salmonella

 

Salmonella
Salmonella Typhimurium, renklendirilmi┼č SEM g├Âr├╝nt├╝s├╝

Salmonella, tifo, paratifo ve g─▒da zehirlenmesine yol a├žabilen, ├žubuksu, Gram-negatif bir enterobakteri cinsidir. Salmonella t├╝rleri hareketlidir (motildir), hidrojen s├╝lf├╝r ├╝retirler.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Bilimsel s─▒n─▒fland─▒rmas─▒


T├╝rleri


Tarihi

Salmonella Amerikal─▒ bir patolog olan Daniel Elmer Salmon'a atfen adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r, ancak asl─▒nda bakteriyi 1885'te domuzlarda ilk ke┼čfeden onun orta─č─▒ Theobald Smith'tir (Smith anafilaksi ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar─▒yla daha iyi bilinir).

Mikrobiyoloji

Salmonella Gram-negatif bir bakteridir. Klinik laboratuvarda genelde MacConkey agar, XLD agar, XLT agar, DCA agar, veya ├ľn├Âz agar ile izole edilir. Ba─č─▒rsak enfeksiyonuna neden olduklar─▒ ve sa─čl─▒kl─▒ ba─č─▒rsakta bulunan di─čer bakteriler ├žok daha fazla say─▒da oldu─ču i├žin, ilk izolasyonunda se├žici (selektif) bir ortam kullan─▒lmas─▒ gerekir. Klinik numunelerde salmonella say─▒lar─▒ o kadar d├╝┼č├╝k olabilir ki d─▒┼čk─▒ rutin olarak bir zenginle┼čtirme k├╝lt├╝r├╝ne tabi tutulur, ├Ârne─čin selenit buyyonu veya Rappaport Vassiliadis soya pepton buyyonu. Bu ortamlar normal ba─č─▒rsak floras─▒n─▒n b├╝y├╝mesine engelleyicidir ama salmonella t├╝rlerinin ├žo─čalmas─▒n─▒ sa─člarlar. Ard─▒ndan, zenginle┼čtirme ortam─▒n─▒ birincil se├žici ortama inok├╝le ederek salmonellalar izole edilir. Kan agar─▒nda 2–3 mm ├žapl─▒, nemli koloniler olu┼čtururlar. H├╝creler uzun s├╝re 25-28 °C aral─▒─č─▒nda b├╝y├╝t├╝ld├╝kleri zaman baz─▒ t├╝rler bir biyofilm olu┼čtururlar, bu biyofilm karma┼č─▒k karbonhidratlar, sel├╝loz ve proteinlerden olu┼čur. Salmonellalar genelde laktoz fermantasyonu yapmazlar; ├žo─ču hidrojen s├╝lf├╝r ├╝retir, ferrik amonyum sitrat i├žeren ortamda bu gaz tepkiyerek kolonilerin ortas─▒nda siyah bir nokta olu┼čmas─▒na neden olur.

S─▒n─▒fland─▒rma

Salmonella taksonomisi karma┼č─▒kt─▒r. 2021 itibar─▒yla, bu cinsin i├žinde yer alan 3 t├╝r say─▒lmaktad─▒r: S. bongori (evvelden altt├╝r V), S. enterica (evvelden S. choleraesuis olarak an─▒lan) ve 2005 y─▒l─▒nda eklenen S.subterranea. Tip t├╝r├╝ olan S.enterica alt─▒ altt├╝rden olu┼čur:

  • I—enterica
  • II—salamae
  • IIIa—arizonae
  • IIIb—diarizonae
  • IV—houtenae
  • V—ge├žersiz (┼čimdi S. bongori olarak adland─▒r─▒lm─▒┼č)
  • VI—indica

Ayr─▒ca, her 3 t├╝rde de pek ├žok (2500'den fazla) serovar mevcuttur, bunlar ├žok ├že┼čitli ortamlarda bulunurlar ve pek ├žok farkl─▒ hastal─▒kla ili┼čkilidirler. ─░nsanlardan elde edilebilen izolatlar─▒n ├žok b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ (> %99.5) S. enterica altt├╝r├╝d├╝r. ABD Hastal─▒k kontrol ve ├Ânleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention; CDC) bu karma┼č─▒kl─▒─č─▒ sadele┼čtirmek amac─▒yla Salmonella t├╝rlerinin yaln─▒zca cins ve serovarlar─▒ ile an─▒lmas─▒n─▒ ├Ânerir. ├ľrne─čin, teknik olarak daha do─čru olmas─▒ gereken

    "Salmonella enterica altt├╝r enterica serovar typhi"

yerine

    "Salmonella typhi"

olarak an─▒lmas─▒ ├Ânerilir.

Salmonella izolatlar─▒ en yayg─▒n olarak serolojilerine (Kauffman-White s─▒n─▒fland─▒rmas─▒) g├Âre s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒rlar. Esas ayr─▒m ├Ânce somatik o antijeni, sonra da kam├ž─▒ (flagella) H antijenlerine g├Âre yap─▒l─▒r. Bir izolat─▒n tam olarak tan─▒mlanabilmesi i├žin hem faz 1 hem de faz 2 H antijenleri gerekir ama rutinde bu yap─▒lmaz.

├ľrnekler:

  • Salmonella enteritidis (1,9,12:g,m) - mevcut o antijenleri 1, 9 and 12'dir; H antijenleri g ve m'dir.
  • Salmonella typhi (9,12,Vi:d:-) - O antijenleri 9, 12; H antijeni d: Vi antijeni bacteri kaps├╝l├╝nde yer al─▒r, Vir├╝lans fakt├Âr├╝ olarak etki etti─či i├žin b├Âyle adland─▒r─▒l─▒r.

Klinik laboratuvarda ancak az say─▒da serovarlara bak─▒l─▒r (di─čerleri seyrektir veya klinik olarak ├Ânemli say─▒lmaz). ─░ngiltere sa─čl─▒k bakanl─▒─č─▒ (Health Protection Agency) ┼ču antijenlerin rutin olarak bak─▒lmas─▒n─▒ ├Ânerir:

  • O antijenleri: 2 4 6.7 8 9 and 3.10
  • Faz 1 H antijenleri: a b d E G i r Vi
  • Faz 2 H antijenleri: 1,2 1,5 1,6 1,7

Bu panel ile tan─▒mlanamayan izolatlar daha te┼ček├╝ll├╝ bir referans laboratuvar─▒na yollan─▒r.

Dikkat: Salmonella bakterisi su kaplumba─čalar─▒ndan size bula┼čabilir.

├ľnleme

G─▒da kaynakl─▒ bir hastal─▒k olarak Salmonella 'n─▒n ├Ânlenmesi i├žin g─▒dalara temas eden y├╝zeylerin etkin bir ┼čekilde temizlenmesi gerekmektedir. Derinin mikroplardan ar─▒nd─▒r─▒lmas─▒ i├žin alkol etkili bir maddedir. Kuaterner amonyum alkolle beraber kullan─▒l─▒nca temizleyici etki daha uzun s├╝reli olur. Karbondioksitle kar─▒┼č─▒k alkol buhar─▒ veya sodyum hipoklorit (├žama┼č─▒r suyu) sa─čl─▒k kurumlar─▒nda ve g─▒da sanayisinde y├╝zeylerdeki Salmonellay─▒ yok etmek i├žin kullan─▒l─▒r. ├çi─č yumurta i├žeren g─▒dalar pi┼čirilmeli veya uzun s├╝re saklanacaklarsa dondurulmal─▒d─▒r.

Salmonella-ba─člant─▒l─▒ hastal─▒klar

    Ana madde: Salmonellozis

Hastal─▒k yapan Salmonella t├╝rleri, yak─▒n zamanda, pek ├žok serovar─▒ olan Salmonella enterica adl─▒ tek bir t├╝r olarak yeniden s─▒n─▒fland─▒r─▒lm─▒┼člard─▒r. Salmonella Typhi tifoya neden olur. Di─čer salmonellalar s─▒k├ža g─▒da kaynakl─▒ hastal─▒klar─▒n nedenidir, ├Âzellikle k├╝mes hayvanlar─▒ ve ├ži─č yumurtadan kaynaklan─▒rlar. Hayvanc─▒l─▒kta antibiyotiklerin rutin kullan─▒m─▒ y├╝z├╝nden olu┼čmu┼č antibiyotik diren├žli salmonella su┼člar─▒n─▒n enfeksiyonu sorunlu olabilir.

K─▒rm─▒z─▒ et ve et ├╝r├╝nleri, kontamine s├╝t, pastac─▒l─▒k ├╝r├╝nleri, krema, dondurma ve kabuklu deniz ├╝r├╝nleri insanlar─▒n enfekte olmas─▒na neden olan en ├Ânemli kaynaklar─▒ olu┼čturur. ├ľzellikle hayvan g├╝bresi kullan─▒larak veya fekal i├žerikli suyla yeti┼čtirilen ve iyi temizlenmeyen bir├žok bitkisel g─▒da da enfeksiyona nedendir.

G─▒da kaynakl─▒ Salmonella enfeksiyonlar─▒ etkeni i├žeren g─▒dan─▒n t├╝ketiminden yakla┼č─▒k 12-36 saat sonra ortaya ├ž─▒kar ve semptomlar genellikle 1-4 g├╝n i├žinde kaybolur.

Belirtiler; diyare, kar─▒n kramp─▒, ate┼č (>38 °C), kusma, genel durum bozuklu─ču ve ba┼č a─čr─▒s─▒d─▒r. Hastal─▒ktan en ├žok bebekler, ya┼čl─▒lar ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bask─▒lanm─▒┼č insanlar etkilenirken ├Âl├╝m oran─▒ % 0.1-0.2 aras─▒nda de─či┼čir.

Tifo ve paratifo istisnalar─▒ d─▒┼č─▒nda, salmonellozis bir kan enfeksiyonu de─čildir.

salmonella kelimesi hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

Biyoloji Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1998

T├╝rleri besin zehirlenmesine ve tifoya (S. typhi) sebep olan, genetik ├žal─▒┼čmalarda kullan─▒lan bir bakteri cinsi.

Su ├ťr├╝nleri Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2007

─░ngilizce: Salmonella

Hareketli, karbon kayna─č─▒ olarak sitrat─▒ kullanan, glikozu fermente edebilen, sukroz ve laktozu fermente etmeyen, Enterobacteriaceae ailesinden Gram negatif, fak├╝ltatif anaerop bir bakteri cinsi.

Veteriner Hekimli─či Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ -

─░ngilizce: Salmonella

├ço─ču s─▒cakkanl─▒ hayvanlar─▒n sindirim kanal─▒nda bulunan ve g─▒da yoluyla al─▒nd─▒─č─▒nda insanlarda tifo, paratifo, gastroenterit vb. enfeksiyonlara neden olan, Enterobacteriaceae ailesinden, Gram negatif, iste─če ba─čl─▒ anaerob, hareketli, hidrojen s├╝lf├╝r ├╝reten bakteri cinsi.

Hem┼čirelik Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 2015

─░ngilizce: salmonella

Ba─č─▒rsaklarda yang─▒, tifo, paratifo, besin zehirlenmesi, septisemi gibi klinik durumlara neden olan gram negatif bir bakteri t├╝r├╝.

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski