teropod

 

Teropod

Teropod veya Theropoda (Grek├že: "canavar ayak"), kertenkele kal├žal─▒ dinozorlar (Saurischia) tak─▒m─▒na (veya klad─▒na) ba─čl─▒, bo┼č kemikleri ve ├╝├ž parmakl─▒ uzuvlar─▒ ile karakterize edilen bir dinozor klad─▒. Karga boyutundaki Microraptor cinsi ile devasa Tyrannosaurus rex gibi boyutsal a├ž─▒dan ├že┼čitlili─če sahiptirler. Modern ku┼člar da Theropoda klad─▒na ba─čl─▒d─▒r.

Biyolojik s─▒n─▒fland─▒rmas─▒

Alt gruplar─▒

Genel ├Âzellikleri

Grubun tamam─▒ iki aya─č─▒ ├╝zerinde y├╝r├╝yen Saurischia tak─▒m─▒na ait t├╝rlerden olu┼čur. Theropoda alt tak─▒m─▒ Giganotosaurus ve Tyrannosaurus gibi yery├╝z├╝nde ya┼čam─▒┼č en b├╝y├╝k et├žil cinslerden baz─▒lar─▒n─▒ da bar─▒nd─▒r─▒r.

Dinozorlarla ilgili son ├žal─▒┼čmalar sonucu art─▒k teknik olarak dinozor soyunun t├╝kenmedi─či yorumu getirilmektedir, zira g├╝n├╝m├╝z d├╝nyas─▒n─▒n en yayg─▒n canl─▒lar─▒ olan ku┼člar, k├╝├ž├╝k u├žamayan Teropodlardan evrilmi┼člerdir. ├ľzellikle son y─▒llarda dinozor ara┼čt─▒rmalar─▒ sayesinde bulunan her yeni fosil par├žas─▒yla dinozorlar ve ├Âzellikle Teropodlar hakk─▒ndaki g├Âr├╝┼č g├╝ncellenmi┼čtir. 1960'larda ke┼čfi ve ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒lan fosil Deinonychus antirrhopus sayesinde dinozorlar hakk─▒ndaki eski g├Âr├╝┼čler sorgulanm─▒┼č ve de─či┼čtirilmi┼čtir. Aptal, hantal ve so─čuk kanl─▒ ├Âzellikler g├Âsteren dinozor d├╝┼č├╝ncesinin yerini s─▒cak kanl─▒ya yak─▒n, t├╝yl├╝, h─▒zl─▒ ve kuyruklar─▒n─▒ s├╝r├╝meyen daha aktif bir dinozor ┼čablonu alm─▒┼čt─▒r.

Teropodlar─▒n belli karakteristik ├Âzellikleri mevcuttur, ├Âzellikle i├ži bo┼č ve ince ├žeperli kemikleri bunlara ├Ârnektir. yine bu canl─▒lar─▒n evrimsel s├╝re├žte el ve ayak parmaklar─▒nda belli de─či┼čiklikler meydana gelmi┼čtir. ├ľzellikle eldeki d├Ârd├╝nc├╝ parmak ileri t├╝rlerde ├╝├že d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Ayak parmaklar─▒nda da ├╝├ž ana ayak parma─č─▒ vard─▒r ve d├Ârd├╝nc├╝ parmak k├Ârelmi┼čtir. Teropodlar─▒n en ├Ânemli ├Âzelliklerinden biri de keskin ve k─▒vr─▒k di┼čleri ile b├╝y├╝k ve sa─člam pen├želeridir.

S─▒n─▒fland─▒rma ve ├Ânemli cinsler

En erken teropodlar Coelophysoidea ├╝st familyas─▒ i├žinde yer al─▒rlar. ─░ki ayakl─▒ ve et├žil bu dinozorlar ge├ž Triyas'tan erken Jura d├Ânemine de─čin ya┼čam─▒┼člard─▒r.

Bir sonraki grup Neoceratosauria'd─▒r ve i├žinde Abelisauridler (Carnotaurus) ile Ceratosaurus bulunur. Teropodlar─▒n en b├╝y├╝k grubu Tetanurae'dir ve bu b├╝y├╝k grup ├Ânemli familyalar─▒ i├žermektedir. Megalosauroidea (Megalosaurus ve Spinosaurus gibi cinsleri i├žerir) ve Allosauroidea gibi ├╝st familyalar bu gruptad─▒r. Allosauroidea da Allosaurus, Giganotosaurus ve Carcharodontosaurus gibi dev cinsleri i├žerir.

Son ve evrimsel olarak en ileri grup da yine Tetanurae i├žerisindeki Coelurosauria grubudur. Ku┼člar─▒ ve onlar─▒n yukar─▒da ad─▒ ge├žen di─čer gruplara g├Âre daha yak─▒n akrabas─▒ dinozorlar─▒ bar─▒nd─▒ran bu grubun ├╝yeleri, Tyrannosaurus gibi devlerle birlikte, genelde Velociraptor ve Microraptor gibi k├╝├ž├╝k t├╝rlerden olu┼čan ├že┼čitli bir gruptur.

Sistematik

A┼ča─č─▒daki soy a─čac─▒, 2010'larda y├╝r├╝t├╝len ├že┼čitli ├žal─▒┼čmalara dayanan ana teropod gruplar─▒n─▒n ili┼čkilerinin bir bire┼čimini g├Âstermektedir.

Theropoda

†Herrerasauridae

Eoraptor

Eodromaeus

Daemonosaurus

Tawa

 Neotheropoda 

 †Coelophysoidea

Dilophosauridae

Averostra

Ceratosauria

Tetanurae

†Megalosauroidea


Avetheropoda

†Carnosauria

Coelurosauria

†Tyrannosauroidea

†Compsognathidae

Maniraptoriformes


Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski