mevcut durumdan en avantajl─▒ ┼čekilde ├ž─▒kabilirler. Bu a├ž─▒dan krize kar┼č─▒ geli┼čtirilecek strateji ve teknikler krizi y├Ânetmek kadar ├Ânemlidir. Krize haz─▒r olabilmek i├žin i┼čletmenin i├ž ve d─▒┼č fakt├Ârlerinin s├╝rekli izlenmesi ve elde edilen bilgilerin dikkatli bir ┼čekilde analiz edilmesi gereklidir. ─░┼čletmeler yap─▒lan analizlerin sonucu olarak baz─▒ tahminleri geli┼čtirebilir ve muhtemel olumsuzluklara kar┼č─▒ haz─▒r halde bulunabilirler. Ayr─▒ca i┼čletmeler b├Âlgesel ve ulusal d├╝zeyde olu┼čabilecek de─či┼čiklikleri izleyerek muhtemel krizin etkilerinin ├Ân├╝ne ge├žilebilir. Bu a┼čamada ├Ârne─čin, i┼čletmenin hammadde tedarikinde ortaya ├ž─▒kabilecek herhangi bir probleme kar┼č─▒ muhtemel yeni kaynaklar aray─▒┼č─▒na girmesi veya pazarda meydana gelebilecek daralmalara kar┼č─▒ yeni pazar aray─▒┼člar─▒na girmesi i┼čletmeyi krize kar┼č─▒ haz─▒r halde tutacakt─▒r. Ayr─▒ca i┼čletmeler krize y├Ânelik proaktif yakla┼č─▒mlar geli┼čtirerek kriz y├Ânetiminde bu yakla┼č─▒mlar─▒ kullanabilirler.

Kriz y├Ânetiminde proaktif yakla┼č─▒m geli┼čtirmek i├žin kullan─▒lacak unsurlar

Do─čru ve Yeterli Bilgi Ak─▒┼č─▒ Sa─člama

Krizin olu┼čumunu engellemedeki ├Ânemli bir unsur do─čru ve yeterli bilgi ak─▒┼č─▒n─▒n sa─članmas─▒d─▒r. Sistemin kabiliyetine ba─čl─▒ olarak karar s├╝reci i├žine giren kaliteli bilgi etkili bir bilgi ak─▒┼č─▒n─▒ i├žererek sistemdeki a┼č─▒r─▒ y├╝klenmeleri engeller. Bu sayede ileti┼čim kanallar─▒nda olu┼čan g├╝r├╝lt├╝ azal─▒r. Bu ise do─čru bilginin do─čru zamanda do─čru ki┼čiye ula┼čmas─▒n─▒ sa─člayarak, bilgi eksikli─či veya yanl─▒┼č anlamalar sebebiyle risk unsurlar─▒n─▒n krize d├Ân├╝┼čmesini ├Ânlemi┼č olur. Pek ├žok durumdaki ├Ârg├╝tsel ileti┼čim bir i┼čletmenin yasall─▒─č─▒n─▒ anlaml─▒ bir ┼čekilde de─či┼čtirebilir. Etkili ileti┼čim i┼čletmenin de─či┼čimini engellemez fakat i┼čletmede olu┼čabilecek di─čer riskleri azalt─▒r. ┼×ayet d├╝zenli bir ┼čekilde y├╝r├╝t├╝l├╝rse krizin ilerlemesini azaltabilir. Gayet iyi bilindi─či gibi, kriz s├╝recine girildi─činde bilgi toplamada kullan─▒lan haberle┼čme kanallar─▒ say─▒s─▒, karar birimleri ile di─čer birimleri aras─▒nda bilgi iletimi azal─▒r. Bu a├ž─▒dan gerek bu s├╝rece girmeden ├Ânce ileti┼čim kanallar─▒n─▒ g├╝├žlendirerek do─čru bilgi ak─▒┼č─▒ ile bilgi eksikli─či veya yanl─▒┼č anlamalarla ortaya ├ž─▒kan kriz olu┼čumunun ├Ân├╝ne ge├žilebilece─či gibi ayn─▒ zamanda kriz olu┼čum s├╝recinde ileti┼čim kanallar─▒n─▒ g├╝├žlendirerek karar birimlerinin do─čru karar almas─▒na katk─▒ sa─članabilir.

G├Âze Al─▒nacak Risk Miktar─▒n─▒ Belirleme

─░┼čletmelerin de canl─▒lar gibi ya┼čam s├╝releri bulunmakla beraber gerek kurulu┼č d├Âneminde gerekse b├╝y├╝me s├╝recine girildi─činde sahip olunan kaynaklar g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda ama├žlar─▒n ger├žekle┼čtirilmesi i├žin g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nmas─▒ gereken risk miktar─▒n─▒n belirlenmesi ├Ânemlidir. ├ç├╝nk├╝ bu miktar─▒n ├╝zerine ├ž─▒k─▒lmas─▒ halinde riskli durum her an bir krize zemin haz─▒rlayabilir. Y├Âneticiler ne kadar risk alabileceklerini iki kritere g├Âre belirlemelidirler. Bu kriterlerden birincisi ama├žlar─▒n ├Âl├ž├╝lebilmesi ve ikincisi ba┼čar─▒ya ula┼čma ihtimali oran─▒d─▒r. ─░┼čletmelerde sadece ilk yat─▒r─▒m risk i├žermez ayn─▒ zamanda ├Ârg├╝tsel de─či┼čim ve geli┼čim boyunca her bir a┼čamada risk ile kar┼č─▒la┼čmak ve bunlar─▒n krize d├Ân├╝┼čmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Teknolojik de─či┼čim yapan bir i┼čletmede ├žal─▒┼čanlar─▒n de─či┼čime ne oranda uyum sa─člayaca─č─▒n─▒n hesaplanmas─▒ ve buna g├Âre gerekli e─čitim programlar─▒n─▒n olu┼čturulmamas─▒ potansiyel bir kriz durumuna ├Ârnek verilebilir. D├╝┼č├╝nce plana d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lerek kaynaklar ve insan g├╝c├╝ ile bir ger├že─če d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmelidir. Bu durum genellikle i┼čletmenin kurulu┼č safhas─▒d─▒r, pazar kimlerden olu┼čmaktad─▒r, insan kayna─č─▒n─▒n durumu nedir, ├╝retim s├╝reci ne ┼čekilde olacak, rakiplerimiz kimlerdir, maliyetimiz ne olacakt─▒r gibi pek ├žok soru sorulmal─▒ ve cevaplanmal─▒d─▒r. Bu sayede ili┼čkide olaca─č─▒m─▒z fakt├Ârlerin bizi ne oranda etkileyece─či ve ta┼č─▒d─▒─č─▒ riskler belirlenir. B├Âylece sahip olunan kaynaklar─▒n miktar─▒ ve ama├žlar kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒larak al─▒nacak riskin uygun olup olmad─▒─č─▒ belirlenebilir. 

Erken Uyar─▒ Sistemleri Olu┼čturma

Erken uyar─▒ sistemleri sayesinde krizin varl─▒─č─▒, ┼čiddeti ve yo─čunlu─ču tespit edilebilir ve bu sayede i┼čletmenin varl─▒─č─▒n─▒n istikrarla s├╝rd├╝r├╝lmesi sa─članabilir. Erken uyar─▒ sistemi mali oranlardan hareketle i┼čletmenin ba┼čar─▒ durumunu tespit edebilmek i├žin oranlar─▒ tek tek dikkate almak yerine, onlar─▒ ba┼čar─▒l─▒-ba┼čar─▒s─▒z i┼čletme gruplar─▒ i├žinde birlikte de─čerlendirme s├╝recidir. Erken uyar─▒ sistemi genellikle d├Ârt analiz s├╝reci ├╝zerine kurulmaktad─▒r.

  1. Bunlardan ilki ├ževre analizidir. ├çevre analizinde ├ževrede ayn─▒ faaliyet dal─▒ndaki i┼čletmelerin bir analizi yap─▒l─▒r ba┼čar─▒l─▒ veya ba┼čar─▒s─▒z olarak grupland─▒r─▒l─▒r.
  2. Sonraki safhada se├žilen i┼čletmelerin bilan├žo, kar ve zarar cetvellerinden mali oranlar─▒ hesaplanarak mali oranlardaki geli┼čmelere bak─▒l─▒r i┼čletmenin yak─▒n gelecekteki durumlar─▒ tahmin edilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r.
  3. Daha sonra her y─▒la ait ba┼čar─▒l─▒ ve ba┼čar─▒s─▒z i┼čletmelerin oran ortalamalar─▒ bir grafik haline getirilerek, her bir oran─▒n ba┼čar─▒l─▒ ve ba┼čar─▒s─▒z i┼čletmeler a├ž─▒s─▒ndan nas─▒l bir geli┼čme g├Âsterdi─či ortaya konulur.
  4. Son olarak bu farkl─▒l─▒klar─▒n sebepleri ayr─▒nt─▒l─▒ olarak incelenerek i┼čletmenin ne y├Ânde geli┼čme g├Âsterdi─či yorumlan─▒r. Elde edilen geni┼č kapsaml─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ veriler ile sekt├Ârel bazda veya i┼čletmenin mevcut kaynak kullan─▒m─▒ ile ilgili y├Ânetimde bir krizin olup olmad─▒─č─▒ sonucuna var─▒labilir. B├Âylece ortaya ├ž─▒kabilecek bir kriz i┼čletme a├ž─▒s─▒ndan bir f─▒rsata d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir.

Krize Kar┼č─▒ ├ľnleyici Planlama Yapma

Y├Âneticiler olu┼čabilecek krizler i├žin ger├žekle┼čebilecek pazar bask─▒s─▒n─▒ ├Ânceden tahmin ederek dikkatlerini y├Âneltme e─čiliminde de─čillerdir. Gelecek i├žin yap─▒lacak etkili planlamalar olu┼čabilecek sorunlar ├╝zerinde odaklanma imk├ón─▒ sa─člar ve hareket i├žin bir yap─▒ olu┼čturur. Kriz y├Ânetiminde ├Ânemli nokta, i┼čletmenin krizle kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ anda yerine getirilmesi gereken faaliyet planlar─▒n─▒n varl─▒─č─▒d─▒r. Kriz y├Ânetimi i├žin ba┼čvurulan planlar─▒n haz─▒rlanmas─▒ b├╝t├╝n krizler i├žin genel olarak benzerdir. Yani temel olarak kriz ├Ânlemek i├žin geli┼čtirilen planlamalar benzer a┼čamalar sonucu haz─▒rlan─▒r. Tutarl─▒ bir yakla┼č─▒m potansiyel bir krizin tan─▒mlanmas─▒ yani risklerin tan─▒mlanmas─▒ ile ba┼člar. Bu a┼čamada;

  • Olu┼čacak durumlar─▒n krize d├Ân├╝┼čebilecek bir potansiyeli var m─▒d─▒r?
  • Kriz ┼čirkette benzer ┼čekilde ya┼čand─▒ m─▒ veya ayn─▒ sekt├Ârde benzer i┼čletmelerde ya┼čand─▒ m─▒ ve yenileyebilir mi?
  • Planlanan uygulamalar ├ž─▒kar gruplar─▒ taraf─▒ndan engelleniyor mu?

Muhtemel risk alanlar─▒ tan─▒mland─▒ktan sonra a┼ča─č─▒daki sorular sorulabilir;

  • ─░┼čletmenin bir riski krize d├Ân├╝┼čmesini engelleyecek politika ve prosed├╝rleri var m─▒d─▒r?
  • Krizin b├╝t├╝n y├Ânleriyle ilgilenebilecek planlar olu┼čturulabildi mi?
  • Etkili bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člamak i├žin planlar test edildi mi ?

Krizi ├Ânlemek i├žin i┼čletmeler ; potansiyel kriz durumlar─▒n─▒ listeleyerek krizden korunmak i├žin politikalar tasarlayabilirler. Olu┼čabilecek her bir krizle ilgili stratejiler ve taktikler belirlenmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r ve krizin muhtemel etkileri belirlenir. ├ľrg├╝tsel uygulamalardaki zarar─▒n en aza indirilmesi i├žin ileti┼čim kanallar─▒ etkili bir ┼čekilde tasarlan─▒r ve planlama ├žer├ževesinde her ┼čey test edilebilir. ─░┼čletmenin her bir b├Âl├╝m├╝nde g├Ârevli personele ait g├Âr├╝┼čler al─▒nabilir. Kriz olu┼čmadan veya olu┼čum s├╝recine girildi─činde bu ┼čekilde bir planlama ile muhtemel kriz unsurlar─▒ do─čru bir ┼čekilde tan─▒mlanabilir ve gerekli planlar haz─▒rlanarak krizden avantajl─▒ olarak ├ž─▒k─▒labilir.

Planlar─▒ Yaz─▒ya D├Âkmek

Kriz ├Ânleme konusunda haz─▒rlanan planlar─▒n yaz─▒ya d├Âk├╝lmesi ├žok ├Ânemlidir. ├çok s─▒kl─▒kla g├Âr├╝lmektedir ki s├Âzlerle ifade edilen planlarlar uygulama safhas─▒na ge├žememekte veya birka├ž ki┼činin d├╝┼č├╝ncesinde ortaya ├ž─▒kmamaktad─▒r. ─░┼čletmeler “┼×u i┼č ┼č├Âyle olursa Ahmet ne yapaca─č─▒n─▒ biliyor” sendromunu a┼čmal─▒d─▒r. Ahmet tatile ├ž─▒km─▒┼č olabilir. Hatta orada olmas─▒na ra─čmen ve b├╝t├╝n isteyenlere seve seve her ┼čeyi a├ž─▒klamaya haz─▒r olmas─▒na ra─čmen a├ž─▒klama yapamayacak kadar me┼čgul olabilir. Planlar─▒n yaz─▒l─▒ olarak bulunmamas─▒ zaten a┼č─▒r─▒ g├Ârev y├╝k├╝ olan y├Âneticiler i├žin saatlerce ilave bir ├žal─▒┼čmaya sebep olabilir. ├çal─▒┼čanlar temel uygulamalar─▒ yapmada yetersiz olabilir, ├Ârne─čin, ├žal─▒┼čanlara acil bir durumu bildirmedeki yetersizlik, i┼č yapma ┼čekillerine ├Âzg├╝ etkiler hakk─▒nda yo─čun telefon g├Âr├╝┼čmelerine sebep olabilir. Telefon numaralar─▒n─▒n ihtiya├ž duyuldu─ču anda yaz─▒l─▒ olarak bulunmamas─▒ sebebiyle de─čerli zamanlar kaybolur ve mevcut kriz durumu b├╝y├╝r. Kriz ortaya ├ž─▒kmakta oldu─čunda yap─▒lacak ┼čeyler ve bunlar─▒ yapacaklar─▒n listesi kontrol edilerek bunlarla ili┼čki kurulmas─▒yla ├Ârg├╝tlenme d├╝┼č├╝n├╝lmeyecek ┼čekilde kolayla┼čarak mevcut duruma kar┼č─▒ an─▒nda tepki verilebilir. Planlar ├žok uzun ve kat─▒ olmamal─▒d─▒r. Planlar kriz durumunun tahmin edilemeyen y├Ânlerini tan─▒yabilecek bir yap─▒ ve esneklik sa─člamal─▒d─▒r ve y├Âneticilere ortak duyular─▒ kullanarak rahat hareket edece─či bol alan vermelidir. Planlar─▒n yaz─▒ya d├Âk├╝lmesi sayesinde kriz durumlar─▒na kar┼č─▒ kimin ne yapaca─č─▒ ve ne ┼čekilde yapaca─č─▒ gibi hususlar belirlenerek, kriz anlar─▒nda ortaya ├ž─▒kan yanl─▒┼č karar s├╝re├žlerine girilmesi ├Ânlenebilir. Bu sayede krizin y─▒k─▒c─▒ etkisi de ├Ânlenebilir.

Fedakarl─▒k Miktar─▒n─▒n Belirlenmesi

─░┼čletmeler ya┼čayabilir bir sistem olarak ayakta kalabilmek i├žin gerekti─činde ├╝retilen mamulden veya kullan─▒lan teknoloji ile personelden belirli oranlarda fedakarl─▒klar yapabilir. ─░┼čletmeler kurulu┼č d├Ânemi sonras─▒ bir b├╝y├╝me e─čilimine girer ve bu a┼čamada ├žok ├že┼čitli ├╝r├╝nler tasarlanarak ├╝retim s├╝recine dahil edilir. B├╝y├╝me s├╝reci i├žerisinde bu t├╝r bir yakla┼č─▒m uzun d├Ânemde krize d├Ân├╝┼čecek potansiyel riskleri de ta┼č─▒yabilmektedir. ─░┼čletmelerde b├╝y├╝me s├╝recinde kullan─▒lan insan kaynaklar─▒ meydana gelen b├╝y├╝me ve ├že┼čitlenme nedeniyle yetersiz kalabilir. B├Âyle bir durumda ├╝retilecek ├╝r├╝nlerin istenen kalite d├╝zeyinde ger├žekle┼čmemesi s├Âz konusu olabilir. Bu sebeple b├╝y├╝me s├╝recinde uzun d├Ânemde ├╝retilmesi planlanan ├╝r├╝nler yeterli bir fizibilite ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒larak ├╝retim s├╝recine ge├žilmelidir. Kullan─▒lacak hammadde temininden ba┼člayarak sat─▒┼č ve pazar ┼čartlar─▒na kadar geni┼č bir yelpazede inceleme yap─▒lmas─▒ gerekebilir. Uzun d├Ânemde krize d├Ân├╝┼čebilecek potansiyel risklerin olu┼čmas─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žilmeli b├╝y├╝me s├╝recinde her ┼čeyi ├╝retmek ve satmak gibi bir ├žaba yerine uzun vadede ├╝retimi s├╝rd├╝r├╝lebilecek ├╝r├╝nler tasarlanarak hangi ├╝r├╝nlerin ├╝retilece─či belirlenmelidir. Uzun d├Ânemde i┼čletmeyi krize sokabilecek ├╝r├╝nler yerine gerekirse k─▒sa d├Ânemli avantajlardan fedakarl─▒klar yap─▒lmal─▒d─▒r.

Kriz ├ľnleme Tak─▒mlar─▒ Olu┼čturulmas─▒

Kriz ├Ânleme tak─▒mlar─▒ amac─▒ olas─▒ bir krizin olu┼čmas─▒ halinde krizin etkisini en az d├╝zeyde tutmak ve krize kar┼č─▒ etkili bir tepki verebilmektir. ─░┼čletmedeki potansiyel kriz riskleri ve beklenmeyen durumlar i├žin geni┼č ┼čekilde i┼čletmenin politikalar─▒na uygun olarak bu tak─▒mlar olu┼čturulur. Tak─▒mlar─▒n belirledi─či politikalar─▒n uygulanabilmesi i├žin i┼čletme i├žerisindeki b├Âl├╝mlerin her biri mali ve di─čer kaynaklarla desteklenebilir. Ayn─▒ zamanda bu politikalar─▒n uygulanmas─▒ i├žin her bir b├Âl├╝me yetki ve sorumlulukta verilmelidir. A┼ča─č─▒daki sorulara cevap verilerek pek ├žok kriter geli┼čtirilebilir:

  • Mevcut durum ger├žekten b├╝t├╝n hatlar─▒ etkiler mi?
  • Potansiyel kriz tan─▒mlanmas─▒nda nas─▒l ger├žek├ži olunur?
  • Kaynaklar harekete ge├žmeye yeterli mi?
  • Harekete ge├žmemenin etkisi ne olabilir?

Kriz y├Ânetimi i├žin kriz ├Ânleme politikalar─▒n─▒n uygulanmas─▒ d├╝zenli bir temel ├╝zerinde geli┼čtirilen ve denenen olumlu bir yakla┼č─▒md─▒r. Kriz ├Ânleme tak─▒m─▒n─▒n par├žalar─▒n─▒n hafiflemesi i├žin uygulamalar─▒ kontrol etmek ├╝zere denetim olu┼čturmak zorunludur.

Sonu├ž

Kriz durumu ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒nda genellikle beklenilmeyen bir anda ortaya ├ž─▒kan ve i┼čletmelerde ├Ânemli kay─▒plara sebep olan bir durum s├Âz konusudur. Genellikle kriz meydana gelmeden ├Ânce birtak─▒m i┼čaretlerle kendisini belli edebilmektedir. Y├Âneticiler bu i┼čaretleri g├Âzard─▒ edebilmekte ve i┼čletmeler krizle kar┼č─▒la┼čabilmektedir. Bu a├ž─▒dan krizi ├Ânlemeye y├Ânelik olarak geli┼čtirilen teknikler i┼čletmenin devaml─▒l─▒─č─▒n─▒ sa─člamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir. ─░┼čletmeler kurulu┼č s├╝recinden ba┼člayarak s├╝rekli olarak risklerle ve bu risklerin do─čru olarak de─čerlendirilmemesi sonucu ortaya ├ž─▒kan krizlerle kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r. Kriz d├Ânemine girilmeden ├Ânce kriz ├Ânlemeye y├Ânelik olarak geli┼čtirilen proaktif teknik ve stratejiler kriz s├╝recine girilmesini engelleyebilece─či gibi ayn─▒ zamanda girilebilecek muhtemel bir krizden de g├╝├ž kazanarak ├ž─▒kabilmeye imk├ón verebilir. Do─čru kararlar─▒n al─▒nmas─▒ ve uygulamaya konulmas─▒ sayesinde i┼čletme d─▒┼č─▒nda herhangi bir tehdit olu┼čmas─▒ halinde krizin do─čru y├Ânetimi sayesinde i┼čletme a├ž─▒s─▒ndan bu durum bir avantaja d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir. ─░┼čletmenin ├╝retim yapaca─č─▒ yerin do─čru se├žimi, pazar analizinin do─čru yap─▒lmas─▒, kullan─▒lacak teknolojinin do─čru se├žimi, uygun beceriye sahip personel se├žimi gibi kavramlar─▒n tamam─▒ asl─▒nda krizi ├Ânlemeye y├Ânelik potansiyel ├žal─▒┼čmalard─▒r. ├ç├╝nk├╝ deprem, sel gibi do─čal felaketler d─▒┼č─▒nda ortaya ├ž─▒kan krizlerin y├Ânetimle ilgili oldu─ču s├Âylenebilir. Kriz y├Ânetimi s├╝recinde y├Âneticilerin sahip olmas─▒ gereken yetenekler ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir;

  1. Kriz sinyallerini alabilmek.
  2. Krize haz─▒rlanma ve korunabilmek.
  3. Kriz y├Ânetimi s├╝recinde etkili karar verebilmek.
  4. Kriz y├Ânetimi s├╝recinde otoriteyi kullanabilmek.
  5. Kriz y├Ânetimi s├╝recini planlayabilmek.
  6. Kriz y├Ânetimi s├╝recini ├Ârg├╝tleyebilmek.
  7. Kriz y├Ânetimi s├╝recinde ileti┼čim sa─člayabilmek.
  8. Kriz y├Ânetimi s├╝recinde e┼č g├╝d├╝m sa─člayabilmek.
  9. Kriz y├Ânetimi s├╝recini denetim alt─▒na alabilmek.
  10. Normal duruma ge├ži┼či sa─člayabilmek.
  11. Kriz y├Ânetimi s├╝recinde ├Â─črenme ve de─čerlendirme.

─░┼čletmeler gerekli bilgi ve beceriyi sa─člayarak bilimsel yollarla faaliyetlerini s├╝rd├╝rebilir, krize y├Ânelik gerekli ├Ânlemleri alabilirler. Kriz y├Ânetim s├╝recinde kazan─▒lan derslerle gelece─če ili┼čkin sa─čl─▒kl─▒ planlar yap─▒labilir.

Yap─▒lmas─▒ gerekenler

  • Sorunla ilgili t├╝m ger├žekleri tek bir merkeze toplanmas─▒
  • Kriz i├žin i├ž ve d─▒┼č ├ževreye kar┼č─▒ ileti┼čim plan─▒n─▒n olu┼čturulmas─▒
  • Tek bir s├Âzc├╝ taraf─▒ndan tutarl─▒ a├ž─▒klamalar yap─▒lmas─▒
  • D─▒┼čar─▒ya do─čru bilgi ak─▒┼č─▒n─▒n kesilmemesi sa─članarak gereksiz panik olu┼čumunun engellenmesi
  • A┼č─▒r─▒ tepkiler verilmemelidir

Kaynak├ža

C.├ť. ─░ktisadi ve ─░dari Bilimler Dergisi, Cilt 4, Say─▒ 1, 2003

kriz kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

Frans─▒zca crise

1. isim, t─▒p Bir organda birdenbire ortaya ├ž─▒kan fizyolojik bozukluk; bunal─▒m, akse:

      "Krizler s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ zaman ├Âzel kliniklerde yatmaya gidiyordu." - ├çetin Altan

2. isim, ruh bilimibunal─▒m.

3. isim Bir ┼čeyin ├žok k─▒t bulunmas─▒ durumu.

4. isim Bir ┼čeye duyulan ani ve a┼č─▒r─▒ istek.

5. isim, ekonomi├ž├Âk├╝nt├╝.

6. isim, mecaz Bir ├╝lkede veya ├╝lkeler aras─▒nda, toplumun veya bir kurulu┼čun ya┼čam─▒nda g├Âr├╝len g├╝├ž d├Ânem; bunal─▒m, buhran:

      "Krizin ne kadar s├╝rd├╝─č├╝n├╝ bilmiyorum." - Falih R─▒fk─▒ Atay

─░ktisat Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2004

bk. bunal─▒m

Veteriner Hekimli─či Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ -

─░ngilizce: crisis

1. Hastal─▒─č─▒n d├Ân├╝m noktas─▒, hastan─▒n iyile┼čece─či veya ├Âlece─činin belli oldu─ču an. 2. Aniden geli┼čen ┼čiddetli belirtilerle ay─▒rt edilen n├Âbet, hastal─▒k n├Âbeti.

T─▒p Terimleri K─▒lavuzu - 2010

bunal─▒m

Hem┼čirelik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2015

─░ngilizce: crisis

1. Bir organda birdenbire ortaya ├ž─▒kan fizyolojik bozukluk. 2. Beklenmedik herhangi bir durumla kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda ya┼čanan, ├žaresizli─čin egemen oldu─ču, katlan─▒lmas─▒ zor, bili┼čsel, duygusal ve davran─▒┼č de─či┼čikli─čine neden olan, ya┼čam─▒ kesintiye u─čratacak ┼čekilde i┼člevlerin yerine getirilmesini engelleyen, var olan ba┼č etme y├Ântemlerinin ge├žici olarak yetersiz kald─▒─č─▒, en k─▒sa s├╝rede ilgi ve ├ž├Âz├╝m gerektiren, ani ruhsal durum de─či┼čikli─či. 3. ├ľrg├╝tlerde beklenmeyen ve ├Ânceden sezilemeyen bir zamanda ortaya ├ž─▒kan, ├Ârg├╝t├╝n ├Ânleme ve uyum mekanizmalar─▒n─▒ yetersiz h├óle getiren, ├Ârg├╝t├╝n mevcut de─čerlerini, ama├žlar─▒n─▒ ve varl─▒─č─▒n─▒ tehdit eden, ├ž├Âz├╝m├╝ acil olan gerilimli durum veya olaylar.

─░la├ž ve Eczac─▒l─▒k Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2014

─░ngilizce: crisis

1.Hastan─▒n iyile┼čece─činin veya ├Âlece─činin belli oldu─ču, genellikle iyi y├Ânde ani de─či┼čiklik. 2.Kalp krizi veya y├╝ksek ate┼č gibi aniden geli┼čen ┼čiddetli bir n├Âbet veya hastal─▒k. #(atak)#

Kelime K├Âkeni

Frans─▒zca crise "buhran" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Frans─▒zca s├Âzc├╝k Eski Yunanca kr├şsis, krit- ╬║¤ü╬»¤â╬╣¤é, ╬║¤ü╬╣¤ä-  "1. yarg─▒, h├╝k├╝m, 2. hastal─▒─č─▒n d├Ân├╝m noktas─▒" s├Âzc├╝─č├╝nden al─▒nt─▒d─▒r. Bu s├Âzc├╝k Eski Yunanca kr├şn┼Ź ╬║¤ü╬»╬Ż¤ë  "yarg─▒lamak, h├╝k├╝m vermek" fiilinden t├╝retilmi┼čtir. Daha fazla bilgi i├žin kriter maddesine bak─▒n─▒z.

Tarihte En Eski Kaynak

[ Mehmet Bahaettin, Yeni T├╝rk├že Lugat (1924) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski