tavuk

 

Tavuk

Tavuk (Latince: Gallus gallus domesticus), s├╝l├╝ngiller (Latince: Phasianidae) familyas─▒ndan evcille┼čtirilebilir bir ku┼č alt t├╝r├╝d├╝r ve genelde ├žiftliklerde yeti┼čtirilir. Hindistan'da Asya'n─▒n g├╝neydo─čusundaki k─▒rm─▒z─▒ Hint ku┼čundan geldi─čine inan─▒l─▒r.

2003 y─▒l─▒nda 24 milyar n├╝fus ile, d├╝nyada en fazla bulunan ku┼č t├╝r├╝d├╝r. ─░nsanlara iki ├že┼čit s─▒k kullan─▒lan besin kayna─č─▒ sunarlar: etleri ve yumurtalar─▒. Tavuklar u├žamayan ku┼člardand─▒r. Yumurta ile ├žo─čal─▒rlar. Akci─čerleri ile nefes alan tavuklar, hep├žil hayvanlard─▒r.

Tavuklar hayatlar─▒n─▒n farkl─▒ evrelerinde farkl─▒ isimler al─▒rlar. Yeni do─čmu┼č yavrular─▒na civciv, gen├ž ve geli┼čme ├ža─č─▒nda olanlara pili├ž, yumurtlama olgunlu─čuna hen├╝z ula┼čmam─▒┼č, ergenlik ├Âncesi d├Ânemdeki di┼čiye yarka, cinsi olgunlu─ča ula┼čm─▒┼č ergin di┼čilere tavuk, ergin erkeklere horoz denir.

{tocify} $title={─░├žindekiler}

Bilimsel s─▒n─▒fland─▒rmas─▒


Tavuk ─▒rklar─▒

Tavuklarda hayvan─▒n d─▒┼č g├Âr├╝n├╝m├╝, davran─▒┼č ve verimlilik durumunu belirleyen, de─či┼čik co─črafyalarda evrimle┼čme sonucu geli┼čmi┼č de─či┼čik tavuk t├╝rleri bulunur. Bu ─▒rklar, "saf" veya "melez" ─▒rklar olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒labilirler.

Saf ─▒rklar

Saf ─▒rklarda anne ve babadan elde edilen yavrular ebeveynleri ile ayn─▒ verim ve biyolojik ├Âzellikleri g├Âsterirler. Bunlar et ve yumurtas─▒ i├žin tercih edilen kombineler ve sadece yumurtac─▒ ├Âzellikleri ile ├Âne ├ž─▒kan et verimi d├╝┼č├╝k ─▒rklar veya c├╝ce s├╝s tavu─ču olarak kullan─▒lan ─▒rklar olabilir.

  • Plymouth Rock, Rhode Island Red, Sussex, Australorp, Bielefelder, Amrock, New Hampshire, Wyandotte, Brahma, Cochin, Langshan, Dorkinng, Orpington, Cornish, Leghorn (Ligorin), Minorca, Denizli ve Gerze (hac─▒kad─▒n)

Melez ─▒rklar

Genetik yđ░p─▒ bak─▒m─▒ndan birbirinden farkl─▒ ebeveyn hatlar─▒n ├žiftle┼čtirilmeleri ile elde edilen y├╝ksek verimli, bir ├Âzelli─či ├Âne ├ž─▒kan ve Đâa┼čama g├╝c├╝ y├╝ksek d├Âllere denir. Hibrit veya melez ├že┼čitlerde yavrular─▒n kendi aras─▒nda ├žaprazlanmas─▒yla elde edilen yeni nesillerde 1. derece ebeveynlerinin de─čil, uzak ebeveynlerinin ├Âzellikleri ortaya ├ž─▒kabilir.

Yumurtac─▒ hibritler

  • Lohman Brown (RIR horoz ve Ligorin tavuk melezi), Isa Brown, Red star, Golden Comet (New hampshire horoz ve Plymouth Rock tavuk), Atabey, Atak s.

Kahverengi yumurtđ░c─▒ hibritler beyaz yumurtac─▒ hibritlere g├Âre % 30 – 40 daha a─č─▒rd─▒rlar. Koyu renk horoz ile a├ž─▒k renk tavuklar ├žiftle┼čtirildi─či zaman renkli yavrular di┼či, a├ž─▒k olanlar ise horozdur.

Et├ži hibritler

  • Broiler tavu─ču tavuk eti ├╝retiminde kullan─▒l─▒rlar.

Hayvanc─▒l─▒kta Tavuk

Tavuk ├žiftliklerinde k├╝mesler y├╝ksek ve b├╝y├╝kt├╝r (ortalama 10 000 et tavu─ču ya da 4 000 yumurta tavu─ču), oysa ilkel bir bar─▒nak ile ├Ân├╝ndeki gezinti alan─▒ndan ibaret geleneksel k├╝meste; ancak elli kadar tavuk bar─▒nabilir. Ayd─▒nlatman─▒n cinsine (do─čal ya da yapay ─▒┼č─▒k), yeti┼čtirme tarz─▒na (yerde ya da kafeslerde), havaland─▒rmaya, ─▒s─▒tma sistemine, beslenme sistemine g├Âre ├že┼čitli k├╝mes tipleri vard─▒r.

Et tavu─ču (pili├ž) ├╝retimi i├žin ba┼čvurulan yerde yeti┼čtirme, hayvan s─▒kl─▒─č─▒n─▒n ├žok y├╝ksek oldu─ču (metrekareye 15 ila 18 pili├ž) yap─▒larda ger├žekle┼čtirilir. Is─▒tma ve havaland─▒rma i├žin, s─▒cakl─▒k k─▒┼č─▒n 15 ila 18 derece aras─▒nda ve yaz─▒n 25 derecenin alt─▒nda tutulur. Civcivler, kulu├žkal─▒klar sayesinde tamamlay─▒c─▒ bir ─▒s─▒tmadan yararlan─▒rlar. Yem da─č─▒t─▒m─▒ gerek yemliklere elle d├Âk├╝lerek, gerek otomatik besleme zincirleri sayesinde mekanik olarak yap─▒l─▒r.

Yumurta tavuklar─▒ i├žin kafeste yeti┼čtirme yerde yeti┼čtirmenin yerine ge├žmi┼čtir. Tavuk ├žiftli─činde, tavuklar─▒n tek tek yerle┼čtirildikleri biti┼čik tel ├Ârg├╝l├╝ kafeslerin ├╝st ├╝ste kondu─ču 3 ya da 4 batarya bulunur. Kafeslerin taban─▒ yumurtalar─▒n oluklara yuvarlanmas─▒n─▒ sa─člayacak bi├žimde e─čik yap─▒lm─▒┼čt─▒r; oluklara d├╝┼čen yumurtalar ya elle ya da hareketli bant ile otomatik olarak toplan─▒r.

Karanl─▒k denen k├╝meslerde ayd─▒nlatma yapay oldu─čundan pencere bulunmaz. Yumurta ve ├╝retim tavuklar─▒nda ─▒┼č─▒k ritminin (g├╝n boyunca ayd─▒nl─▒k ve karanl─▒k d├Ânemlerin kar┼č─▒l─▒kl─▒ s├╝releri) kesin kontrol├╝ gerekti─činden b├Âyle bir sistem ├žok elveri┼člidir. Ayd─▒nlatman─▒n g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒ ile sa─čland─▒─č─▒ pencereli k├╝mesler et hayvan─▒ (pili├ž, hindi palaz─▒, ├Ârdek palaz─▒ vb.) ├╝retimi i├žin daha elveri┼člidir.

Erysipelothrix insidiosa bakterisi tavuklarda en s─▒k g├Âr├╝len depresyon ve uyuklama semptomlar─▒n─▒n nedenidir. Bu bakteri alkalik topraklarda y─▒llarca ya┼čayabilir.

Atak tavuk
T├╝rkiye'nin ilk yerli hibrit yumurta tavu─ču olan Ataks Kanada'dan 1995 y─▒l─▒nda getirilen saf hat tavuklar ├╝zerinde ─▒slah ve melezleme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒larak, ├╝retilmi┼čtir.

Azerbaycan posta pulu (2012)
Azerbaycan posta pulu (2012)

civciv
Bir g├╝nl├╝k civciv. ├ťretim ├žiftliklerinde ├Âzel kulu├žka makinalar─▒nda, yumurta i├žindeki geli┼čimlerini tamamlayabilmeleri i├žin uygun ┼čartlar sa─članarak ├╝retilirler. Do─čal k├╝mes ya┼čam─▒nda ise tavu─čun v├╝cut ─▒s─▒s─▒ ile k├╝mes ortam─▒nda yumurta d├Ânemi geli┼čimleri sa─član─▒r.

Besi tavuklar─▒
Besi tavuklar─▒

yumurtac─▒ tavuk
yumurtac─▒ tavuk

Horozlar

Black Bovan

Çıplak boyunlu horoz




Asya horozu



tavuk hakk─▒nda bilgi nedir TDK s├Âzl├╝k anlam─▒ ve a├ž─▒klamas─▒ ne?

tavuk, -─ču

isim, hayvan bilimi

S├╝l├╝ngillerden, eti ve yumurtas─▒ i├žin ├╝retilen k├╝mes hayvan─▒ (Gallus).

Biyoloji Terimleri S├Âzl├╝─č├╝ - 1998

bk. evcil tavuk

Kelime K├Âkeni

Eski T├╝rk├že takagu veya tak─▒gu s├Âzc├╝─č├╝nden evrilmi┼čtir.

Tarihte En Eski Kaynak

takagu/tak─▒gu [ Uygurca yaz─▒tlar (800 y─▒l─▒ndan ├Ânce) ]

takuk [ Ebu Hayyan, Kitab├╝-l ─░drak (1312) ]

ta─čuk/da─čuk/tavuk [ Codex Cumanicus (1300) ]

Yorum G├Ânder

Daha yeni Daha eski