nitelik

 

nitelik

Nitelik (Osm. keyfiyet, Lat. qualitas, ─░ng. quality, Fr. qualit├ę), bir ┼čeyin olu┼č bi├žimi ya da bir ┼čeyin yap─▒s─▒n─▒ belirleyen, onu ┼č├Âyle ya da b├Âyle yapan temel ├Âzellik olarak tan─▒mlanan felsefe ve mant─▒k terimi.

Nitelik mant─▒kta, bir ├Ânermenin olumlu ya da olumsuz olu┼ču anlam─▒ndad─▒r. Mant─▒ksal yarg─▒, niteli─čine g├Âre evetleyici, de─čilleyici ve s─▒n─▒rlay─▒c─▒d─▒r.

Felsefede, Aristotales'ten beri, d├╝┼č├╝ncenin temel kategorlerinden biri kabul edilmi┼čtir. Ger├žekli─čin niceli─če indirgenemeyen yan─▒ anlam─▒na gelir. Demokritos, ard─▒ndan Skolastikler ve Locke ile Leibniz zorunlu olarak var olan birincil nitelikleri, zorunlu olarak var olmayan ikincil niteliklerden ay─▒rm─▒┼člard─▒r. Birincil nitelikler ┼čeylerden ayr─▒lmayan, onlara do─črudan ba─čl─▒ nitelikler; ikincil nitelikler ise, birincillerden t├╝reyen niteliklerdir.

Bir ┼čeyin niteli─či, o ┼čeyin ├Âzelliklerine indirgenemez. Nitelik her zaman, bir ┼čeyi kendisi yapan temel ├Âzelli─či dile getirir. Nesnelerin, g├Âr├╝ng├╝lerin (fenomen) ve s├╝re├žlerin hepsine ├Âzg├╝ nitelikler vard─▒r. Niteliksiz ┼čeyler var olmad─▒─č─▒ndan, niteli─čin mutlak karakterli oldu─ču s├Âylenebilir. ├ľte yandan, nitelik ┼čeylerin de─či┼čmez yanlar─▒n─▒ dile getirmedi─či i├žin g├Âreli (relative) karakterlidir. Nesnelerin ├že┼čitli ba─č─▒nt─▒lar─▒nda ve farkl─▒la┼čma ya da geli┼čme evrelerinde farkl─▒ nitelikler g├Âstermeleri de, niteli─čin g├Âreli karakterini g├Âsterir.

nitelik kelimesi ne demek TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ nedir?

nitelik, -─či

1. isim Bir ┼čeyin nas─▒l oldu─čunu belirten, onu ba┼čka ┼čeylerden ay─▒ran ├Âzellik; vas─▒f, keyfiyet:

      "Niteli─čini kestiremedi─či m├╝zmin i┼čtahs─▒zl─▒ktan, s├╝rekli k─▒r─▒kl─▒klardan yorgun d├╝┼čm├╝┼č." - Attil├ó ─░lhan

2. isim Bir ┼čeyin iyi veya k├Ât├╝ olma ├Âzelli─či; renk, kalite.

3. isim, felsefe Bireyi, nesne veya ya┼čant─▒n─▒n bir y├Ân├╝n├╝ ├Âtekilerden ay─▒rt etmeye yarayan ve ├Âl├ž├╝lebilen ├Âzellik; keyfiyet.

4. isim, felsefe, mant─▒kulam.

Ruhbilim Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1974

T├╝rk├že: keyfiyet, ─░ngilizce: quality

Bireyi, nesne ya da ya┼čant─▒n─▒n bir y├Ân├╝n├╝, ├Âtekilerden ay─▒rt etmeye yarayan ve ├Âl├ž├╝lebilen ├Âzellik.

Mant─▒k Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1976

bk. ├Âzne-y├╝klem ├Ânermesi niteli─či.

Kimya Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1981

T├╝rk├že: kalite, keyfiyet, ─░ngilizce: quality, Frans─▒zca: qualit├ę, Almanca: Qualitaet

├ľzdek ya da olaylar─▒n ├Âz├╝n├╝, durumunu ve ba┼čkalar─▒ndan ayr─▒m─▒n─▒ belirleyen ├Âzelliklerin t├╝m├╝.

Y├Ântembilim Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1981

T├╝rk├že: hususiyet, mahiyet, ─░ngilizce: property

Bir nesne ya da birimi ├Âtekilerden ay─▒ran t├╝rsel ya da yap─▒sal ├Âzelliklerden her biri.

Uygulay─▒m Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1980

T├╝rk├že: kalite, ─░ngilizce: quailty, Frans─▒zca: qualite

genel uygulay─▒m: D─▒┼č g├Âr├╝n├╝m, renk, tad, bi├žim ve k├Âken gibi, mal, ├Âzdek vb. ├Âzg├╝ de─čerlerin t├╝m├╝.

Felsefe Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1975

T├╝rk├že: keyfiyet, ─░ngilizce: quality, Frans─▒zca: qualit├ę, Almanca: Qualit├Ąt, Beschaffenheit, Di─čer: Yun. poiotes, Latin: qualitas

1-Bir nesnenin yap─▒s─▒n─▒ belirleyen, bir ┼čeyi ┼č├Âyle ya da b├Âyle yapan ├Âzellik; nite, ne gibi, nas─▒l sorular─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒. // Aristoteles'ten beri nitelik d├╝┼č├╝ncenin temel anlat─▒m bi├žimlerinden (kategori) biridir. 2-(Mant─▒kta)Bir ├Ânermenin olumlu ya da olumsuz olu┼ču. Yarg─▒lar niteliklerine g├Âre evetleyici, de─čilleyici ve s─▒n─▒rlay─▒c─▒ olurlar.

Fiziksel Kimya Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1978

T├╝rk├že: kalite, vas─▒f, ─░ngilizce: quality, Frans─▒zca: qualit├ę, Almanca: Qualit├Ąt, Di─čer: Jap. situ

Say─▒sal olmadan belirtilen ├Âzellik.

Fizik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1983

T├╝rk├že: kalite, ─░ngilizce: quality, Frans─▒zca: qualit├ę, Almanca: Begschaffenheit

Say─▒sal olarak deyimlenemeyen ya da ├Âl├ž├╝lemeyen, ancak renk, koku, tad gibi g├Âr├╝n├╝mleriyle bilinerek tan─▒nan ├Âzellik.

Madencilik Terimleri K─▒lavuzu - 1979

quality

nitelik

Dilbilim Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1949

Frans─▒zca: qualit├ę

Seslerin ├že┼čidi, ki a├ž─▒n─▒klarda sesin rengine, aban─▒klarda bo─čumlanma tarz─▒na dayan─▒r. A a├ž─▒n─▒─č─▒n─▒n E, B aban─▒─č─▒n─▒n M olmas─▒ birer N─░TEL─░K DE─×─░┼×MES─░ ( Changement qualificatif ) tir.

Hem┼čirelik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2015

─░ngilizce: qualitative

1. Bir ┼čeyin nas─▒l oldu─čunu belirten, onu ba┼čkalar─▒ndan ay─▒ran, say─▒sal olarak ifade edilemeyen ├Âzellikler. 2. Bir ┼čeyin iyi veya k├Ât├╝ olma ├Âzelli─či, kalite.

Kelime K├Âkeni

T├╝rk├že s├Âzc├╝k, Ad halinde Niteli─čini kestiremedi─či m├╝zmin i┼čtahs─▒zl─▒ktan, s├╝rekli k─▒r─▒kl─▒klardan yorgun d├╝┼čm├╝┼č. - A. ─░lhan anlam─▒na gelir.

Tarihte En Eski Kaynak

T├╝rk Dil Kurumu, TDK (1940 - ~)

Niteli─čini kestiremedi─či m├╝zmin i┼čtahs─▒zl─▒ktan, s├╝rekli k─▒r─▒kl─▒klardan yorgun d├╝┼čm├╝┼č. - A. ─░lhan

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski